តើពាក្យ “ប្រល័យពូជសាសន៍” មានប្រភពចេញមកពីណ ?
មុនសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ (១៩៣៩-១៩៤៥) ពាក្យឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍មិនទាន់មាននៅឡើយទេ ។ វាជាឧក្រិដ្ឋកម្មដែលមិនទាន់មានឈ្មោះ ។ ពាក្យប្រល័យពូជសាសន៍ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយមេធាវីម្នាក់ដែលយល់ថា ការប៉ុនប៉ងកម្ទេចជនជាតិជ្វីហ្វដោយរបបណាហ្ស៊ីអាល្លឺម៉ង់ គឺជាឧក្រិដ្ឋកម្មដែលអាក្រក់ជាងការសម្លាប់ទៅទៀត ។
អនុសញ្ញាស្ដីពីអំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៨ មិនយូរប៉ុន្មានបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរបានបញ្ចប់ អង្គការសហប្រជាជាតិបានអនុម័តអនុសញ្ញាស្ដីពីការបង្ការ និងផ្ដន្ទាទោសឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ ។ កម្ពុជា និងប្រទេសភាគច្រើនផ្សេងទៀតនៅលើពិភពលោកបានចុះហត្ថលេខាលើអនុសញ្ញានេះ ។ អនុសញ្ញាទទួលស្គាល់អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ថា ជាឧក្រិដ្ឋកម្មមួយក្នុងចំណោមឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិធ្ងន់ធ្ងរបំផុត ។ គ្រប់ប្រទេសដែលចុះហត្ថលេខាលើអនុសញ្ញាបានធ្វើការការពារ និងដាក់ទោសអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ។
តើអ្វីជាអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ?
ជនណាម្នាក់បានប្រព្រឹត្ដអំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅពេលដែលជននោះប្រព្រឹត្ដអំពើនោះដោយចេតនាបំផ្លាញក្រុមសាសនា ពូជសាសន៍ ជាតិពន្ធ ឬជនជាតិ ។ អំពើប្រល័យពូជសាសន៍មិនចាំបាច់ថាត្រូវតែសំដៅទៅលើការបំផ្លាញក្រុមទាំងមូលនោះទេ គ្រាន់តែជាការកំណត់ទៅលើផ្នែកណាមួយនៃក្រុមដែលការខូចខាតរបស់ក្រុមនោះអាចគម្រាមកំហែងដល់ក្រុមទាំងមូល ក៏ជាអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ដែរ ។
តើអ្វីជាសកម្មភាពប្រល័យពូជសាសន៍ ?
សកម្មភាពដែលត្រូវបានផ្ដន្ទាទោសជាអំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅពេលដែលសកម្មភាពនោះត្រូវបានប្រព្រឹត្ដដោយចេតនាបំផ្លាញក្រុមមួយក្នុងចំណោមក្រុមដែលទទួលការការពារដែលទាំងនោះរួមមាន ៖
- ការសម្លាប់សមាជិកទាំងឡាយនៅក្នុងក្រុម
- ការបង្កការឈឺចាប់ និងខូចខាតជាដំណំខាងផ្នែករាងកាយ ឬផ្នែកសតិបញ្ញាដល់សមាជិកទាំងឡាយនៅក្នុងក្រុម ។ ការធ្វើបាបទៅលើផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្ដបែបនេះរួមមានៈ ការធ្វើទារុណកម្ម ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ការចាប់រំលោភ និងការប្រើអំពើហិង្សាលើផ្លូវភេទ ។
- ការបង្កឡើងនូវមហន្ដរាយចំពោះស្ថានភាពរស់នៅរបស់ក្រុមទាំងមូល ឬដោយផ្នែក ដូចជា កាត់បន្ថយធនធានដែលចាំបាច់សម្រាប់ការរស់រានមានជីវិតរបស់ក្រុម ដូចជា ទឹកស្អាត អាហារ សម្លៀកបំពាក់ ជម្រក ឬសេវាកម្មសុខាភិបាល ។ ឧទាហរណ៍ប្រហែលជារួមបញ្ចូលការដកហូតផលស្រូវ ឬអាហារ រារាំងមិនឱ្យផ្ដល់អាហារដល់អ្នកដែលត្រូវការ ឃុំខ្លួនប្រជាជននៅក្នុងជំរំ ឬជម្លៀសប្រជាជនចេញ ។
- ការចាត់វិធានការដោយចេតនាបង្ការមិនឱ្យមានកំណើតទារកនៅក្នុងក្រុម ដូចជាបង្ខំប្រជាជនធ្វើការរហូតមិនអាចមានកូន បង្ខំស្ដ្រីឱ្យពន្លូតកូន រំលោភស្ដ្រី ដូច្នេះក្រុមនេះនឹងមានកូនជាមួយក្រុមផ្សេងទៀត និងហាមប្រាមមិនឱ្យរៀបការ ។
- ការបញ្ជូនកូនក្មេងដោយបង្ខិតបង្ខំចេញពីក្រុមមួយទៅក្រុមមួយទៀត ដែលអាចអនុវត្ដដោយបង្ខំផ្ទាល់ ឬបំភ័យក្មេងៗដោយអំពើហិង្សា ឬការធ្វើបាបផ្សេងទៀត ។
តើអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ខុសពីការសម្លាប់ដោយរបៀបណា ?
អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ជាឧក្រិដ្ឋកម្មធ្ងន់ធ្ងរជាងការសម្លាប់ពីព្រោះវាតម្រូវថាជននោះត្រូវតែមានចេតនាអ្វីផ្សេងទៀតច្រើនជាងការសម្លាប់មនុស្ស ។ ដើម្បីប្រព្រឹត្ដអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ជននោះត្រូវតែសម្លាប់នរណាម្នាក់ដោយចេតនាបំផ្លាញសមាជិកក្រុមដែលទទួលបានការការពារ ។
ក្រុមដែលទទួលបានការការពារពីអំពើប្រល័យពូជសាសន៍
នៅពេលជនណាម្នាក់ប្រព្រឹត្ដអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ នៅពេលដែលជននោះប្រព្រឹត្ដអំពើនោះដោយចេតនាបំផ្លាញក្រុមមួយ ឬច្រើននៃក្រុមប្រជាជនដូចខាងក្រោម ៖
ក្រុមជនជាតិ ជាក្រុមបុគ្គលដែលអត្ដសញ្ញាណរបស់គេត្រូវបានកំណត់ដោយជាតិសាសន៍របស់ប្រទេស ឬសញ្ជាតិដើមរបស់ប្រទេសនោះ ។
ក្រុមជាតិពន្ធ ជាក្រុមបុគ្គលដែលអត្ដសញ្ញាណរបស់គេត្រូវបានកំណត់ដោយវប្បធម៌ ប្រពៃណី ភាសា និងកេរ្ដិ៍មរតកជាក់លាក់ណាមួយ ។
ក្រុមពូជសាសន៍ ជាក្រុមដែលមានចរិតលក្ខណៈ និងរូបរាងស្រដៀងគ្នា ដូចជាពណ៌សម្បុរ ស្បែក ទម្រង់ខ្លួន និងមុខ ។
ក្រុមសាសនា ជាក្រុមបុគ្គលដែលអត្ដសញ្ញាណត្រូវបានកំណត់ដោយការគោរពសាសនា ជំនឿ ទ្រឹស្ដី ការប្រតិបត្ដិ ឬការប្រារឰពិធីសាសនា ។
អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ និងខ្មែរក្រហម
អំពើឃោរឃៅភាគច្រើនដែលប្រព្រឹត្តដោយខ្មែរក្រហមមិនអាចហៅថាអំពើប្រល័យពូជសាសន៍បានទេ ពីព្រោះខ្មែរក្រហមមានចេតនាបំផ្លាញសត្រូវនយោបាយ អ្នកមិនមែនជាតិពន្ធ ពូជសាសន៍ ឬសាសនាទេ ។ ប៉ុន្ដែអំពើខ្លះប្រហែលជាមានចេតនាបំផ្លាញក្រុមដែលទទួលការការពារ ដូចជា ព្រះសង្ឃ ឬជនជាតិចាម ដោយសារតែសាសនារបស់គេ និងប្រជាជនកម្ពុជា-វៀតណាមដោយសារជាតិពន្ធរបស់ពួកគេ ។
អាស្រ័យហេតុនេះ សមាជិកខ្លះរបស់ខ្មែរក្រហមដែលប្រឈមមុខនឹងការកាត់ក្ដីនៅអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជាអាចត្រូវបានកាត់ទោសពីបទប្រព្រឹត្ដអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ។ ការចោទប្រកាន់បែបនេះពិបាកនឹងលើកអំណះអំណាង ។
អំពើឃោរឃៅរបស់ខ្មែរក្រហមដែលប្រព្រឹត្តឡើងដោយហេតុផលនយោបាយ ឬដោយហេតុផលផ្សេងទៀតដែលមិនបានរាប់បញ្ចូលនៅក្នុងនិយមន័យអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ទំនងជាអាចយកមកចោទប្រកាន់ជាឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ ។
ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ
ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិស្រដៀងនឹងអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ដែរ ប៉ុន្ដែអំពើទាំងនោះមិនចាំបាច់ជាការបំផ្លាញក្រុមដែលទទួលការការពារដោយចេតនាទេ ។ ប៉ុន្ដែ គេត្រូវតែប្រព្រឹត្ដសកម្មភាពដែលជាផ្នែកមួយនៃការវាយប្រហារជាប្រព័ន្ធ និងនៅគ្រប់ទីកន្លែងផ្ទាល់ប្រឆាំងនឹងប្រជាជនស៊ីវិល ដូចដែលបានកើតឡើងនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជានៅអំឡុងសម័យកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ។ តាមផ្លូវច្បាប់ ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិមិនសូវជាធ្ងន់ធ្ងរជាងអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ទេ ហើយតែងតែងាយស្រួលក្នុងការលើកយកមកអះអាង ៕
ដោយ អង់ដ្រេ អូលីវី និង ហៀធឺ មូវេរូ
ទស្សនាវដ្ដីស្វែងរកការពិត លេខ១១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៩
អដ្ឋិធាតុជនរងគ្រោះក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ
