Chouk Khmer

October 30, 2009

សង្ខេប​រឿង​រាមកេរ្តិ៍

ចម្លាក់​រឿង​រាមកេរ្តិ៍​នៅ​លើ​ហោជាង​នៅ​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត

ចម្លាក់​រឿង​រាមកេរ្តិ៍​នៅ​លើ​ហោជាង​នៅ​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត

អារម្ភកថា

ថ្ងៃ​មួយ ឥសី​ឈ្មោះ វាល្មីកិ សួរ​ទៅ​ឥសី​ឈ្មោះ នារទៈ ដែល​ចេះ​ចប់​ត្រៃភេទ​ប្រាជ្ញា​ខាង​វោហារ​ថា ៖ «បពិត្រ​លោក​នារទៈ ! ក្នុង​លោក​នេះ​តើ​នរណា​ជា​វីរបុរស​ប្រកប​ដោយ​គុណធម៌ យុត្តិធម៌ មាន​គតិ​បណ្ឌិត និង​ចរិយា​ថ្លៃថ្នូរ មាន​មុខ​ញញឹម​ស្រស់​ជានិច្ច មាន​ឥទ្ធិឫទ្ធិ​ផ្សាយ​ទូទៅ​ក្នុង​សកលលោក ទោះ​បី​ទេវតា​ក៏​មិន​អាច​បៀតបៀន​បាន ?» ឥសី​ទារទៈ​សម្លឹង​មើល​ត្រៃលោក ហើយ​ឆ្លើយ​ថា ៖

«ឱ​ព្រះមុនី ! ខ្ញុំ​ស្គាល់​ហើយ វីរបុរស​នោះ​គឺ ព្រះរាម ដែល​ជា​បុប្ផា​នៃ​វង្ស​ឥក្សាកុ (ភាសា​បាលី​ថា វង្ស​ឱកាកៈ) ព្រះអង្គ​មាន​ព្រះ​ប្រី​ជា​ញាណ ក្លាហាន វិទ្យាសាស្ត្រ និង​ប្រពៃណី​ដ៏​បរិសុទ្ធ​ត្រកាល​ឥត​ផ្ទឹម​ស្មើ មាន​ព្រះហស្ថ​រឹងមាំ ដើម​ព្រះឱរា​ធំ ព្រះនេត្រ​ចេញ​រស្មី​ផ្លេកៗ ព្រះទ័យ​សប្បុរស ព្រះវិចារណញ្ញាណ​ជ្រាលជ្រៅ​ដូច​មហាសារគរ ជំហរ​រឹងមាំ​ដូច​ភ្នំ​ហេមពាន្ត កម្លាំង​ដូច​ព្រះវិស្ណុ លម្អ​ដូច​ព្រះចន្ទ វិរយ​ដូច​ប្រឹថពី ឬ​នាង​គង្ហីង​ធរណី ទ្រង់​ចេះ​ចប់​ត្រៃវេទ ។

ព្រះបិតា​ព្រះរាម​គឺ​ព្រះបាទ ទសរថ គ្រងរាជសម្បត្តិ​នៅ​នគរ​អយុធ្យា ទ្រង់​មាន​ព្រះ​បំណង​នឹង​បង្វែរ​រាជ្យ​ព្រះរាជ​ទាន​ដល់​ព្រះរាម តែ​ដោយ​នាង កៃកេសី ព្រះទេពី​ទី​បី​​ច្រណែន​ដោយ​ចង់​ឲ្យ ព្រះភិរុត ជា​ឱរស​ព្រះនាង​សោយរាជ្យ​វិញ ក៏​ទ្រង់​បំបរបង់​ព្រះរាម​ចេញ​ចាក​ព្រះនគរ តែ​ ព្រះលក្សណ៍ ជា​ព្រះអនុជ​ និង​​ព្រះនាង​ សិតា ជា​ព្រះអគ្គមហេសី​សុំ​តាម​ទៅ​ផង ។ ព្រះរាម ព្រះលក្សណ៍ និង​ព្រះនាង​សិតា​ក៏​យាង​ទៅ​គង់​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​សីត្រាកុត​ ក្នុង​អស្រម​ប្រកប​ដោយ​ជោគជ័យ ល្អ​ស្មើ​នឹង​ទេវតា ។

ក្នុង​កាល​ក្រោយ​នោះ ដោយ​ហេតុ​ទ្រង់​ព្រះវិតក្ក​ខ្លាំង​ពេក ព្រះទសរថ​ក៏​ទ្រង់​សោយ​ទីវង្គត​ទៅ រាជសម្បត្តិ​បាន​ដល់​ព្រះភិរុត​ជា​ព្រះអនុជ​ទី​ពីរ ប៉ុន្តែ​ព្រះភិរុត​មិន​ព្រម​ទទួល ស្ដេច​ទៅ​អង្វរ​ព្រះរាម​ជា​ព្រះជេដ្ឋា​ឲ្យ​ត្រឡប់​មក​ទទួល​ម្កុដរាជ្យ​វិញ តែ​ព្រះរាម​ទ្រង់​ប្រកែក ទ្រង់​ប្រទាន​តែ​សុពណ៌បាទ​ដល់​ព្រះភិរុត​ជា​ភស្តុតាង​នៃ​អំណាច​ដែល​ទ្រង់​ព្រះអនុញ្ញាត​ឲ្យ​គ្រង​ព្រះនគរ​ជំនួស​ទ្រង់ រួច​ទ្រង់​ស្ដេច​ចូល​កាន់​ព្រៃ​មួយ​ទៀត​ឈ្មោះ​ទណ្ឌកៈ ។ល។»

ឥសី​នារទៈ​អាន​រឿង​ព្រះរាម​ចប់​ហើយ ឥសី​វល្មីកិ​ក៏​ឱន​សិរសី​គោរព​ឥសី​នារទៈ ហើយ​ថយ​ចេញ​ឆ្ងាយ​ទៅ​ឈប់​នៅ​ទី​មួយ​ឈ្មោះ​តមសៈ ជា​ទី​ប្រសព្វ​មុខ​ទន្លេ​ទាំង​៥ មាន​ទន្លេ​គង្គា​ជាដើម​និយាយ​ប្រាប់​សិស្ស​ម្នាក់​ដែល​តាម​ទៅ​ផង​ថា ៖ «នែ​ភារទ្វាជៈ ! ចូរ​អ្នក​មើល​ទន្លេ​ជាទីគោរព​នេះ ក៏​មាន​ពន្លឺ​នៅ​នឹង​ថ្កល់​ដូច​អាត្ម័ន​របស់​បណ្ឌិត​ម្នាក់ ចូល​អ្នក​ទៅ​យក​សំពត់​សម្បក​ឈើ​ពី​អាស្រម​ឲ្យ​ខ្ញុំ ហើយ​ឲ្យ​កុណ្ឌី​មួយ​មក​ខ្ញុំៗ​នឹង​មុជ​ក្នុង​ទន្លេ​នេះ ។»

ឥសី​វាល្មីកិ​បាន​ងូត​ទឹក​ដ៏​ថ្លា​ឆ្វង់ លាង​បាប​បាន​សម្រេច​មគ្គផល​ហើយ មុន​នឹង​ចូល​កាន់​អាស្រម​កណ្ដាល​ព្រៃ ឥសី​យាត្រា​តាម​មាត់​ច្រាំង​ទន្លេ​បាន​ឃើញ​ព្រានព្រៃ​ម្នាក់​បាញ់​ធ្នូ​សម្លាប់​សត្វ​ក្រសារ​ឈ្មោល​មួយ​ដែល​កំពុង​ដើរ​ជាមួយ​នឹង​ក្រសារ​ញី​ជាគូ ។ វាល្មីកិ​កើត​សង្វេគ​ក៏​ចង​ជា​ពាក្យ​ស្លោក គឺ​ពាក្យ​កាព្យ​និយាយ​ពី​ក្រសារ​និង​ព្រានព្រៃ ។

កាល​ឥសី​វាល្មីកិ​ចូល​ទៅ​ដល់​អាស្រម​ភ្លាម ស្រាប់​តែ​ឃើញ​ព្រះព្រហ្ម​មាន​ភក្ត្រ​បួន ជា​ព្រះអាទិទេព​អ្នក​សាង​លោក មាន​មហិទ្ធិឫទ្ធិ​មក​ប្រតិស្ឋាន​ចំពោះ​មុខ ។ ឥសី​វាល្មីកិ​ក្រោក​ឈរ​បង្អោន​កាយ ផ្គង​កាយ​ផ្គង​អញ្ជលី ហើយ​ថ្វាយ​ទឹក​ និង​អាសនៈ​ដល់​ព្រះព្រហ្ម រួច​អាន​ស្លោក​រឿង​ក្រសារ​នោះ​ចំពោះ​ព្រះភក្ត្រ​ព្រះព្រហ្ម​ថា ៖

ឱ ! អំពើ​នេះ​លាមក​ពិត              បណ្ឌិត​ពោល​ថា​បាប​លើស​ខ្នាត
ឱ ! អ្នក​ប្រមាញ់​ចិត្ត​ប្រមាថ          ម្ដេច​អ្នក​ពិឃាដ​សត្វ​ក្រសារ ។
សំឡេង​ពិរោះ​ល្អ​ប្រាកដ             ឲ្យ​ព្រាត់​ប្រាសចាក​គូ​សង្សារ
អ្នក​បាន​ឈ្មោះ​ថា​មនុស្ស​ចិត្ត​មារ   សម្លាប់​ក្រសារ​ដែល​ឥត​ទោស ។

ព្រះព្រហ្ម​បាន​ស្ដាប់​ក៏​ញញឹម ហើយ​ពោល​ថា «ឱ​ព្រះមុនី ! គ្រាន់​តែ​រឿង​ព្រានព្រៃ​បាញ់​ក្រសារ​ស្លាប់ លោក​អាច​ចង​ជា​ពាក្យ​ស្លោក​ពិរោះពិសា​ទៅ​បាន ខ្ញុំ​ឃើញ​ថា លោក​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ខាង​វោហារ ដូច្នេះ​សូម​លោក​ថ្លែង​នូវ​សាវតារ​ និង​ថ្វីដៃ​នៃ​ព្រះរាម​តាម​ដែល​លោក​បាន​ស្ដាប់​ពី​សំណាក់​ឥសី​នារទៈ​មក​នោះ​ជា​ពាក្យកាព្យ​ឲ្យ​ពិស្ដារ ពិរោះពិសា​ចុះ សូម​លោក​កុំ​ភ្លេច​បរិយាយ​រឿង​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ដែល​លោក​បាន​ដឹង មិន​អី​ទេ​បើ​លោក​ភ្លេច​ខ្ញុំ​នឹង​ជួយ​រឭក​លោក ។ រឿង​ព្រះរាម​នោះ​យូរ​ទៅ​នឹង​ក្រអូប សាយ​សព្វ​ក្រឡា​មហាប្រឹថពី ភ្នំ សមុទ្រ ទន្លេ ឋិតថេរ​នៅ​ដរាប​រលាយ​ទឹក​រលាយ​ដី ។ កាល​រឿង​ព្រះរាម​បាន​ក្រអូប​សាយ​ទៅ​សព្វ​ទិសានុទិស​ហើយ ខ្លួន​លោក​នឹង​បាន​ឋានៈ​ខ្ពស់​បន្ទាប់​ពី​ខ្ញុំ ។»

ពោល​ហើយ ព្រះព្រហ្ម​ក៏​បាត់​មួយ​រំពេច​ទៅ ។ ដើម្បី​គោរព​ដល់​បណ្ដាំ​របស់​ព្រះព្រហ្ម បន្ទាប់​ពី​នោះ ឥសី​វល្មីកិ​បាន​សរសេរ​សាវតារ​ព្រះរាម​ធ្វើ​ជា​គម្ពី​មួយ​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា “រាមាយណៈ” (ដំណើរ​របស់​អាទិទេព​រ៉ាម៉ា ដែល​​ជា​អវតា​របស់​ព្រះនារាយណ៍ ឬ​វិស្ណុ) ជា​ពាក្យ​ស្លោក​សំស្ក្រឹត​ មាន​ស្លោក​ដល់ ២៤.០០០ ចែក​ជា​វគ្គ​មាន ៥០០ ជា​កណ្ឌ​មាន​ ៦ ជា​មហាកាព្យ​ដ៏​ពិរោះ ជា​ទី​គោរព​រាប់អាន​របស់​ប្រជាជន​ទូទៅ​សព្វ​ទិសានុទិស ។

រឿង “រាមាយណៈ” នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា “រាមកេរ្តិ៍” (កេរដំណែល​របស់​រៀមច្បង) ជា​រឿង​ដែល​មាន​ប្រជាប្រិយភាព​បំផុត​នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​អក្សរសាស្ត្រ​ខ្មែរ តាំង​ពី​សម័យ​នគរភ្នំ សម័យ​មហានគរ រហូត​មក​ទល់​នឹង​បច្ចុប្បន្នកាល ។ រាមកេរ្តិ៍​ខ្មែរ​បាន​ទទួល​យក​ទស្សនៈ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​មក​បកស្រាយ​ក្នុង​បរិបទ​ពុទ្ធសាសនា​ដោយ​បង្ហាញ​ពី​តុល្យភាព​រវាង​អំពើ​ល្អ និង​អំពើ​អាក្រក់​នៅ​ក្នុង​លោក​យើង​នេះ ពោល​គឺ​មិន​ឲ្យ​មាន​ខាងណា​ខុស​ឬ​ត្រូវ​ឡើយ ។ រឿង​រាមកេរ្តិ៍​ខ្មែរ​មាន​ចំណុច​ជាច្រើន​ខុស​ពី​រឿង​រាមាយណៈ​ឥណ្ឌា​ព្រោះ​មាន​បញ្ចូល​វគ្គ​ឈុត​ឆាក​​មួយ​ចំនួន​ដែល​គ្មាន​ក្នុង​រាមាយណៈ​ដើម និង​បាន​សង្កត់​ធ្ងន់​ទៅ​លើ​សកម្មភាព​របស់​ហនុមាន និង​នាង​សុវណ្ណមច្ឆា ហើយ​រឿង​នេះ​មាន​ឥទ្ធិពល​ទៅ​លើ​រឿង​រ៉ាម៉ាគេន​របស់​សៀម និង​រឿង​ព្រះរាមព្រះលក្សណ៍​របស់​លាវ ។ ម្យ៉ាងទៀត រាមកេរ្តិ៍​ខ្មែរ​បាន​ឲ្យ​តម្លៃ​ទៅ​លើ​ពាក្យ​ពិត​សច្ចៈ​ជាង​ទំនៀមទម្លាប់​ប្រពៃណី​ ហូរហែ​តាំង​ពី​ដើម​ដល់​ចប់ ដែល​ពាក្យ​ពិត​សច្ចៈ​នេះ​​ជា​ការ​កាន់​គោរព​ជឿ​របស់​ខ្មែរ​ដើម ។

រឿង​រាមកេរ្តិ៍​បាន​ជ្រួតជ្រាប​ទៅ​គ្រប់​ទម្រង់​នៃ​សិល្បៈ​ខ្មែរ ដូចជា ​កំណាព្យ​ចម្រៀង គំនូរ ចម្លាក់ របាំ និង​ល្ខោន ជាដើម ។ ជាក់​ស្ដែង​គេ​ឃើញ​​មាន​ការ​បង្ហាញ​ឈុត​ឆាក​​ស្ដីពី​រឿង​រាមកេរ្តិ៍​​​តាម​រយៈ​ របាំព្រះរាជទ្រព្យ ល្ខោនខោល និង​ណាំស្បែក គំនូរ​នៅ​តាម​វត្តអារាម ព្រះបរមរាជវាំង និង​​​ចម្លាក់​នៅ​តាម​ប្រាសាទ​បុរាណ​នានា​ ដូចជា​ប្រាសាទ​បន្ទាយសំរែ ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត និង​ប្រាសាទ​មួយចំនួន​ទៀត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ប្រទេស​សៀម​បច្ចុប្បន្ន ។

ចម្លាក់​ពពួក​ស្វា​ក្នុង​រឿង​រាមកេរ្តិ៍​នៅ​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត

 ចម្លាក់​ពពួក​ស្វា​ក្នុង​រឿង​រាមកេរ្តិ៍​នៅ​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត

សេចក្ដី​សង្ខេប​រឿង​រាមកេរ្តិ៍​ខ្មែរ

ខ្សែ​ទី​១

ឥសី​ពិស្វាមិត្រ​បាន​រៀបចម​ហោម​ពិធី​ជា​កិត្តិយស​ដល់​សិស្ស​គឺ ព្រះរាម និង​ព្រះលក្សណ៍ ដែល​បាន​រៀប​ចេះ​ចប់​គម្ពីរវេទ ។

ថ្ងៃ​មួយ​មាន​យក្ស​កាឡា​ខ្លួន​ជា​ក្អែក​យ៉ាង​ធំ ឈ្មោះ​កាកណាសូរ មក​ឆាប​អាស្រម​ឥសី​ខ្ទេចខ្ទី​អស់ ។ ឥសី​ពិស្វាមិត្រ​ខឹង​យ៉ាងខ្លាំង​ហើយ​ក៏​ជប់​ធ្នូសរ​ឲ្យ​ព្រះរាម​បាញ់​សម្លាប់​កាកណាសូរ ។ ក្រោយ​មក​ក៏​នាំ​ព្រះរាម និង​ព្រះលក្សណ៍​ចូល​រួម​ប្រឡង​លើក​ធ្នូសរ​ព្រះជនក​នៅ​នគរ​មិថិលា ដើម្បី​យក​នាង​សិតា​ធ្វើ​ជា​មហេសី ។ ក្នុង​ឱកាស​នោះ មាន​បេក្ខជន​ចូលរួម​ជាច្រើន​ដែល​មក​ពី​ភព​ទាំង​បី សូម្បី​តែ​ព្រះឥសូរ​ក៏​មក​នឹង​គេ​ដែរ ក៏​ប៉ុន្តែ​គ្មាន​នរណា​លើក​ធ្នូសរ​រួច​ឡើយ គឺ​មាន​តែ​តួអង្គ​ព្រះរាម​មួយ​គត់​បាន​ទទួល​ជោគជ័យ​ដោយ​លើក​ធ្នូសរ​នោះ​រួច ។

ពេល​នោះ​ព្រះជនក​រីករាយ​ណាស់​ផ្ដល់​ព័ត៌មាន​នេះ​ថ្វាយ​ទៅ​ព្រះបាទ​ទសរថ ដើម្បី​យាង​មក​ជា​អធិបតី​ក្នុង​ពិធី​រាជាភិសេក​រវាង​ព្រះរាម និង​នាង​សិតា ។ កាលបើ​ពិធី​អភិសេក​ចប់​សព្វ​គ្រប់​ហើយ ក៏​នាំ​ព្រះរាជបុត្រ និង​ព្រះរាជធិតា​សុណិសា​វិល​ត្រឡប់​ទៅ​កាន់​នគរ​អយុធ្យា​វិញ ។ ពាក់​កណ្ដាល​ផ្លូវ​ក៏​បាន​ជួប​នឹង​យក្ស​កំណាច​មួយ​ឈ្មោះ រាមាសូរ ។ យក្ស​នេះ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ព្រះរាម​ថា លួច​យក​ឈ្មោះ​រាមបរមសូរ​មក​ដាក់​ធ្វើ​ជា​ឈ្មោះ​ខ្លួន ដូច្នេះ​ត្រូវ​តែ​មក​ក្រាប​បង្គំ​សុំ​ទោស​ទើប​រួច​ខ្លួន ។ ព្រះរាម​ក៏​ផ្ចាញ់​រាមាសូរ​ប្រកប​ដោយ​ជោគជ័យ​ទៀត ។

លុះ​មក​ដល់​នគរ​ ព្រះបិតា​នាម​ទសរថ​មាន​បំណង​លើក​ព្រះរាម​ជា​រាជបុត្រ​ច្បង​ឲ្យ​ឡើង​គ្រោង​រាជ្យ​តាម​ប្រពៃណី​នៃ​ត្រកូល​ក្សត្រ តែ​នាង​កៃកេសី​ជំទាស់​ដោយ​សំអាង​លើ​ពាក្យ​សច្ចៈ​ព្រះទសរថ​បាន​សន្យា​ថា​នឹង​ឲ្យ​បុត្រ​របស់​ព្រះនាង​ឈ្មោះ ភិរុត ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​វិញ នៅ​ពេល​ដែល​នាង​ជួយ​ព្រះអង្គ​ក្នុង​សង្គ្រាម​បាន​ឈ្នះ​ព្រះអាទិត្យ ។ ព្រះបាទ​ទសរថ​មាន​បំណង​ចែក​នគរ​ជា​២ ប៉ុន្តែ​ព្រះកៃកេសី​ពុំ​ព្រម ហើយ​ក៏​បណ្ដេញ​ព្រះរាម​ឲ្យ​ទៅ​នៅ​ព្រៃ​១៤​ឆ្នាំ​សឹម​មក​សោយរាជ្យ​វិញ ។ ព្រះលក្សណ៍​ក្រេវក្រោធ​ចង់​ធ្វើ​ឃាដ​នាង​កៃកេសី តែ​ព្រះរាម​ឃាត់ ហើយ​បន្ទាប់​មក​ក៏​ស្ម័គ្រ​តាម​ដង្ហែ​ព្រះរាម និង​ទេពី​សិតា​ទៅ​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ ។ ទាំង​បី​អង្គា​នាំ​គ្នា​ចាក​ចេញ​ពី​នគរ​អយុធ្យា​ទៅ​ដល់​កណ្ដាល​ព្រៃ​បាន​ជួប​នឹង​កូខ័ន ជា​ស្ដេច​ព្រៃ​មាន​រូប​អាក្រក់​តែ​ចិត្ត​ល្អ​ជា ចេះ​ជួយ​រំលែក​ទុក្ខ​ពី​ព្រះរាម ហើយ​ព្រះអង្គ​ទុក​កូខ័ន​នេះ​ជា​បងប្អូន​បង្កើត តែ​មិន​ព្រម​ទទួល​យក​ការ​អារាធនា​ពី​កូខ័ន​ឲ្យ​នៅ​ទីនោះ​ជាមួយ ហើយ​ក៏​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ភ្នំ​ចិត្តភូត​ដើម្បី​បួស​ជា​ឥសី ។

 

នៅ​មាន​ត

 

October 27, 2009

ការ​កំណត់​ក្នុង​ពង្សាវតារ​ខ្មែរ

ប្រវត្តិវិទូ និង​អ្នកស្រាវជ្រាវ​មួយ​ភាគ​ធំ​នៅ​បរទេស ជាពិសេស​នៅ​ប្រទេស​បារាំង ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​ការ​ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការ​ចងចាំ បាន​នាំ​គ្នា​កំណត់​ដាក់​ឈ្មោះ​កាត់​ឲ្យ​ដល់​ឯកសារ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ​ផ្សេងៗ មាន​ដូចជា ៖

KK: គឺ ​ព្រះរាជពង្សាវតារ​នគរ​ខ្មែរ ដែល​រៀបចំ​តាក់តែង​ក្នុង​គ.ស​១៨៦៩ តាម​បទបញ្ជា​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​ព្រះបាទ​នរោត្ដម ។ ពង្សាវតារ​នេះ​មាន​ចែក​ចេញ​ជា​ពីរ​ភាគ ។ ភាគ​ទី​១ ដែល​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ភាគ​រឿង​និទាន ត្រូវ​បាន​និពន្ធ​ដោយ​សម្ដេច​ព្រះសុគន្ធ​ប៉ាន់ ។ ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​បាន​នាំ​ចូល និង​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ផ្នែក​និកាយ​ធម្មយុត្តិ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។

SP: គឺ​ ព្រះរាជពង្សាវតារ​ខត្តិយាម​មហារាជ​វត្ត​សត្បូ ដែល​បាន​និពន្ធ​ដោយ​ព្រះអង្គម្ចាស់​នព្វរត្ន បុត្រ​របស់​ព្រះបាទ​អង្គឌួង ក្នុង​គ.ស​១៨៧៨ ។ គេ​និយម​ហៅ​ពង្សាវតារ​នេះ​ថា ពង្សាវតារ​វត្ត​សត្បូ ។ ពង្សាវតារ SP មាន​លំនាំ​ប្រហាក់ប្រហែល​គ្នា​នឹង​ពង្សាវតារ KK ។ តែ​គេ​សង្កេត​ឃើញ​មាន​សេចក្ដី​បន្ថែម​យ៉ាង​ក្បោះក្បាយ​ជាច្រើន ។ ពង្សាវតារ​វត្ត​ព្រែក​តាមាក់​ក៏​បាន​ចម្លង​ចេញ​ពី​ពង្សាវតារ​នេះ​ដែរ ។

P48: គឺ ព្រះរាជពុង្សសោវតារ ដែល​សាលា​បារាំង​ចុងបូព៌ា (Ecole Française d’ Extrème Orient) ចម្លង​ចេញ​ពី​ពង្សាវតារ​របស់​ព្រះអង្គ​ម្ចាស់​នព្វរត្ន​ដែល​មាន​សេចក្ដី​ដូចគ្នា​នឹង​ពង្សាវតារ​វត្ត​សត្បូ SP ។

P3: គឺ ព្រះរាជពង្សាវតារ​ក្រុង​ក័ម្ពុជាធីប្ឌី ដែល​រៀបចំ​ដោយ​គណៈកម្មការ​ព្រះបរមរាជវាំង​ក្នុង​គ.ស​១៨៧៨ ។ ពង្សាវតារ​នេះ​ត្រូវ​បាន​អ្នកស្រាវជ្រាវ​បារាំង​ឈ្មោះ Jean Moura បកប្រែ​ជា​ភាសា​បារាំង ។

P58: គឺ ព្រះរាជពង្សសៅដារ​ព្រះមហាក្រសត្រ​សោ្យរាជសំបត្តិ​ក្នុង​ក្រុង​កំម្ពុជាធិប្ដី​ជា​លំដាប់​រៀង​មក ដែល​ចងក្រង​ក្នុង​ចន្លោះ​គ.ស​១៨៩៤‑១៨៩៥ ជា​ស្នាដៃ​របស់​គណៈកម្មការ​ថ្មី​មួយ​ទៀត​តែង​តាំង​ដោយ​ព្រះបាទ​នរោត្ដម ។ គណៈកម្មការ​នេះ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អធិបតីភាព​សម្ដេច​សង្ឃារាជ​ទៀង ដោយ​មាន​ទាំង​វត្តមាន​សម្ដេចសង្ឃ​នាយក​សុគន្ធ​ប៉ាន់​ចូលរួម​ផង ។ តែ ព្រះបាទ​នរោត្ដម​មិន​បាន​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​ស្នាដៃ​នេះ​ទេ ។ ប្រហែល​ជា​គណៈកម្មការ​និពន្ធ​នេះ​មិន​បាន​អធិប្បាយ​រៀបចំ​បំភ្លៃ​ទៅ​តាម​ចំណង់​របស់​ព្រះអង្គ ។ ពង្សាវតារ P58 ត្រូវ​បាន​ប្រវត្តិវិទូ​ជាតិ​បារាំង​លោក Adhémard Leclère យក​មក​បកប្រែ​ជា​ភាសា​បារាំង ។

P63: គឺ ព្រះរាជពង្សសោវតា​ខេម្មរឡេកឱង្ការ ដែល​ចាប់​ផ្ដើម​សរសេរ​និពន្ធ​ក្នុង​គ.ស​១៩០៣​ដោយ​គណៈកម្មការ​ថ្មី​មួយ​ទៀត តាម​បញ្ជា​របស់​ព្រះបាទ​នរោត្ដម ។ ក្រោយពេល​ព្រះបាទ​នរោត្ដម​បាន​ចូល​ទីវង្គត ព្រះបាទ​ស៊ីសុវត្ថិ​ដែល​បាន​ទទួល​ព្រះរាជាភិសេក​ក្នុង​ខែ​មេសា គ.ស​១៩០៤​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​គណៈកម្មការ​ដដែល​បន្ត​កាតព្វកិច្ច​នេះ​រហូត​ដល់​ចប់ ។ ពង្សាវតារ P63 ត្រូវ​បាន​រៀបចំ​អធិប្បាយ​ទៅ​តាម​លំនាំ​ឯកសារ​ដែល​ធ្លាប់​មាន​ស្រាប់​នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​អង្គឌួង ។ ឯកសារ​ទាំង​នេះ គេ​បាន​រក្សាទុក​ក្នុង​ឃ្លាំង​ព្រះរាជទ្រព្យ ។

VJ: គឺ ព្រះរាជពង្សាវតារ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរព្រះរាជពង្សាវតារ​ក្រុងកម្ពុជាធិបតី ដែល​គណៈកម្មការ​វាំង​ថ្មី​មួយ​ទៀត ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អធិបតីភាព​សម្ដេច​វាំងជួន បាន​និពន្ធ​រៀបរៀង​ចប់​នៅ​ក្នុង​ទសវត្ស​១៩៣០ ។ ស្នាដៃ​នេះ​ផ្អែក​ទាំង​ស្រុង​ទៅ​លើ​ពង្សាវតារ P63 ដែល​គេ​យក​មក​រុះរើ​បន្ថែម​បន្ថយ​ទៅ​តាម​កាលៈទេសៈ ។ សារសំខាន់​របស់​ពង្សាវតារ VJ ស្ថិត​នៅ​ត្រង់​ថ្ងៃ​ខែ​ឆ្នាំ ពេលវេលា​មាន​លក្ខណៈ​ចាប់​ជួន​ស៊ី​សង្វាក់​គ្នា ។ ឯ​វិធី​និពន្ធ​វិញ​ក៏​មាន​លក្ខណៈ​ទំនើប ងាយ​ស្រួល​ដល់​ការ​ចង​ចាំ​ដែរ ។ ប្រវត្តិវិទូ​ខ្មែរ​លោក​បណ្ឌិត ប៉ក់ ភឿន និង​ ឃិន សុខ បាន​ធ្វើ​ការ​ស្រាវជ្រាវ​សិក្សា​ប្រៀបធៀប និង​បកប្រែ​ទាំងស្រុង​ពង្សាវតារ VJ ជា​ភាសា​បារាំង ។

DV: គឺ ពង្សាវតារ​ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​គេ​និយម​ហៅ​ថា ពង្សាវតារ​វត្ត​ទឹកវិល ។ ពង្សាវតារ DV ប្រហែល​ជា​បាន​និពន្ធ​នៅ​ចុង​ទសវត្ស​១៩៣០ ឬ​ដើម​ទសវត្ស​១៩៤០ ដោយ​ព្រះភិក្ខុ ហាស់ ស៊ុក ដែល​គង់​នៅ​វត្ត​ទឹកវិល ក្នុង​ស្រុក​ស្អាង ខេត្ត​កណ្ដាល ។ ឯកសារ DV មាន​លំនាំ​ដូចជា​ដក​ស្រង់​ចេញ​មក​អំពី​ពង្សាវតារ P58 និង VJ ។ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត គេ​អាច​កត់​សម្គាល់​បាន​ថា DV មាន​លំនាំ​ដូច​គ្នា​បេះ​បិទ​នឹង​ពង្សាវតារ​វត្ត​កំពង់ត្រឡាច ក្នុង​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង ដែល​លោក អេង សុទ្ធ បាន​លើក​យក​មក​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​ក្រោម​ចំណងជើង​ថា ឯកសារ​មហាបុរស​ខ្មែរ ៕

ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ​ដោយ​លោកបណ្ឌិត រស់ ចន្ត្រាបុត្រ

 

អត្ថបទ​ពាក់ព័ន្ធ​គួរ​ស្វែងយល់ៈ   ច្បាប់ «ព្រះរាជពង្សាវតារ​ប្រទេស​កម្ពុជា»

 

October 17, 2009

មូលហេតុ​ដែល​នាំ​ឱ្យ​ខ្សែភាពយន្ដ​ខ្មែរ​ងើប​មិន​រួច

លោក ស៊ិន ច័ន្ទសាយ៉ា ៖ ការ​ផលិត​ស្ថិត​ក្នុង​ដៃ​អ្នក​គ្មាន​វិជ្ជាជីវៈ

លោក​ស៊ិន ច័ន្ទសាយ៉ា ប្រធាន​នាយកដ្ឋាន​សិល្បៈ​ភាពយន្ដ និង​ផ្សព្វផ្សាយ​របស់​ក្រសួង​​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រសិល្បៈ ថ្លែង​ថា​ លោក​បាន​មើលឃើញ​ថា​មាន​មូល​ហេតុតែ​មួយ​គត់​ដែល​វិស័យ​សិល្បៈ​ភាពយន្ដ​ខ្មែរ​មិន​អាច​ងើប​រួច គឺ​ភាព​អត់​វិជ្ជាជីវៈ​ក្នុង​ការ​ផលិត​ខ្សែភាពយន្ដ ។ ការ​ផលិត​ខ្សែភាពយន្ដ​ខ្មែរ​កន្លង​មក​ស្ថិត​នៅ​តែ​ក្នុង​ដៃ​ក្រុម​មនុស្ស​ដែល​អត់​វិជ្ជាជីវៈ ចំណែកឯ​អ្នកមាន​វិជ្ជាជីវៈ​ពិតប្រាកដ គេ​មិន​អាច​ចូល​ទៅ​បម្រើ​ការងារ​ក្នុង​វិស័យ​នេះ​បាន ហើយ​នាំ​គ្នា​ឈរ​ឱបដៃ​មើល​ពី​ចម្ងាយ​ទាំង​មិន​យល់​ស្រប ។

លោក​ ស៊ិន ច័ន្ទសាយ៉ា បញ្ជាក់​ថា រូប​លោក​រួម​នឹង​អ្នក​មួយ​ចំនួន​ទៀត​ប្រហែល​ជាង​១០​នាក់ ធ្លាប់​បាន​ទៅ​រៀន​វិជ្ជាជីវៈ​ផលិត​ខ្សែភាពយន្ដ​ក្នុង​ប្រទេស​ធំៗ​មួយ​ចំនួន​មាន​ដូច​ជា នៅ​រុស្ស៊ី នៅ​អាល្លឺម៉ង់ និង ប្រទេស​ឆេកូ​ជាដើម ប៉ុន្ដែ​ពេល​ត្រឡប់​មក​ក្នុង​ប្រទេស​វិញ ពួក​គេ​បែរជា​រក​ការងារ​ធ្វើ​មិន​បាន ទោះបីជា​ស្ថិត​ក្នុង​ស្ថានភាព​ដែល​វិស័យ​ភាពយន្ដ​កម្ពុជា​កំពុង​ខំប្រឹង​ងើបឡើង​ក៏​ដោយ ។ ការ​ផលិត​ខ្សែភាពយន្ដ​មួយ​គេ​មិន​អាច​តែង​ទៅ​លើ​ការ​មាន​ប្រាក់​ផលិត ហើយ​ដឹកនាំ​តាម​ការ​នឹកឃើញ​នោះ​ទេ គេ​ទាមទារ​ឱ្យ​អ្នក​សម្ដែង​ចេះ​ចាំ​ស្ទាត់​នូវ​ប្រធានបទ​ដែល​ត្រូវ​និយាយ សម្ដែង​ហូរ​ចេញពី​ទឹកចិត្ដ ទាមទារ​ពេលវេលា​រៀបចំ​យូរ ពេលវេលា​ថត​យូរ មិនមែន​គ្រាន់តែ​សម្ដែង​ឱ្យ​តែ​បាន ហើយ​រង់ចាំ​លើ​អ្នក​បញ្ចូល​សំឡេង​នោះ​ឡើយ ។ ដូច្នេះ អ្នក​ដែល​មាន​វិជ្ជាជីវៈ គេ​មិន​អាច​ទៅ​ចូលរួម​នៅ​ក្នុង​សកម្មភាព​មួយ​ដែល​មិន​ត្រឹមត្រូវ​តាម​ក្បួនខ្នាត​នោះ​ទេ ដោយ​អ្នកខ្លះ​សុខចិត្ដ​អត់​ការងារ​ធ្វើ ហើយ​អ្នកខ្លះ​ទៀត​រក​ការងារ​ផ្សេង​ធ្វើ​វិញ ។

លោក​ ស៊ិន ច័ន្ទសាយ៉ា បាន​មាន​ប្រសាសន៍​បែប​នេះ​កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​១៤ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០០៩ នៅ​ក្នុង​សន្និសីទ​សារព័ត៌មាន​មួយ​ដែល​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​វិទ្យាសាស្ដ្រ និង​វប្បធម៌​រុស្ស៊ី​ស្ដី​អំពី​មហោស្រព​ភាពយន្ដ​រុស្ស៊ី​លើក​ទី​២ ដែល​គ្រោង​នឹង​រៀបចំ​ឡើង​ចាប់ពី​ថ្ងៃ​ទី​២០ ដល់ ២៤ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០០៩​ខាង​មុខ​នេះ គឺជា​មហោស្រព​ភាពយន្ដ​មួយ​ដែល​បើក​ទូលាយ​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​ចូល​ទស្សនា​ដោយ​ឥត​គិតថ្លៃ​នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​វិទ្យាសាស្ដ្រ និង វប្បធម៌​រុស្ស៊ី ។

លោកស្រី​ ឌីរីឡា បូរ៉ូវីក ទីប្រឹក្សា​ស្ថានទូត​រុស្ស៊ី បាន​ថ្លែង​ថា ការ​បញ្ចាំង​ខ្សែភាពយន្ដ​នេះ គឺ​ចាប់ពី​ថ្ងៃ​ទី​២០ ដល់​២៣​ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០០៩ បញ្ចាំង​ម្ដង​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ ឯ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៤ ខែ​តុលា បញ្ចាំង​៣​ដង​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ ហើយ​មួយ​រឿង​រយៈពេល​មួយ​ម៉ោង​កន្លះ​ដែល​រោង​ភាពយន្ដ​នៅ​ទីនោះ​អាច​ផ្ទុក​មនុស្ស​បាន​២៥០​នាក់ ។ លោកស្រី​បន្ដ​ថា កម្មវិធី​នេះ​រៀបចំ​ដោយ​ក្រសួង​វប្បធម៌​នៃ​សហព័ន្ធ​រុស្ស៊ី និង​ក្រុមហ៊ុន​ភាពយន្ដ​ស្ទេឡា រួម​សហការ​ជាមួយ​ក្រសួង​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រសិល្បៈ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ស្ថានទូត​សហព័ន្ធ​រុស្ស៊ី និង​តំណាង​ទីភ្នាក់ងារ​សហព័ន្ធ​រុស្ស៊ី​ទទួល​បន្ទុក​សហប្រតិបត្ដិការ​មនុស្សធម៌​អន្ដរជាតិ​ប្រចាំ​នៅ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ។

សបា្ដហ៍​ភាពយន្ដ​រុស្ស៊ី​មាន​គោលបំណង​ផ្លាស់​ប្ដូរ​វប្បធម៌​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក រវាង​រុស្ស៊ី និង​កម្ពុជា ។ លើក​ទី​១​នៅ​ខែធ្នូ ឆ្នាំ​២០០៨ ហើយ​នេះ​ជា​លើក​ទី​២​ហើយ​ដែល​ព្រឹត្ដិការណ៍​នេះ​បាន​ត្រឡប់​មក​វិញ​នៅ​ភ្នំពេញ ។

ពិធី​សម្ពោធ​ជា​ផ្លូវការ​នឹង​ប្រព្រឹត្ដ​ទៅ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៩ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០០៩ នៅ​សាល​មហោស្រព​ចតុមុខ ក្រោម​អធិបតីភាព​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​សហព័ន្ធ​រុស្ស៊ី ប្រចាំ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា អា.អ៊ី.អ៊ីកណាតូវ និង​លោក ហ៊ឹម ឆែម រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួង​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រសិល្បៈ ។ ក្នុង​នោះ​ផង​ដែរ ក៏​មានការ​ចូលរួម​ពី​គណៈប្រតិភូ​តំណាង​ឱ្យ​ផលិតករ​ភាពយន្ដ​ផង​ដែរ ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​លោក​ ហ្វេឌរ ប៉ូប៉ូវ អនុប្រធាន​សមាគម​អ្នក​ផលិតភាព​យន្ដ​នៃ​សហព័ន្ធ​រុស្ស៊ី ។

ការ​បញ្ចាំង​ខ្សែភាពយន្ដ​ជា​សាធារណៈ​ដោយ​ឥត​គិតថ្លៃ​នឹង​ធ្វើការ​បញ្ចាំង​ជូន​ចាប់ពី​ថ្ងៃ​ទី​២០ រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​ទី​២៤ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០០៩ នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​វិទ្យាសាស្ដ្រ និង​វប្បធម៌​រុស្ស៊ី អាសយដ្ឋាន​អគារ​លេខ​១០៣ មហាវិថី​ព្រះនរោត្ដម ទល់មុខ​ក្រសួង​អប់រំ យុវជន និង​កីឡា ។ សបា្ដហ៍​ភាពយន្ដ​លើក​នេះ​នឹង​ប្រព្រឹត្ដ​ទៅ​ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ដល់​ថ្ងៃ​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​រុស្ស៊ី និង​មនុស្សលោក​ទាំងមូល គឺ​ខួប​ទី​៦៥​ជ័យ​ជំនះ​ក្នុង​សង្គ្រាមលោក​លើក​ទី​២​ដែល​ខួប​នេះ​គេ​នឹង​ប្រារឰ​នៅ​ឆ្នាំ​២០១០​ខាង​មុខ ។

ដើម្បី​ជា​ចំណី​ចក្ខុ​របស់​ទស្សនិកជន​សបា្ដហ៍​ភាពយន្ដ​បាន​ពាំនាំ​ភាពយន្ដ​ទំនើប​ចំនួន​៥​រឿង ។ ខ្សែភាពយន្ដ​ទាំងនេះ​មាន​បង្ហាញ​អំពី​អារម្មណ៍​របស់​មនុស្ស​ស្នេហា​ជាតិ សេចក្ដី​ស្នេហា ភក្ដីភាព មេត្ដាករុណា និង មនុស្សធម៌ ហើយ​មនុស្ស​មានចិត្ដ​បែប​នេះ ទោះ​នៅ​ទីណា​ក៏​គេ​គោរព​ស្រលាញ់​ទោះបីជា​ទាហាន​ក៏​ដោយ ។

ក្នុង​នោះ​ផង​ដែរ ក៏​លាតត្រដាង​អំពី​បទ​ពិសោធន៍​របស់​មនុស្ស​ដែល​ព្រហ្ម​លិខិត​ជា​អ្នក​កំណត់ ។ អ្នក​រៀបចំ​កម្មវិធី​សបា្ដហ៍​ភាពយន្ដ​សង្ឃឹម​យ៉ាង​ជឿជាក់​ថា ទស្សនិកជន​កម្ពុជា​ពិតជា​ពេញចិត្ដ ។ ក្នុង​ករណី​សបា្ដហ៍​ភាពយន្ដ​នេះ​ទទួល​ជោគជ័យ ក្នុង​ពេល​អនាគត​ភាគី​រុស្ស៊ី​នឹង​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​បង្កើត​កម្មវិធី​បែប​នេះ​ផ្សេងៗ​ទៀត ដើម្បី​ឱ្យ​ទស្សនិកជន​កម្ពុជា​បាន​ស្គាល់​ជាមួយ​ស្នាដៃ​ភាពយន្ដ​ទំនើប​រុស្ស៊ី ជា​ពិសេស​ស្គាល់​អំពី​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ និង​ជីវិត​រស់នៅ​របស់​ប្រជាជន​រុស្ស៊ី ។ ការ​ស្វែង​យល់​ពី​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​សំខាន់​ណាស់ ៕

(សារព័ត៌មាន​កោះសន្ដិភាព ថ្ងៃ​ទី​១៦ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០០៩)

 ការ​ធ្វើ​សន្និសីទ​ពី​ការ​បញ្ចាំង​ខ្សែភាពយន្ត​នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​វប្បធម៌​រុស្ស៊ី

ការ​ធ្វើ​សន្និសីទ​ពី​ការ​បញ្ចាំង​ខ្សែភាពយន្ត​នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​វប្បធម៌​រុស្ស៊ី

 

October 5, 2009

សង្ខេប​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​ប្រទេស​កម្ពុជា

បណ្ឌិត ផាត កុសល និង​សាស្ត្រាចារ្យ ដេវីដ ឆេនល័រ (ទស្សនាវដ្ដី​ស្វែងរកការពិត)

បណ្ឌិត ផាត កុសល និង​សាស្ត្រាចារ្យ ដេវីដ ឆេនល័រ

នេះ​ជា​កិត្ដិយស​ខ្លាំង​ណាស់​ដែល​ខ្ញុំ​មាន​វត្ដមាន​នៅ​ទី​នេះ​ហើយ​នេះ​ក៏​ជា​ការ​ខិតខំ​ដ៏​លំបាក​មួយ​ក្នុង​ការ​ផ្ដល់​នូវ​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​កម្ពុជា​ដ៏​យូរលង់​មួយ​រហូត​មក​ទល់​នឹង​ពេល​ដែល​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ឯករាជ្យ​ដែល​មាន​រយៈពេល​ពីរ​ពាន់​ឆ្នាំ​ ឬ​ក៏​ច្រើន​ជាង​នេះ​ឱ្យ​បាន​ច្បាស់លាស់​តែ​ក្នុង​រយៈពេល​កន្លះ​ម៉ោង​នោះ ។

មនុស្ស​ភាគច្រើន​ ជា​ពិសេស​ជនបរទេស​តែងតែ​គិត​ទៅ​លើ​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​កម្ពុជា​តែ​ក្នុង​អំឡុង​សម័យកាល​អង្គរ​ និង​សម័យ​ទំនើប​ ឬ​ក៏​ថា​ឱ្យ​ច្បាស់​ជាង​នេះ​គឺ​សម័យកាល​អង្គរ​ និង​សម័យកាល​ខ្មែរក្រហម​ប៉ុណ្ណោះ ។​ ​ដូចដែល​ខ្ញុំ​ចង់​បងា្ហញ​នៅ​ក្នុង​ការ​និយាយ​ដោយ​សង្ខេប​របស់ខ្ញុំ​គឺ​កម្ពុជា​មាន​ប្រវត្ដិ​ជាច្រើន​លើស​ពី​អ្វី​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​នេះ​ទៅ​ទៀត ។

ខ្ញុំ​ចង់​ឱ្យ​អ្នក​ទាំងអស់​គ្នា​យល់​ថា​ រាល់​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​របស់​កម្ពុជា​រាប់​តាំងពី​សម័យកាល​ដ៏​យូរលង់​មក​ហើយ​រហូត​មក​ទល់​នឹង​ឆ្នាំ​២០០៩​នេះ​គឺ​មាន​ភាព​សម្បូរ​សប្បាយ​គួរ​ឱ្យ​ចាប់អារម្មណ៍​ និង​មាន​លក្ខណៈ​បន្ដបន្ទាប់​គ្នា​ឥត​ដាច់ ។​អ្នក​ទាំងអស់​គ្នា​គួរតែ​មាន​មោទនភាព​ក្នុង​នាម​ជា​ទាយាទ​នៃ​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​ដ៏​អស្ចារ្យ​ និង​យូរអង្វែង​មួយ​នេះ ។

និយាយ​រួម​ ខ្ញុំ​សូម​បែងចែក​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​ដ៏​យូរលង់​នេះ​ជា​បួន​សម័យកាល​ដោយ​រាប់​ចាប់ពី​ការ​កកើត​ដំបូង​នៃ​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​កម្ពុជា​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​១៩៥៣​ជា​ពេល​ដែល​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ឯករាជ្យ​ពី​អាណានិគម​បារាំង ។​សម័យកាល​នីមួយៗ​អាច​នឹង​ត្រូវ​មើលឃើញ​ថា​មាន​សាច់​រឿង​គោល​មួយ​ ឬ​ក៏​ពីរ ។

  1. បុរេប្រវត្ដិសាស្ដ្រៈ​ សម័យ​ហ្វូណន​ និង​សម័យ​ចេនឡា ។​ ​សាច់​រឿង​គោលៈ​ ការ​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​ឥណ្ឌា​ កាលបរិច្ឆេទៈ​ ៥០០០​ឆ្នាំ​មុន​គ.ស​ដល់​ឆ្នាំ​៨០០​នៃ​គ.ស ។
  2. សម័យ​អង្គរ​ សាច់​រឿង​គោលៈ​ អំណាច​រាជាធិរាជ​ នគរូបនីយកម្ម​ និង​ប្រជាជន​សាមញ្ញ​កាលបរិច្ឆេទៈ​ ឆ្នាំ​៨០០​ដល់​ឆ្នាំ​១៤៥០​នៃ​គ.ស ។
  3. សម័យ​កណ្ដាល​ សាច់​រឿង​គោលៈ​ បរិវត្ដន៍ ការ​ដាច់​ឆ្ងាយ​ពី​ពិភព​ខាងក្រៅ​ និង​ការ​គាប​សង្កត់​ពី​ពិភព​ខាងក្រៅ កាលបរិច្ឆេទៈ​ឆ្នាំ​១៤៥០​ដល់​ឆ្នាំ​១៨៦៣​នៃ​គ.ស ។
  4. សម័យ​អាណានិគម​ សាច់​រឿង​គោលៈ​ សង្គម​កម្ពុជា​ចាប់ផ្ដើម​បើកចំហ​ទៅ​ពិភព​ខាងក្រៅ​ច្រើន​ជាង​មុន​ កាលបរិច្ឆេទៈ​ ឆ្នាំ​១៨៦៣​ដល់​ឆ្នាំ​១៩៥៣ ។

បុរេប្រវត្ដិសាស្ដ្រៈ​ ​សម័យ​ហ្វូណន​ ​និង​សម័យ​ចេនឡា​

យើង​មាន​ភ័ស្ដុតាង​បញ្ជាក់​ថា​ មាន​មនុស្ស​រស់នៅ​ក្នុង​រូង​ថ្ម​នៅ​ភាគ​ពាយព្យ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជា​យូរលង់​ណាស់​មក​ហើយ​គឺ​ចាប់ពី​៥០០០​ឆ្នាំ​មុន​គ្រិស្ដសករាជ​មក​ម្ល៉េះ ។​ ​មនុស្ស​ទាំងនោះ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​យុគសម័យ​មួយ​ដែល​បាន​រស់នៅ​ជា​ច្រើន​កន្លែង​ ហើយ​រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃនេះ​កន្លែង​ជា​ច្រើន​នៃ​សម័យ​កាលនោះ​ទើបនឹង​ត្រូវ​ជីក​កកាយ​ដើម្បី​សិក្សា ។​ ​មក​ដល់​១០០០​ឆ្នាំ​មុន​គ.ស មនុស្ស​រស់នៅ​តំបន់​ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ស្ថិត​នៅ​ជិត​ខេត្ដ​កំពង់ឆ្នាំង​បាន​ប្រើប្រាស់​ស្ពាន់​ធ្វើ​ជា​របស់របរ​ប្រើប្រាស់​ (របស់របរ​ល្អៗ​ជា​ច្រើន​របស់​ក្រុម​មនុស្ស​ទាំងនេះ​មាន​តាំងនៅ​សារមន្ទីរ​ជាតិ) ។ របស់របរ​ប្រើប្រាស់​ឧបករណ៍​លម្អ​ផ្សេងៗ​ និង​អាវុធ​មាន​លក្ខណៈ​ប្រហាក់ប្រហែល​នឹង​វត្ថុ​ដែល​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​ទីតាំង​ដែល​ស្គាល់​ថា​ជា​ ​«យុគសម័យ​ស្ពាន់» ស្ថិត​នៅ​ភាគ​ឦសាន​នៃ​ប្រទេស​ថៃ ។​ ​ប៉ុន្ដែ​វា​មិនមែន​មាន​ន័យ​ថា​ ជនជាតិ​ដើម​របស់​កម្ពុជា​ជា​ថៃ​នោះ​ទេ ។​ ​ត្រូវ​ចង​ចាំ​ថា​ពុំ​មាន​ព្រំដែន​រវាង​ប្រទេស​នីមួយៗ​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ទេ​រហូត​មក​ដល់​សម័យកាល​អាណានិគម ។​ ​ដូច្នេះ​ក្រុម​មនុស្ស​ដើម​ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ស្ថិត​នៅ​ភាគ​ឦសាន​នៃ​ប្រទេស​ថៃ​ប្រហែល​នៅ​ប្រើប្រាស់​ភាសា​ខ្មែរ​នៅឡើយ​ ឬ​ក៏​ថា​ភាសា​ដែល​ស្រដៀង​នឹង​ភាសា​ខ្មែរ ។​ ​មនុស្ស​ទាំងនោះ​ធ្វើស្រែ​ និង​បរិភោគ​ត្រី​ជា​អាហារ​ ដូច្នេះ​របប​អាហារ​សំខាន់​ដែល​ប្រជាជន​កម្ពុជា​រស់​នៅ​តាម​ជនបទ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៩​នេះ​ គឺ​ដូច​គ្នា​នឹង​របប​អាហារ​ដែល​មនុស្ស​បរិភោគ​កាលពី​១០០០​ឆ្នាំ​មុន​គ.ស​ដែរ ។​ នេះ​អាច​បង្ហាញ​អំពី​ទំនាក់ទំនង​គ្នា​ឥត​ដាច់​នៃ​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​កម្ពុជា​មួយ ។

ព្រឹត្ដិការណ៍​នេះ​ ខ្ញុំ​ឱ្យ​ឈ្មោះ​ថា​ ​«ការ​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​ឥណ្ឌា» ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ជ្រើស​ជា​សាច់​រឿង​គោល​នៃ​សម័យកាល​នេះ ។​សម័យកាល​នេះ​ទើបតែ​កត់ត្រា​ឡើង​នៅ​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ដំបូង​នៃ​សម័យកាល​គ្រិស្ដសាសនា​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​គ្រឿងអលង្ការ​ និង​របស់របរ​ប្រើប្រាស់​របស់​ប្រជាជន​ឥណ្ឌា​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​តាម​តំបន់ឆ្នេរ​ដែល​សម្បូរ​ទៅ​ដោយ​អ្នកប្រាជ្ញ​ជា​ច្រើន ។​ ​សម័យ​កាលនោះ​ហើយ​ដែល​ជនជាតិ​ចិន​ហៅ​ថា​ «សម័យ​ហ្វូណន» 

ហ្វូណន​ ជា​រដ្ឋ​ពាណិជ្ជកម្ម​ដ៏​សំខាន់​មួយ​ដោយសារ​ជាទី​តាំង​សម្បូរ​ទៅ​ដោយ​ទំនាក់ទំនង​ផ្លូវ​ទឹកជា​ច្រើន​ដែល​អាច​ផ្ដល់​កម្លាំង​ពលកម្ម​ដ៏​មហិមា​នៅ​ពេល​ដែល​មាន​តម្រូវការ ។​ ​ប៉ុន្ដែ​ជា​អកុសល​ពុំ​មាន​ឯកសារ​សំណេរ​ណាមួយ​នៅ​សេសសល់​ទេ​បន្ទាប់​ពី​សម័យ​កាលនោះ ។​ ​ព័ត៌មាន​ទាំងឡាយ​អំពី​សម័យ​កាលនោះ​បាន​មក​ពី​កំណាយ​ជា​ច្រើន​នៃ​ក្រុម​បុរាណ​វិទូ​ និង​ឯកសារ​ជា​ច្រើន​ទៀត​បាន​មក​ពី​ប្រទេស​ចិន​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចងក្រង​ឡើង​រាប់រយ​ឆ្នាំ​មក​ហើយ ។​ ​ក្រោយមក​ទៀត​ការ​សិក្សា​គឺ​មាន​សារប្រយោជន៍​ណាស់​ដោយ​គេ​ចាប់ផ្ដើម​មើលទៅ​លើ​សភាព​ប្រែប្រួល​នៃ​សម័យ​ហ្វូណន​ដោយសារ​អ្នកគ្រប់គ្រង​នៃ​សម័យកាល​នេះ​បាន​ជ្រើស​យក​ភាសា​វប្បធម៌​ និង​លក្ខណៈ​ធ្វើ​កិច្ចកា​រដ្ឋបាល​ពី​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​ប្រកបដោយ​ដំណើរការ​ដ៏​ប្រសើរ​ និង​ស្មុគស្មាញ​មួយ​ដែល​យើង​ឱ្យ​ឈ្មោះ​ថា​ «ការ​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​ឥណ្ឌា» ។​

ការ​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​ឥណ្ឌា​នេះ​មិនមែន​មាន​ន័យ​ថា​ ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ធ្លាក់​ក្នុង​អាណានិគម​ឥណ្ឌា​នោះ​ទេ​ ប៉ុន្ដែ​ជា​ជម្រើស​មួយ​ដែល​ក្រុម​វរជន​នៅ​សម័យ​នោះ​បាន​យក​មក​ប្រើប្រាស់​នៅ​ពេល​ដែល​ពួក​គេ​បាន​ប្រទះ​នឹង​វប្បធម៌​របស់​ឥណ្ឌា​នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​ ដូចជា​អ្នក​កាន់សាសនា​ ឬ​តាម​រយៈ​ការ​ធ្វើ​ពាណិជ្ជកម្ម​ ឬ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ (ហ្វូណន) តាម​រយៈ​អ្នក​ធ្វើ​ជំនួញ​ឥណ្ឌា​អ្នកធ្វើការ​ និង​អ្នកដឹកនាំ​សាសនា​ជាដើម ។ ​ដំណើរការ​នៃ​ការ​ទទួល​ឥទ្ធិពល​នេះ​កើតឡើង​នៅ​ចន្លោះ​៥០០​ឆ្នាំ​មុន​គ.ស​ និង​៥០០​ឆ្នាំ​ក្រោយ​គ.ស​ ឬ​មុន​និង​ក្រោយ​បន្ដិច​ដែល​ដំណើរការ​នេះ​ពុំ​ត្រូវ​បាន​កត់ត្រា​ឡើង​ឡើយ ។​ ​ដំណើរការ​នេះ​កើតឡើង​ដោយសារ​ទំនាក់ទំនង​ពាណិជ្ជកម្ម​ជាមួយ​កម្ពុជា​ដែល​បាន​លក់​ផលិតផល​ដ៏​កម្រ​ពី​ព្រៃឈើ​ហើយ​ឥណ្ឌា​ទិញ​យក​ផលិតផល​ទាំងនេះ​ដើម្បី​ផលិត​របស់របរ​ជា​ច្រើន​ជា​ពិសេស​ផលិតផល​ក្រណាត់​ផ្សេងៗ ។​ ​ឥទ្ធិពល​វប្បធម៌​ឥណ្ឌា​ដែល​កម្ពុជា​ទទួល​ខ្លាំង​បំផុត​នោះ​គឺ​អាទិទេព​ (ដែល​មាន​ប្រជាប្រិយភាព​ខុសៗ​គ្នា) និង​គំនិត​នៃ​ការ​រៀបចំ​ការ​គ្រប់គ្រង ។​ ​ប៉ុន្ដែ​ខ្មែរ​ពុំដែល​យក​របៀប​បែងចែក​វណ្ណៈ​ដែល​មាន​មក​ពី​ឥណ្ឌា​មក​អនុវត្ដន៍​ទេ ។​នៅ​ពេល​ដែល​ «ខ្មែរ» ​បាន​ក្លាយទៅជា​ភាសា​សរសេរ​នៅ​ប្រហែល​៣០០​ឆ្នាំ​ក្រោយ​គ.ស​នោះ​តួអក្សរ​ឥណ្ឌា​ត្រូវ​បាន​កែសម្រួល​សម្រាប់​ជា​ព្យញ្ជនៈ​នៃ​ភាសា​ថ្មី​នេះ ។​ ​ការ​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​ឥណ្ឌា​មិនមែន​ជា​លើក​ដំបូង​ហើយ​ក៏​មិនមែន​ជា​លើក​ចុង​ក្រោយ​ដែរ​ចំពោះ​លក្ខណៈ​លាយឡំ​ និង​ការ​យក​លំនាំ​តាម​វប្បធម៌​ផ្សេងៗ​បង្កើត​ជា​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​វប្បធម៌​មួយ​សម្រាប់​ប្រទេស​នេះ ។​ ​ចំណុច​សំខាន់​នោះ​គឺថា​ការ​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​ឥណ្ឌា​នេះ​មិនមែន​ជា​ការ​ដាក់​ការ​គ្រប់គ្រង​ ឬ​អាណានិគម​ដូច​ករណី​ចិន​ធ្វើ​មក​លើ​វៀតណាម​ខាងជើង​នោះ​ទេ ។

នៅ​សតវត្សរ៍​៤​ និង​៥​ក្រោយ​គ.ស​ ទីតាំង​រដ្ឋបាល​សំខាន់​បាន​ប្ដូរ​ពី​តំបន់ឆ្នេរ​នៅ​លើ​ដី​នៃ​អាណាចក្រ​ហ្វូណន​ទៅ​ភាគ​ខាងត្បូង​នៃ​កម្ពុជា​ដោយ​មាន​ទីក្រុង​មួយ​ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ជា​ភូមិ​មួយ​នៅ​ស្រុក​អង្គរបុរី ខេត្ត​តាកែវ ។​ ​«ចេនឡា» ជា​ឈ្មោះ​ដែល​ចិន​បាន​ដាក់​ឱ្យ​អាណាចក្រ​នេះ ។​ ​រាជធានី​នៃ​ចេនឡា​ប្រហែលជា​ ​«ឥសានាភុរា» ឬ​ស្គាល់​ថា​ «សម្បូរព្រៃគុហ៍» នៅ​ខេត្ដ​កំពង់ធំ ។​ ​នៅ​អំឡុង​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​នោះ​ហើយ​ដែល​មាន​ការ​ចារឹក​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ និង​សំស្ក្រឹត​នៅ​លើ​ផ្ទាំង​ថ្ម​ជា​លើក​ដំបូង​ និង​ចាប់ផ្ដើម​មានការ​រៀបចំ​ចងក្រង​ឯកសារ​ស្ដី​អំពី​ប្រវត្ដិ​ និង​សង្គម​របស់​កម្ពុជា ។​ ​កិច្ចការ​ដ៏​មាន​សារប្រយោជន៍​របស់​លោក​ ម៉ៃខល ​វីឃឺរី​ ដែល​សិក្សា​លើ​សិលាចារឹក​ទាំងនេះ​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៥​ ហើយ​បាន​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ការ​យល់​ដឹង​របស់​យើង​ចំពោះ​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​នៅ​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នៃ​សម័យកាល​នេះ ។

អ្នក​រាល់គ្នា​តែងតែ​នឹកឃើញ​ដល់​ «អង្គរ» ​ជា​រៀងរាល់ថ្ងៃ​ ដូចជា​នៅ​ពេល​ដែល​អ្នក​ឃើញ​ទង់ជាតិ​កម្ពុជា​ ឮ​ភ្លេងជាតិ​ ឬ​ឈ្មោះ​ហាង​ទំនិញ​ជា​ច្រើន ។​អ្នក​ក៏​អាច​ឃើញ​កំពូល​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ស្រដៀង​នឹង​អង្គរ​ចេញពី​វិមាន​ឯករាជ្យ ។​ ​ភាគច្រើន​នៃ​អ្នក​ទាំងអស់​គ្នា​សុទ្ធសឹងតែ​បាន​ទៅ​ទស្សនា​អង្គរ​ ឬថា​អ្នកខ្លះ​ថែម​ទាំង​បាន​ទស្សនា​ជា​ច្រើន​លើក​ទៀត​ផង ។​ ​អង្គរ​គឺជា​មណ្ឌល​ទេសចរណ៍​ដ៏​គួរ​ឱ្យ​ស្ញប់ស្ញែង​សម្រាប់​អ្នក​ទេសចរណ៍​ដែល​មក​ទស្សនា​ប្រមាណ​ជាង​១​លាន​នាក់​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ​ ប៉ុន្ដែ​សម្រាប់​អ្នក​ដែល​ជា​ជនជាតិ​ខ្មែរ​វិញ​នោះ​ អង្គរ​គឺជា​អ្វី​ដែល​ខុស​ពី​អ្នក​ទេសចរណ៍​បរទេស​ទាំងនេះ: ​អង្គរ​ជាទី​រំឭក​ដ៏​ស្អាត​អស្ចារ្យ​នៃ​ភាព​ជោគជ័យ​របស់​បុព្វបុរស​ខ្មែរ​ផ្នែក​សិល្បៈ​ និង​ស្ថាបត្យកម្ម​ការ​រៀបចំ​ទីក្រុង​ ការ​ធ្វើ​ផ្លូវថ្នល់​ និង​វិស្វកម្ម​ដោយ​ប្រើប្រាស់​កម្លាំង​ទឹក​ ដែល​នេះ​គ្រាន់តែ​ការ​រៀបរាប់​ត្រួសៗ​ប៉ុណ្ណោះ ។

ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​មក​ហើយ ​បុរាណវិទ្យា​នៅ​កម្ពុជា​ដែល​គ្រប់គ្រង​ដោយ​បារាំង​នោះ​បាន​សិក្សា​តែ​អំពី​ព្រះរាជា​ ប្រាសាទ​ និង​សិលាចារឹក​ដែល​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​អង្គរ​ដើម្បី​បង្កើត​ជា​រូបភាព​មួយ​ និង​កាលបរិច្ឆេទ​នៃ​រាជាណាចក្រ​ប៉ុណ្ណោះ ។​ ​ការ​សិក្សា​នោះ​បាន​ឱ្យ​ឈ្មោះ​ស្ដេច​ចំនួន​២៦​អង្គ​ដែល​ធាតុ​របស់​ស្ដេច​ទាំងនោះ​មាន​តម្កល់​នៅ​ប្រាសាទ​ជាង​មួយ​ពាន់​ និង​បកប្រែ​សិលាចារឹក​ដែល​សរសេរ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ និង​សំស្ក្រឹត​មាន​ចំនួន​ជាង​មួយ​ពាន់​សិលាចារឹក ។​ ​ក្នុង​ការ​ស្ថាបនា​ឡើង​វិញ​នូវ​ប្រាសាទ​សំខាន់ៗ​ជា​ច្រើន​នៅ​អង្គរ​ ជនជាតិ​បារាំង​បាន​សិក្សា​អំពី​សាសនា​កម្ពុជា​ និង​មួយ​ចំនួន​ទៀត​លើ​ការ​រស់នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​ប្រជាជន​ដែល​បាន​ពី​គូ​ទឹក​នៃ​ប្រាសាទ​បាយ័ន ។

សិលាចារឹក​ទាំងនោះ​បង្ហាញ​អំពី​ការ​ព្រួយបារម្ភ​របស់​ស្ដេច​ (ជា​ទូទៅ​មាន​លក្ខណៈ​ថ្លៃថ្នូរ​ និង​សរសេរ​ជា​ភាសា​សំស្ក្រឹត) និង​មួយ​ចំនួន​ទៀត​ស្ដី​អំពី​កិច្ចការ​រដ្ឋបាល​អាណាចក្រ​ បើ​ឱ្យ​ច្បាស់​ជាង​នេះ​កិច្ចការ​រដ្ឋបាល​ទាំងនេះ​គឺ​មាន​ទំនាក់ទំនង​ទៅ​នឹង​ប្រាសាទ​ដែល​សាងសង់​ឡើង​ដោយ​ស្ដេច​ ឬ​សមាជិក​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​មួយ​រូប​នៅ​ក្នុង​ថ្នាក់ដឹកនាំ​ជាន់ខ្ពស់ ។

អ្នក​សិក្សា​ទាំងនោះ​បាន​ផ្ដល់​នូវ​ការ​ស្វែង​យល់​អំពី​ប្រាសាទ​ និង​អ្វីៗ​ទាំង​អស់ពី​ការ​ស្រាវជ្រាវ​របស់​ខ្លួន​ទៅ​ពិភពលោក​ក្នុង​នាម​ជា​អំណោយ​មួយ​ ហើយ​ពួក​គេ​ផ្ដល់​អំណោយ​មួយទៀត​សម្រាប់​ប្រជាជន​កម្ពុជា ។

ប៉ុន្ដែ​អ្វី​ដែល​ការ​ខិតខំ​របស់​ជនជាតិ​បារាំង​បាន​មើល​រំលង​នោះ​គឺ​ការ​រស់នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​ប្រជាជន​សាមញ្ញ​នៅ​អង្គរ​ដែល​ជា​បុព្វបុរស​របស់​អ្នក​ទាំងអស់​គ្នា​ពុំ​មាន​ការ​កត់ត្រា​ជា​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​នូវ​ជីវភាព​នៃ​មនុស្ស​ប្រុស​ស្រី​រាប់រយ​រាប់​ពាន់​រូប​ដែល​ធ្វើស្រែ​ចិញ្ចឹម​បីបាច់​គ្រួសារ​ប្រយុទ្ធ​នៅ​ក្នុង​សង្គ្រាម​ដើម្បី​អាណាចក្រ​របស់​ខ្លួន​ និង​សាងសង់​ប្រាសាទ​ជា​ច្រើន ។​ ​បារាំង​មើលឃើញ​អង្គរ​ថា​ជា​ការ​តស៊ូ​មួយ​ជា​ការ​ប្រមូល​នៃ​សម្រស់​ដែល​ខូចខាត​ជា​ច្រើន​ និង​ជាទី​តាំង​សម្រាប់​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​រាជា​និយម​ដែល​លាតសន្ធឹង​ក្នុង​រយៈពេល​៦០០​ឆ្នាំ ។

រយៈពេល​ប្រមាណ​៥០​ក្រោយ​នេះ​មានការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​មួយ​ចំនួន​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​ការ​គិត​របស់​យើង​ចំពោះ​អង្គរ​ និង​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​ដើម​នៃ​កម្ពុជា ។​ ការ​គាស់កកាយ​លំនៅ​ឋាន​ចាស់ៗ​នៅ​សម័យ​មុន​អង្គរ​ និង​ទីតាំង​កប់​សាកសព​មួយ​ចំនួន​បាន​បង្ហាញ​អំពី​ភាព​ស្មុគស្មាញ​នៃ​ជីវិត​របស់​ប្រជាជន​សាមញ្ញ ។​ ​ការ​ធ្វើ​ផែនទី​នៃ​តំបន់​អង្គរ​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រែ​ក្លាយទៅជា​សិល្បៈ​មួយ​ដោយ​ប្រើប្រាស់​រូបភាព​ពី​ប្រព័ន្ធ​ផ្កាយ​រណប​ដើម្បី​ស្វែងរក​វាលស្រែ​ល្វឹងល្វើយ​ប្រឡាយ​ទឹក​ និង​ផ្លូវ​ជា​ច្រើន​នៅ​អង្គរ ។​ ​វា​បាន​បង្ហាញ​ថា​ អង្គរ​ធ្លាប់​ជាទី​ក្រុង​ដ៏​ធំ​ និង​កុះករ​មួយ​ដែល​ផ្ដល់​ទីលំនៅ​ដល់​ប្រជាជន​ប្រមាណ​៧០០.០០០​នាក់​នៅ​សតវត្សរ៍​ទី​១២​ជា​ពេល​ដែល​អង្គរវត្ដ​កំពុង​ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ឡើង ។

ឈ្មោះ​របស់​ទីក្រុង​នេះ​គឺ​ឥសានបុរៈ ។​ ការ​ពិត​ទៅ​យើង​ដឹង​ច្រើន​ជាង​អ្វី​ដែល​យើង​ធ្លាប់​បានដឹង​អំពី​ទីក្រុង​នេះ​ចំពោះ​ទម្រង់​លំនៅ​ឋាន​ផ្លូវ​នានា​របស់របរ​ប្រើប្រាស់​ភាជន៍​ និង​ប្រឡាយ​ទឹកជា​ច្រើន​ទៀត ។​ ​បុព្វបុរស​ប្រុស​ស្រី​ទាំងនោះ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​លេចឡើង​ក្នុង​នាម​ជា​អ្នកស្រុក​ប្រកបដោយ​ការ​ច្នៃប្រឌិត​ និង​រស់​រវើក​នៃ​ទីក្រុង​ដ៏​ធំ​ស្មុគស្មាញ​ និង​គួរ​ឱ្យ​ចាប់អារម្មណ៍​មួយ​ទោះបីជា​អ្នក​ទាំងនោះ​ត្រូវ​បាន​ចារ​នៅ​លើ​សិលាចារឹក​ក្នុង​នាម​ជា​ទាសករ​ក៏​ដោយ ។​ ​ក្រៅពី​នោះ​បុព្វបុរស​ទាំងនេះ​ហើយ​ដែល​ជា​សិល្បករ​ និង​ស្ថាបត្យករ​ដ៏​អស្ចារ្យ​ដែល​យើង​ទាំងអស់​គ្នា​តែងតែ​ស្គាល់ ។​ ​ហើយ​អ្នក​ទាំងនេះ​គឺជា​មនុស្ស​របស់​អ្នក ។

ទន្ទឹម​នឹង​នេះ​ដែរ​ការ​សិក្សា​តាម​បែប​បុរាណ​នៃ​បុរាណវិទ្យា​ចំពោះ​ស្ដេច​ប្រាសាទ​ និង​សិលាចារឹក​របស់​រាជា​ទាំងនេះ​បាន​ផ្ដល់​នូវ​ព័ត៌មាន​ថ្មីៗ​ជា​ច្រើន​នៅ​រជ្ជកាល​ស្ដេច​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧​អត្ថន័យ​នៃ​អង្គរវត្ដ​តាម​លក្ខណៈ​តារាសាស្ដ្រ​ និង​ឫសគល់​ និង​ដែន​កំណត់​នៃ​ការ​ធ្វើ​ពាណិជ្ជកម្ម​អន្ដរជាតិ ។​ ​នៅ​ឆ្នាំ​២០០៩​នេះ​យើង​គ្រប់​គ្នា​បានដឹង​អំពី​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​ច្រើន​បំផុត​លើ​អ្វី​ដែល​យើង​ធ្លាប់​ដឹង​ក៏​ដូច​ជា​ជីវភាព​រស់នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​មនុស្ស​ប្រុស​ស្រី​ និង​ទីលំនៅ​របស់​បុព្វបុរស​ទាំងនេះ​ដែល​មាន​ប្រមាណ​១០០០​គីឡូ​ម៉ែត្រការ៉េ ។​ ​ផ្ទុយ​ពី​ការ​យល់​ឃើញ​ថា​ជា​អាថ៌​កំបាំង​ដ៏​មហិមា​មួយ​ អង្គរ​គឺ​បាន​ក្លាយទៅជា​ការ​រួម​ផ្សំ​នៃ​អាណាចក្រ​ដ៏​អស្ចារ្យ​មួយ​ និង​ស្នាដៃ​នៃ​បុព្វបុរស​ដែល​ភាសា​ការ​រស់នៅ​ និង​អត្ដចរិត​ដែល​អ្នក​ទាំងអស់​គ្នា​យល់​ថា​គួរ​ឱ្យ​ចូល​ចិត្ដ​ និង​ងាយស្រួល​យល់ ។

សម័យ​កណ្ដាលៈ​ ​ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ ​និង​ការ​រង​សម្ពាធ​ពី​ខាងក្រៅ

មិន​មាន​ឯកសារ​ណាមួយ​នៅ​សេសសល់​ដើម្បី​ប្រាប់​យើង​អំពី​ពេលវេលា​ និង​មូលហេតុ​ដែល​នាំ​អង្គរ​ធ្លាក់​ចុះ​ពី​ទីក្រុង​ដ៏​អស្ចារ្យ​មួយ​នា​ក្រោយ​សតវត្សរ៍​ទី​១៥​ទេ​ ហើយ​ដំណាក់កាល​នេះ​ពិតជា​មាន​ភាព​ស្មុគស្មាញ​ណាស់​ដោយ​លាតសន្ធឹង​រាប់រយ​ឆ្នាំ​ ប៉ុន្ដែ​បម្លាស់​ប្ដូរ​នានា​បាន​កើតឡើង​រួច​ទៅ​ហើយ​នៅ​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ​ជា​ច្រើន​សតវត្សរ៍​មុន​រាជធានី​យសោធរបុរៈ​ (មិនមែន​អង្គរវត្ដ​ទេ) ត្រូវ​បាន​បោះបង់​ចោល ។

ចំណុច​សំខាន់​បំផុត​នៃ​បម្រែបម្រួល​នេះ​គឺ​ថា​ សង្គម​កម្ពុជា​ដ៏​ធំ​មួយ​បាន​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ដោយ​ការ​ប្រែ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​អ្នក​កាន់​និកាយ​ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ​ដែល​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ប្រណិប័តន៍​ជា​ទូទៅ​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន ។​ ​ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​នូវ​ការ​ប្រណិប័តន៍​សាសនា​នេះ​ប្រហែលជា​កើតឡើង​នៅ​សតវត្សរ៍​ទី​១៣​ ព្រោះ​នៅ​ពេល​ដែល​អ្នកការទូត​ចិន​ម្នាក់​មក​ធ្វើ​ទស្សនកិច្ច​រដ្ឋធានី​យសោធរបុរៈ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១២៩៦​ ប្រជាពលរដ្ឋ​បាន​កំពុង​តែ​ប្រណិប័តន៍​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​រួច​ទៅ​ហើយ ។​ ​បម្លាស់​ប្ដូរ​នេះ​ធ្វើ​ឱ្យ​កម្ពុជា​មាន​ភាព​ស្រដៀង​គ្នា​ទៅ​នឹង​ប្រទេស​មួយ​ដែល​ប្រតិបត្ដិ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ដូច​គ្នា​នៅ​អំឡុង​ពេល​ជាមួយ​គ្នា​ដែរ​នោះ​គឺ​ប្រទេស​ជិតខាង​សៀម​ ហើយ​ពីរ​បី​រយ​ឆ្នាំ​ក្រោយមក​ឃើញ​មានការ​ទទួល​ឥទ្ធិពល​វប្បធម៌​ពី​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​នេះ ។​ ​ជា​អកុសល​សម្រាប់​កម្ពុជា​នៅ​ក្នុង​សតវត្សរ៍​ទី​១៦​ ប្រទេស​សៀម​ក្លាយទៅជា​មាន​ឥទ្ធិពល​មួយ​ ហើយ​ទទួល​សួយសារអាករ​ពី​ជនជាតិ​ខ្មែរ​ ហើយ​បាន​បន្ដ​ធ្វើ​រហូត​ដល់​ពេល​បារាំង​មក​ដល់​ឆ្នាំ​១៨៦៣ ។​ ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​មិន​បាន​ចាញ់​គ្រប់​សង្គ្រាម​ទាំងអស់​ដែល​បាន​ច្បាំង​ជាមួយ​សៀម​ទេ​ ហើយ​ចំណុច​មួយ​ដែល​កម្ពុជា​បាន​ចាញ់​គឺ​ការ​បាត់បង់​ចំនួន​ប្រជាជន​យ៉ាងច្រើន​សន្ធឹកសន្ធាប់​នៅ​ពេល​ដែល​សៀម​ចាប់​ជនជាតិ​ខ្មែរ​ជា​ឈ្លើយសឹក ។​ ​ព្រឹត្ដិការណ៍​ដ៏​សំខាន់​នៅ​សម័យ​កណ្ដាល​គឺ​ការ​រួញ​ទឹកដី​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​ដោយ​ស្ដេច​ខ្មែរ​មួយ​អង្គ​ព្រមទាំង​ការ​បាត់បង់​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ផង ។

បញ្ហា​មួយទៀត​សម្រាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​ក្នុង​សម័យ​កណ្ដាល​គឺ​ការ​លេច​ចេញ​ជា​រូបរាង​ឡើង​នូវ​ប្រទេស​ជិតខាង​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​មួយ​នៅ​ប៉ែក​ខាងកើត ។​ ​មក​ដល់​សតវត្សរ៍​ទី​១៧​ មេដឹកនាំ​ត្រកូល​ង្វៀន​របស់​វៀតណាម​ខាងត្បូង​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ការ​បែកបាក់​ក្នុង​ព្រះរាជវាំង​រវាង​អ្នក​ដែល​ធ្លាប់​យក​ប្រទេស​សៀម​ជា​មេ​ និង​អ្នក​ដែល​ត្រូវ​គ្នា​ជាមួយនឹង​វៀតណាម ។​ ​វៀតណាម​ក៏​បាន​បិទ​ច្រក​ផ្លូវ​ទៅ​កាន់​កំពង់​ផែ​សមុទ្រ​ហើយ​ប្រហែលជា​ឆ្នាំ​១៦៥០​ដល់​១៨៥០​ ព្រះរាជាណាចក្រ​នេះ​បាន​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ភាព​ឯកោ​ពី​ពិភព​ខាងក្រៅ​ ហើយ​មាន​ជំនួញ​ជួញដូរ​ជាមួយ​អន្ដរជាតិ​យ៉ាង​តិចតួច​បំផុត ។

ទោះជា​យ៉ាងនេះ​ក្ដី​មិន​អាច​និយាយ​បាន​ថា​ ស្ថានភាព​កម្ពុជា​ឋិត​នៅ​ក្នុង​សភាព​រង​គ្រោះ​ និង​ហិនហោច​នោះ​ទេ ។​ ​សម័យនេះ​ហើយ​ដែល​សមិទ្ធផល​អក្សរ​សាស្ដ្រ​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​បាន​ផុស​ត្រដែត​ឡើង​ ដូចជា​ច្បាប់​នានា​ និង​រឿង​រាមកេរិ៍្ដ​ជាដើម​ ហើយ​សម័យនេះ​ហើយ​ដែល​បាន​ផ្សារ​ភ្ជាប់​អរិយធម៌​អង្គរ​ទៅ​នឹង​សង្គម​មួយ​ដែល​បារាំង​បាន​ជួប​ប្រទះ​ពេល​មក​ដល់​ប្រទេស​នេះ​ដំបូង​នៅ​ឆ្នាំ​១៨៦០ ។​ ​ការ​ផ្សារ​ភ្ជាប់​រវាង​អង្គរ​ និង​សម័យ​អាណានិគម​ រួម​មាន​វប្បធម៌​ដ៏​ត្រចះត្រចង់​របស់​ខ្មែរ​ភាសា​ដែល​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​ភាព​សម្បូរ​បែប​ និង​ភាព​ត្រចះត្រចង់​នៃ​ការ​រៀបចំ​សង្គម ។​ ​ម្យ៉ាងវិញទៀត​ជនជាតិ​ខ្មែរ​គឺជា​អ្នក​ទទួល​មរតក​នៃ​សម័យកាល​នេះ​ប្រហែលជា​ច្រើន​ជាង​សម័យ​អង្គរ​ ឬ​សម័យ​អាណានិគម​ទៅ​ទៀត ។

សម័យ​អាណានិគមៈ​ ​កម្ពុជា​ចូលរួម​ជាមួយ​ពិភព​ខាងក្រៅ​ច្រើន​ជាង​មុន

នៅ​ពេល​ដែល​អ្នករុករក​ជាតិ​បារាំង​មក​ដល់​ទឹកដី​កម្ពុជា​នៅ​ទសវត្សរ៍​៦០​ ជាតិ​បារាំង​ទាំងនោះ​កំពុង​តែ​រុករក​ទីតាំង​ដើម្បី​ពង្រីក​ផលប្រយោជន៍​ពាណិជ្ជកម្ម​របស់​ខ្លួន​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ​ហើយ​ពួក​គេ​មាន​ជំនឿ​ថា​កម្ពុជា​ ឬ​ប្រហែលជា​ទន្លេមេគង្គ​គឺជា​ទ្វារ​ទឹក​ដ៏​សំខាន់​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​ចិន ។​ ​នៅ​ពេល​នោះ​បារាំង​បាន​កាន់កាប់​វៀតណាម​ខាងត្បូង​ជា​អាណានិគម​រួច​ទៅ​ហើយ​ ហើយ​មាន​បំណង​ចង់​ពង្រីក​ការ​គ្រប់គ្រង​លើ​ទឹកដី​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ទាំងមូល ។

សង្គ្រាមស៊ីវិល​ អំពើ​បះបោរ​ ការ​ឈ្លានពាន​ពី​សំណាក់​​សៀម ​និង​ការ​ឋិត​នៅ​ក្រោម​អាណាព្យាបាល​របស់​វៀតណាម​អស់​រយៈពេល​ដ៏​យូរអង្វែង​បាន​រឹត​រួម​ប្រទេស​កម្ពុជា​អស់​រយៈពេល​៥០​ឆ្នាំ ។​ ​កងទ័ព​ថៃ​ និង​វៀតណាម​បាន​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​នៅ​លើ​ទឹកដី​កម្ពុជា​ ហើយ​សង្គ្រាម​នេះ​បាន​បង្ក​វិនាសកម្ម​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា ។​ ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​បាន​បាត់បង់​ជីវិត​ និង​ចាប់​ជា​ឈ្លើយសឹក​អស់យ៉ាង​ច្រើន​សន្ធឹកសន្ធាប់ ​វត្ដ​អារាម​ជា​ច្រើន​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​ ហើយ​ព្រះរាជា​ដែល​ទើបតែ​ទទួល​បាន​រាជបល្ល័ង្ក​ថ្មី​គឺ​ព្រះបាទ​នរោត្ដម​ដែល​ធ្លាប់តែ​ខ្លបខ្លាច​សៀម​បាន​ស្វែងរក​ការ​ការពារ​ពី​បារាំង​ (ឬ​បើ​ជាក់ច្បាស់​ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត​ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួលយក​នូវ​អ្វី​ដែល​បារាំង​បាន​ដាក់​អាណាព្យាបាល) ។ បារាំង​មានការ​ពេញចិត្ដ​ និង​ដាក់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជា​អាណាព្យាបាល​ ប៉ុន្ដែ​ព្រះបាទ​នរោត្ដម​មានការ​ភ្ញាក់ផ្អើល​ ហើយ​មិន​ពេញចិត្ដ​ត្រង់​ថា​ បារាំង​បាន​គ្រប់គ្រង​វិស័យសេដ្ឋកិច្ច​ និង​នយោបាយ​ប្រមាណ​ជា​៣០​ឆ្នាំ​ក្រោយមក ។​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ក្លាយជា​បុគ្គល​ដែល​គ្មាន​សារសំខាន់ ។​ ទោះបី​ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​ឈ្មោះ​ជា​ផ្លូវការ​ថា​ ក្រោម​អាណាព្យាបាល​បារាំង​ហើយ​មាន​ព្រះមហាក្សត្រ​ដឹកនាំ​ក៏​ដោយ​ មក​ដល់​ចុង​សតវត្សរ៍​ទី​១៩​ ប្រទេស​បារាំង​បាន​ដាក់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជា​អាណានិគម​រួច​ទៅ​ហើយ​ ហើយ​បារាំង​ដែល​បាន​សាង​វិមាន​សម្រាប់​ខ្លួនឯង​ និង​បាន​តាំង​ខ្លួនឯង​ជា​អ្នក​ដែល​ដើរតួ​យ៉ាង​សំខាន់​ក្នុង​ការ​សម្រេច​កិច្ចការ​សំខាន់ៗ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ហើយ​បារាំង​ជា​អ្នក​លើក​បន្ដុប​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​បី​អង្គ​ទៀត​នា​ដំណាក់កាល​ក្រោយមក ។

ដើម្បី​ថ្លឹងថ្លែង​មើល​អំពី​តុល្យភាព​នៃ​អាណានិគមនិយម​បារាំង​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជា​ការ​សំខាន់​ណាស់​ដែល​ត្រូវ​កំណត់ចំណាំ​ថា​ បារាំង​បាន​រួមចំណែក​ក្នុង​ការ​កសាង​ជា​ច្រើន​ផង​ដែរ​ (ដោយ​ការ​ប្រើប្រាស់​ពលករ​ខ្មែរ​ដើម្បី​ស្ថាបនា​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ ការ​រៀបចំ​ទីក្រុង​ និង​ការ​ស្រាវជ្រាវ​ផ្នែក​បុរាណវិទ្យា) ។

ខេត្ដ​បាត់ដំបង​ និង​សៀមរាប​ គឺជា​ខេត្ដ​ចំណុះ​របស់​សៀម​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៧៩០​ ហើយ​ត្រូវ​បាន​ប្រគល់​ឱ្យ​កម្ពុជា​វិញ​ក្រោយ​ពី​បារាំង​ដាក់​សម្ពាធ​ទៅ​លើ​ថៃ ។​ ​ទឹកដី​អង្គរ​ត្រូវ​បាន​កាន់កាប់​ដោយ​ខ្មែរ​ឡើង​វិញ​ ដូច្នេះ​បុរាណ​វិទូ​បារាំង​អាច​ចាប់ផ្ដើម​ធ្វើការ​ដោយ​ប្រើប្រាស់​កម្មករ​ខ្មែរ​ក្នុង​កិច្ចការ​ជួល​ជុល​ប្រាសាទ​បុរាណ​ឡើង​វិញ ។​

មាន​ចំណុច​អវិជ្ជមាន​ខ្លះ​នៃ​របប​អាណានិគម​ដែល​ខ្ញុំ​នឹង​លើក​មក​ពិភាក្សា​នៅ​ពេល​បន្ដិចទៀត​នេះ ។​ ​ខ្ញុំ​គិត​ថា​បើ​យើង​មើល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៩​នេះ​ថយ​ទៅ​ក្រោយ​ យើង​អាច​និយាយ​បាន​ថា​បារាំង​មិន​បាន​បំផ្លិចបំផ្លាញ​កម្ពុជា​ច្រើន​ដូច​អ្វី​ដែល​បាន​ខូចខាត​ដោយ​ឥទ្ធិពល​បរទេស​ក្នុង​អំឡុង​សង្គ្រាម​វៀតណាម​ និង​អំឡុង​សង្គ្រាម​រវាង​ខ្មែរ​និង​ខ្មែរ​ ខ្មែរ​និង​បរទេស​ក្រោយមក​ទៀត​ ឬ​ក្រោម​របប​ខ្មែរក្រហម​ទេ ។​ ​ជាមួយ​គ្នា​នោះ​ដែរ​សម័យ​អាណានិគម​បាន​បន្សល់​នូវ​ទិដ្ឋភាព​អវិជ្ជមាន​ច្រើន​ផង​ដែរ​ ហើយ​ទិដ្ឋភាព​ខ្លះ​បាន​បន្ដ​មក​ដល់​ឆ្នាំ​២០០៩​នេះ​ទៀត ។

ប្រហែលជា​ចំណុច​អវិជ្ជមាន​ដ៏​សំខាន់​មួយ​គឺថា​អាណាព្យាបាល​បារាំង​មិន​បាន​អប់រំ​បណ្ដុះបណ្ដាល​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ ហើយ​មិន​បាន​ផ្ដល់​ឱកាស​ដល់​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ក្នុង​ការ​ចូលរួម​ក្នុង​ឆាកនយោបាយ​ទេ​នា​ដំណាក់កាល​មុន​ឆ្នាំ​១៩៤០ ។​ ​បារាំង​បាន​រៀបចំ​ប្រទេស​ក្នុង​សភាព​មិន​បាន​ល្អ​ទេ ។​ ​រហូត​មក​ដល់​សម័យ​សង្គ្រាមលោក​លើក​ទី​២​ទូទាំង​ប្រទេស​ទាំងមូល​មាន​វិទ្យាល័យ​តែ​មួយ​គត់​ ហើយ​គ្មាន​មហាវិទ្យាល័យ​ទេ ។​

ចំណុច​ដែល​មើលទៅ​មាន​ភាព​ខ្វះខាត​នៅ​ក្នុង​សម័យ​អាណានិគម​ដែរ​នោះ​គឺ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ ។​ ​បារាំង​មិន​បាន​កំណត់​ប្រព័ន្ធ​យុត្ដិធម៌​ច្បាស់លាស់​ទេ​ ហើយ​សឹងតែ​គ្មាន​មេធាវី​ និង​ចៅក្រម​ជា​ជនជាតិ​ខ្មែរ​ដែល​ទទួល​នូវ​ការ​បណ្ដុះបណ្ដាល​ផ្នែក​ច្បាប់​គ្រប់គ្រាន់​ផង ។

ទោះជា​យ៉ាងណា​ បារាំង​បាន​រួមចំណែក​ផ្ដល់​នូវ​ផល​វិជ្ជមាន​ដល់​កម្ពុជា​ផង​ដែរ​ ដូច​ជា​កម្ពុជា​បាន​រួច​រស់​ជីវិត​ ហើយ​បាន​ក្លាយជា​រដ្ឋ​មួយ​ឯករាជ្យ​ដោយ​គ្មាន​ការ​ជ្រៀតជ្រែក​ពី​សំណាក់​ប្រទេស​ជិតខាង​ដែល​មើលទៅ​ដូច​ជា​មាន​សភាព​ទន់ជ្រាយ​ណាស់​ទៅ​ហើយ​មុន​នឹង​បារាំង​មក​ដល់ ។​ ​បារាំង​ក៏​មិន​បាន​ជួយ​ខ្មែរ​ឱ្យ​ច្រើន​ដូច​អ្វី​ដែល​ខ្លួន​បាន​បង្កើន​អំណាច​ និង​ឥទ្ធិពល​របស់​ខ្លួន​ទេ ។

ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៥​អ្នកនាំពាក្យ​ខ្មែរក្រហម​ម្នាក់​បាន​ប្រកាស​ដោយ​មោទនភាព​ថា​ ​«២០០០​ឆ្នាំ» នៃ​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​កម្ពុជា​បាន​មក​ដល់ទី​បញ្ចប់ ។​ ​ខ្ញុំ​សង្ឃឹមថា​ ខ្ញុំ​បាន​បកស្រាយ​យ៉ាង​ច្បាស់​នៅ​ក្នុង​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​សង្ខេប​មួយ​នេះ​ ដោយ​មិន​ត្រឹមតែ​បាន​រៀបរាប់​ប្រវត្ដិ​កម្ពុជា​ត្រឡប់​ទៅ​លើស​២០០០​ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ ថែម​ទាំង​បាន​សិក្សា​អំពី​កម្ពុជា​ដែល​ពិតជា​រឿង​គួរ​ឱ្យ​ចាប់អារម្មណ៍ ​ហើយ​ដែល​ជនជាតិ​កម្ពុជា​មាន​មោទនភាព​ផង ៕

ដេវីដ​ ​ឆេនល័រ

ទស្សនាវដ្ដី​ស្វែងរកការពិត លេខ​១១៥ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៩

 

 អត្ថបទ​ពាក់ព័ន្ធៈ ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ​ដោយ​សាស្ត្រាចារ្យ រស់ ចន្ត្រាបុត្រ

 

September 13, 2009

បិណ្ឌ​ទី​៧​នៅ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន

ជារៀងរាល់​ឆ្នាំ កន្លែង​ធ្វើការ​របស់​ខ្ញុំ (គំរោង​អេកូសន) តែងតែ​ស្រាក់​ថវិកា​គ្នា​ធ្វើ​ចង្ហាន់​ទៅ​ដាក់​បិណ្ឌ​មួយ​ថ្ងៃ​ក្នុង​ចំណោម​១៥​ថ្ងៃ​នៃ​ពិធី​កាន់បិណ្ឌ​ប្រពៃណី​ជាតិ ។ ឆ្នាំ​នេះ​យើង​បាន​ចូលរួម​កាន់​បិណ្ឌ​ទី​៧ (ថ្ងៃ​ទី​១១ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០០៩) ​នៅ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន ស្ថិត​ក្នុង​ភូមិ​បង្កោង សង្កាត់​អំពិល ចម្ងាយ​ប្រមាណ​២០​គម ខាងកើត​ក្រុង​សៀមរាប ។

ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ​៦​ក្នុង​ទិសដៅ​ពី​សៀមរាប​ឆ្ពោះទៅ​កាន់​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ដល់​គីឡូម៉ែត្រ​​ទី​១២​ រួច​បត់​ឆ្វេង​តាម​ផ្លូវ​ក្រាល​ក្រួស​ក្រហម​ទៅ​កាន់​តំបន់​រដ្ឋបាល​ក្រុង​ថ្មី​ប្រហែល​៨​គម​ទៀត យើង​នឹង​ដល់​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន​ស្ថិត​នៅ​ខាង​ស្ដាំ​ដៃ ។ វត្ត​នេះ​ បើ​សង្កេត​មើល​ទៅ​ឃើញ​ថា​មាន​ភាព​អត្តខាត់ គ្រប​ដណ្ដប់​ដោយ​ព្រៃរបោះ​ដោយ​ភាគ​ច្រើន ពុំ​ទាន់​មាន​ព្រះវិហារ (ទើប​តែ​ផ្ដួចផ្ដើម​សាងសង់) និង​មាន​សាលាឆាន់​ថ្មី​មួយ​សង់​​ពី​ថ្ម​ ។ វត្ត​នេះ​មាន​ព្រះសង្ឃ​គង់​ចាំ​ព្រះវស្សា​ប្រមាណ​១៥​អង្គ ។

តាម​ការ​រៀបរាប់​របស់​ព្រឹទ្ធាចារ្យ​ម្នាក់ ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន​ត្រូវ​បាន​កសាង​ដំបូង​នៅ​អំឡុង​ទសវត្សរ៍​ទី​៧០ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​ដោយ​សង្គ្រាម និង​ទើប​តែ​ចាប់​ផ្ដើម​កសាង​ឡើង​វិញ​នៅ​អំឡុង​ទសវត្សរ៍​ទី​៩០​នេះ ។ ឆ្លើយ​តប​នឹង​ចង្ងល់​របស់​ខ្ញុំ​អំពី​ប្រវត្តិ​ឈ្មោះ​នៃ​ទីតាំង​វត្ត​នេះ លោក​អ៊ំ​បាន​រៀបរាប់​ថា កាល​ដើម​ឡើយ​ទី​នេះ​គឺ​ជា​ព្រៃ​ខ្លា​ដំរី ពុំ​មាន​មនុស្ស​រស់​នៅ​ទេ ។ ក្រោយ​មក​ មាន​ជនជាតិ​ចិន​ចូល​មក​រស់​នៅ​ កាប់​ឆ្ការ​ព្រៃ​ដាំ​បន្លែ​រែក​យក​ទៅ​លក់​នៅ​ភូមិ​ក្បែរខាង ។ គេ​អាច​នៅ​មើល​ឃើញ​ទីដី​ទួល​ដែល​ពីមុន​ជា​សួន​បន្លែ​របស់​ជនជាតិ​ចិន​ទាំងនោះ ។ សម័យ​ថ្ងៃ​មួយ​មាន​ចិន​ម្នាក់​ត្រូវ​ខ្លា​ខាំ​ហែក​ស៊ី​យ៉ាង​សាហាវ​នៅ​កណ្ដាល​ផ្លូវ​ ពេល​កំពុង​រែក​បន្លែ​ទៅ​លក់ ។ គេ​រក​មិន​ឃើញ​ចំណែក​ផ្សេង​ទៀត​នៃ​ដងខ្លួន​របស់​គាត់​ឡើយ លើកលែង​តែ​ក្បាល​របស់​គាត់​​ប៉ុណ្ណោះ ។ អ្នកភូមិ​ក៏​នាំ​គ្នា​យក​ក្បាល​របស់​ចិន​ម្នាក់​នោះ​ទៅ​តម្កល់​ទុក​នៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ​មួយ ហើយ​ចាប់​តាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក គេ​ក៏​ហៅ​ទីកន្លែង​​នោះ​តៗ​រៀង​គ្នា​មក​ថា «បន្ទាយក្បាលចិន» (ប្រហែល​ធ្លាប់​បម្រើ​ជា​បន្ទាយ​ទាហាន​ផង​មើល​ទៅ) ។

ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន ស្ថិត​នៅ​ខាងត្បូង​សាលាឆាន់​ថ្មី ដែល​បច្ចុប្បន្ន​រលំ​បាក់​បែក​អស់​ហើយ បន្សល់​ទុក​ត្រឹម​តែ​ខឿន​ពី​ថ្ម​បាយក្រៀម​កម្ពស់​ប្រហែល​១,៥​ម ។ តាម​ការ​សង្កេត​ ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន​ប្រហែល​ជា​ត្រូវ​បាន​គេ​សង់​ផ្ទាល់​ដី និង​មាន​កំពែង​ថ្ម​បាយក្រៀម​មួយ​ព័ទ្ធ​ពីក្រៅ ហើយ​ក្រោយ​មក បន្ទាប់ពី​ប្រាសាទ​រលំ​បាក់បែក​ គេ​ចាក់លុប​បំពេញ​ដី​ដោយ​យក​កំពែង​ព័ទ្ធ​ពីក្រៅ​ធ្វើ​ជា​ជញ្ជាំង និង​សង់​ខ្ទម (បូជនីយដ្ឋាន) ​តម្កល់​ពុទ្ធបដិមា​ពី​លើ​ដូច​ឃើញ​មាន​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ។ មូលហេតុ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ប៉ាន់ស្មាន​ដូច​នេះ ព្រោះ​ខ្ញុំ​រក​ពុំ​ឃើញ​បំណែក​ប្រាសាទ​បាក់បែក​រាយប៉ាយ​នៅ​ទីនោះ​ឡើយ ក្រៅ​ពី​សសរ​ពេជ្រ​ធ្វើពី​ថ្មភក់​នៅ​កំពែង​ខាងកើត បំណែក​ទ្វារ​តួប្រាសាទ និង​បំណែក​ថ្មភក់​មាន​ស្នាម​ដាប់​ជា​រង្វង់មូល​ប៉ុន្មាន​ដុំ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ប៉ុន្តែ​ប្រសិនបើ​យើង​ពិនិត្យ​មើល​ខឿន​ប្រាសាទ​លលៃ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​បារាយណ៍​ឥន្ទ្រតាដាក ដែល​នៅ​មិន​ឆ្ងាយ​ប៉ុន្មាន​ពី​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន​នេះ​អាច​ឲ្យ​ជឿ​បាន​ថា ខឿន​ខ្ពស់​នេះ​គឺ​ត្រូវ​បាន​គេ​លើក​ពូន​តាំង​ពីពេល​កសាង​ប្រាសាទ​មកម៉្លេះ ។ ទោះជាយ៉ាងណា ខ្ញុំ​មិន​ទាន់​ដឹង​ថា​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន​ស្ថិត​ក្នុង​ពោះ​បារាយណ៍​ឥន្ទ្រតាដាក​ដូច​លលៃ​ដែរ​ឬ​យ៉ាងណា​ទេ ។ ខ្ញុំ​នឹង​ខំស្វែង​រក​ឯកសារ​បញ្ជាក់​នៅ​ពេល​ខាងមុខ​ទៀត (ប្រសិនបើ​ប្រិយមិត្ត​ដឹង​រឿង​នេះ​ច្បាស់​ សូម​ជួយ​បញ្ជាក់​ផង) ។

ប្លង់​ផែនទី​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន

ប្លង់​ផែនទី​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន

ទិដ្ឋភាព​ព្រៃរបោះ​នៅ​តាម​ដង​ផ្លូវ​ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន

ទិដ្ឋភាព​ព្រៃរបោះ​នៅ​តាម​ដង​ផ្លូវ​ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន

ទិដ្ឋភាព​មួយ​ជ្រុង​នៃ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន ខាងលិច​សាលាឆាន់​ថ្មី

ទិដ្ឋភាព​មួយ​ជ្រុង​នៃ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន ខាងលិច​សាលាឆាន់​ថ្មី

ទិដ្ឋភាព​មួយ​ជ្រុង​នៃ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន ខាងជើង​សាលាឆាន់​ថ្មី

ទិដ្ឋភាព​មួយ​ជ្រុង​នៃ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន ខាងជើង​សាលាឆាន់​ថ្មី

គ្រឹះវិហារ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន​កំពុង​សាងសង់ មើល​ពី​សាលាឆាន់​ថ្មី

គ្រឹះវិហារ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន​កំពុង​សាងសង់ មើល​ពី​សាលាឆាន់​ថ្មី

គ្រឹះវិហារ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន​កំពុង​សាងសង់ មើល​ពី​ប្រាសាទ (ក្រុម​បុគ្គលិក​កន្លែង​ធ្វើការ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ស្រាក់​ថវិកា​គ្នា​បាន​ប្រមាណ ១០០​ដុល្លា​អាមេរិក ចូលរួម​ចំណែក​កសាង​ព្រះវិហារ​ថ្មី​នេះ​ផងដែរ)

គ្រឹះវិហារ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន​កំពុង​សាងសង់ មើល​ពី​ប្រាសាទ (ក្រុម​បុគ្គលិក​កន្លែង​ធ្វើការ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ស្រាក់​ថវិកា​គ្នា​បាន​ប្រមាណ ១០០​ដុល្លា​អាមេរិក ចូលរួម​ចំណែក​កសាង​ព្រះវិហារ​ថ្មី​នេះ​ផងដែរ)

ខឿន​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន មើល​ពី​ខាងកើត

ខឿន​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន មើល​ពី​ខាងកើត

ខឿន​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន មើល​ពី​ខាងជើង

ខឿន​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន មើល​ពី​ខាងជើង

ខឿន​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន ជ្រុង​ខាងត្បូង​ឆៀង​ខាងកើត ។ ដោយសារ​ដុំ​ថ្ម​បាយក្រៀម​បន្តុប​ពី​លើ​មាន​រាង​ត្រីកោណ​ដូច​នៅ​កំពែង​ ប្រាសាទ​ដទៃ​ទៀត ដែល​ជា​មូលហេតុ​ធ្វើ​យើង​អាច​សន្និដ្ឋាន​ថា ខឿន​ខ្ពស់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ជា​លទ្ធផល​នៃ​ការ​ចាក់​បំពេញ​ដី​លុប​លើ​ប្រាសាទ​ បាក់បែក ដោយ​យក​កំពែង​ប្រាសាទ​ធ្វើ​ជា​ជញ្ជាំង

ខឿន​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន ជ្រុង​ខាងត្បូង​ឆៀង​ខាងកើត ។ ដោយសារ​ដុំ​ថ្ម​បាយក្រៀម​បន្តុប​ពី​លើ​មាន​រាង​ត្រីកោណ​ដូច​នៅ​កំពែង​ប្រាសាទ​ដទៃ​ទៀត ដែល​ជា​មូលហេតុ​ធ្វើ​យើង​អាច​សន្និដ្ឋាន​ថា ខឿន​ខ្ពស់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ជា​លទ្ធផល​នៃ​ការ​ចាក់​បំពេញ​ដី​លុប​លើ​ប្រាសាទ​បាក់បែក ដោយ​យក​កំពែង​ប្រាសាទ​ធ្វើ​ជា​ជញ្ជាំង

ខឿន​ប្រាសាទ​លលៃ​នៅ​ក្នុង​ពោះ​បារាយណ៍​ឥន្ទ្រតាដាក

ខឿន​ប្រាសាទ​លលៃ​នៅ​ក្នុង​ពោះ​បារាយណ៍​ឥន្ទ្រតាដាក

ជណ្ដើរ​ឡើង​ខឿន​ប្រាសាទ ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​ខ្ទម​តម្កល់​ពុទ្ធបដិមា​ដែល​គេ​បាន​សង់​ពី​លើ​នៅ​សម័យ​ក្រោយ​មក

ជណ្ដើរ​ឡើង​ខឿន​ប្រាសាទ ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​ខ្ទម​តម្កល់​ពុទ្ធបដិមា​ដែល​គេ​បាន​សង់​ពី​លើ​នៅ​សម័យ​ក្រោយ​មក

សំណល់​សសរពេជ្រ​នៅ​ជើង​ជណ្ដើរ​ឡើង​ខឿន​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន

សំណល់​សសរពេជ្រ​នៅ​ជើង​ជណ្ដើរ​ឡើង​ខឿន​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន

បំណែក​ថ្មភក់​ឃើញ​មាន​សល់​នៅ​លើ​ខឿន​ប្រាសាទ​ បន្ទាយក្បាលចិន ។ ដោយសារ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន​ពុំ​ទាន់​មាន​ព្រះវិហារ ទីទួល​នេះ​បម្រើ​ជា​ព្រះវិហារ​បណ្ដោះអាសន្ន ។ គេឃើញ​មាន​ពំនូត​បាយបិណ្ឌ​នៅ​រាយប៉ាយ​ពាសពេញ

បំណែក​ថ្មភក់​ឃើញ​មាន​សល់​នៅ​លើ​ខឿន​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន ។ ដោយសារ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន​ពុំ​ទាន់​មាន​ព្រះវិហារ ទីទួល​នេះ​បម្រើ​ជា​ព្រះវិហារ​បណ្ដោះអាសន្ន ។ គេឃើញ​មាន​ពំនូត​បាយបិណ្ឌ​នៅ​រាយប៉ាយ​ពាសពេញ

បំណែក​ថ្មភក់​ឃើញ​មាន​សល់​នៅ​លើ​ខឿន​ប្រាសាទ​ បន្ទាយក្បាលចិន ។ ដោយសារ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន​ពុំ​ទាន់​មាន​ព្រះវិហារ ទីតាំង​ខឿន​ប្រាសាទ​នេះ​បម្រើ​ជា​ព្រះវិហារ​បណ្ដោះអាសន្ន ។ គេឃើញ​មាន​ពំនូត​បាយបិណ្ឌ​នៅ​រាយប៉ាយ​ពាសពេញ

បំណែក​ថ្មភក់​ឃើញ​មាន​សល់​នៅ​លើ​ខឿន​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន ។ ដោយសារ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន​ពុំ​ទាន់​មាន​ព្រះវិហារ ទីតាំង​ខឿន​ប្រាសាទ​នេះ​បម្រើ​ជា​ព្រះវិហារ​បណ្ដោះអាសន្ន ។ គេឃើញ​មាន​ពំនូត​បាយបិណ្ឌ​នៅ​រាយប៉ាយ​ពាសពេញ

អាសនៈ​បាសី​នៅ​ភាគ​ខាងជើង​ឆៀង​ខាងកើត​នៃ​ខឿន​ប្រាសាទ ​បន្ទាយក្បាលចិន ។ ដោយសារ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន​ពុំ​ទាន់​ព្រះវិហារ ទីតាំង​នេះ​បម្រើ​ជា​ព្រះវិហារ​បណ្ដោះអាសន្ន ។ គេឃើញ​មាន​ពំនូត​បាយបិណ្ឌ​នៅ​រាយប៉ាយ​ពាសពេញ

អាសនៈ​បាសី​នៅ​ភាគ​ខាងជើង​ឆៀង​ខាងកើត​នៃ​ខឿន​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន ។ ដោយសារ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន​ពុំ​ទាន់​ព្រះវិហារ ទីតាំង​នេះ​បម្រើ​ជា​ព្រះវិហារ​បណ្ដោះអាសន្ន ។ គេឃើញ​មាន​ពំនូត​បាយបិណ្ឌ​នៅ​រាយប៉ាយ​ពាសពេញ

ពុទ្ធបដិមា​តម្កល់​ក្នុង​ខ្ទម​សង់​ពី​លើ​ខឿន​ប្រាសាទ ​បន្ទាយក្បាលចិន ។ យើង​អាច​មើល​ឃើញ​បំណែក​ខ្លោងទ្វារ​ប្រាសាទ​នៅ​ពី​មុខ​ពុទ្ធបដិមា

ពុទ្ធបដិមា​តម្កល់​ក្នុង​ខ្ទម​សង់​ពី​លើ​ខឿន​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន ។ យើង​អាច​មើល​ឃើញ​បំណែក​ខ្លោងទ្វារ​ប្រាសាទ​នៅ​ពី​មុខ​ពុទ្ធបដិមា

បំណែក​ខ្លោង​ទ្វារ​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាល​ចិន

បំណែក​ខ្លោង​ទ្វារ​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាល​ចិន

សាលាឆាន់​ចាស់​នៅ​ទិសឥសាន​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន

សាលាឆាន់​ចាស់​នៅ​ទិសឥសាន​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន

ស្រះ​ទឹក​នៅ​ខាងកើត​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន ។ តាម​ការ​សង្កេត​ ស្រះ​ទឹក​នេះ​ប្រហែល​ជា​ត្រូវ​បាន​គេ​ជីក​នៅ​ពេល​ក្រោយ​មក​ គឺ​មិន​មែន​ដំណាល​គ្នា​នឹង​ពេល​កសាង​ប្រាសាទ​ទេ

ស្រះ​ទឹក​នៅ​ខាងកើត​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន ។ តាម​ការ​សង្កេត​ ស្រះ​ទឹក​នេះ​ប្រហែល​ជា​ត្រូវ​បាន​គេ​ជីក​នៅ​ពេល​ក្រោយ​មក​ គឺ​មិន​មែន​ដំណាល​គ្នា​នឹង​ពេល​កសាង​ប្រាសាទ​ទេ

រូប​ចម្លាក់​មួយ​នេះ​តម្កល់​នៅ​សាលាឆាន់​ថ្មី ។ ខ្ញុំ​រក​ចម្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​ចម្ងល់​របស់​ខ្ញុំ​មិន​ឃើញ​សោះ ។ ចាស់​ព្រឹទ្ធាចារ្យ​បាន​ត្រឹម​តែ​ពន្យល់​ថា គឺ​រូប​សំណាក​របស់​អ្នកសច្ចំ​ធុតង្គ​ធម្មតា​ប៉ុណ្ណោះ គ្មាន​អ្វី​ពិសេស​ទេ ។ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​មិន​អស់​ចិត្ត​សោះ ព្រោះ​ខ្ញុំ​មើល​ឃើញ​រូប​នេះ​តុបតែង​របៀប​ជា​ស្ត្រី​ម្នាក់ ហើយ​ដំបង​កាន់​នៅ​ដៃ​ឆ្វេង គឺ​មិន​មែន​ជា​ដំបង​ធម្មតា​ឡើយ ពីព្រោះ​វា​មាន​រូបរាង​ដូចជា​លិង្គ

រូប​ចម្លាក់​មួយ​នេះ​តម្កល់​នៅ​សាលាឆាន់​ថ្មី ។ ខ្ញុំ​រក​ចម្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​ចម្ងល់​របស់​ខ្ញុំ​មិន​ឃើញ​សោះ ។ ចាស់​ព្រឹទ្ធាចារ្យ​បាន​ត្រឹម​តែ​ពន្យល់​ថា គឺ​រូប​សំណាក​របស់​អ្នកសច្ចំ​ធុតង្គ​ធម្មតា​ប៉ុណ្ណោះ គ្មាន​អ្វី​ពិសេស​ទេ ។ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​មិន​អស់​ចិត្ត​សោះ ព្រោះ​ខ្ញុំ​មើល​ឃើញ​រូប​នេះ​តុបតែង​របៀប​ជា​ស្ត្រី​ម្នាក់ ហើយ​ដំបង​កាន់​នៅ​ដៃ​ឆ្វេង គឺ​មិន​មែន​ជា​ដំបង​ធម្មតា​ឡើយ ពីព្រោះ​វា​មាន​រូបរាង​ដូចជា​លិង្គ

រូប​សំណាក​នៅ​ខ្ទម​អ្នកតា​ពី​មុខ​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន ។ រូប​ទាំង​នេះ​សុទ្ធ​តែ​មាន​រចនាបថ​របៀប​ចិនៗ

រូប​សំណាក​នៅ​ខ្ទម​អ្នកតា​ពី​មុខ​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន ។ រូប​ទាំង​នេះ​សុទ្ធ​តែ​មាន​រចនាបថ​របៀប​ចិនៗ

រូប​សំណាក​នៅ​ខ្ទម​អ្នកតា​ខាងកើត​សាលាឆាន់​ថ្មី ។ រូប​ខាងមុខ​ត្រូវ​បាន​គេ​វាយ​បំបាក់​ក ។ ឱ! អ្នកតា​ដ៏​មាន​ឫទ្ធ​ជាទី​គោរព​របស់​មនុស្ស​ភាគច្រើន ក៏​នៅ​តែ​មាន​អ្នក​មិន​ខ្លាច​ហ៊ាន​វាយ​បំបាក់​ក​ដែរ​ហ្ន៎!

រូប​សំណាក​នៅ​ខ្ទម​អ្នកតា​ខាងកើត​សាលាឆាន់​ថ្មី ។ រូប​ខាងមុខ​ត្រូវ​បាន​គេ​វាយ​បំបាក់​ក ។ ឱ! អ្នកតា​ដ៏​មាន​ឫទ្ធ​ជាទី​គោរព​របស់​មនុស្ស​ភាគច្រើន ក៏​នៅ​តែ​មាន​អ្នក​មិន​ខ្លាច​ហ៊ាន​វាយ​បំបាក់​ក​ដែរ​ហ្ន៎!

ទិដ្ឋភាព​កាន់​បិណ្ឌ​វេន​ទី​៧​នៅ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន ។ នៅ​ថ្ងៃ​នេះ ឃើញ​ថា​មិន​សូវ​មាន​ពុទ្ធបរិស័ទ​មក​អ៊ូអរ​ប៉ុន្មាន​ទេ

ទិដ្ឋភាព​កាន់​បិណ្ឌ​វេន​ទី​៧​នៅ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន ។ នៅ​ថ្ងៃ​នេះ ឃើញ​ថា​មិន​សូវ​មាន​ពុទ្ធបរិស័ទ​មក​អ៊ូអរ​ប៉ុន្មាន​ទេ

ព្រះសង្ឃ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន​ក្នុង​ឱកាស​សូត្រ​ធម៌​​ឆាន់​ត្រង់​នៅ​ថ្ងៃ​កាន់បិណ្ឌ​ទី​៧

ព្រះសង្ឃ​វត្ត​បន្ទាយក្បាលចិន​ក្នុង​ឱកាស​សូត្រ​ធម៌​​ឆាន់​ត្រង់​នៅ​ថ្ងៃ​កាន់បិណ្ឌ​ទី​៧

ចាន​បាយ​រាប់​បាត្រ​​របស់​ខ្ញុំ

ចាន​បាយ​រាប់​បាត្រ​​របស់​ខ្ញុំ

ទិដ្ឋភាព​រាប់​បាត្រ​ដោយ​បុគ្គលិក​កន្លែង​ធ្វើការ​របស់​ខ្ញុំ

ទិដ្ឋភាព​រាប់​បាត្រ​ដោយ​បុគ្គលិក​កន្លែង​ធ្វើការ​របស់​ខ្ញុំ

ទិដ្ឋភាព​រាប់​បាត្រ​ដោយ​បុគ្គលិក​កន្លែង​ធ្វើការ​របស់​ខ្ញុំ

ទិដ្ឋភាព​រាប់​បាត្រ​ដោយ​បុគ្គលិក​កន្លែង​ធ្វើការ​របស់​ខ្ញុំ

ទិដ្ឋភាព​រៀបចំ​វង់​បាយ​សាមគ្គី​បន្ទាប់​ពី​បញ្ចប់​ ពិធីកាន់​បិណ្ឌ​រួច ។ បាយ​សាមគ្គី​ត្រូវ​បាន​រៀប​ចំ​នៅ​ក្រោម​ម្លប់​ស្វាយ​ពី​មុខ​ប្រាសាទ​ បន្ទាយក្បាលចិន

ទិដ្ឋភាព​រៀបចំ​វង់​បាយ​សាមគ្គី​បន្ទាប់​ពី​បញ្ចប់​ពិធីកាន់​បិណ្ឌ​រួច ។ បាយ​សាមគ្គី​ត្រូវ​បាន​រៀប​ចំ​នៅ​ក្រោម​ម្លប់​ស្វាយ​ពី​មុខ​ប្រាសាទ​បន្ទាយក្បាលចិន

ជារួម ក្រៅ​ពី​ជួបជុំ​មិត្ត​រួម​ការងារ​ប្រារព្ធ​ពិធីបុណ្យ​តាម​គន្លង​ប្រពៃណី ការ​និយាយ​ចំអែ​ចំអន់​សប្បាយ​រីករាយ ខ្ញុំ​មាន​ឱកាស​បាន​ស្គាល់​ទីតាំង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មួយ​ថ្មី​ទៀត ដែល​ពីមុន​មក​មិន​ដែល​ទាំង​ឮ​ឈ្មោះ​ «បន្ទាយក្បាលចិន» នេះ​ផង ។

សូម​ជូន​កុសល​ផល​បុណ្យ​ដែល​បាន​កើត​ឡើង​ពី​ការ​កាន់​បិណ្ឌ​វេន​ទី​៧​នេះ ដល់​បងប្អូន​ជន​រួម​ជាតិ​នៅ​គ្រប់​ជ្រុងជ្រោយ​នៃ​ភពផែនដី ។ សូម​អនុមោទនា !

 

September 12, 2009

ឯកសារ​បង្ហាញ​ពី​ការ​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​របស់​អតីត​ប្រធានាធិបតី​ ​Rechard Nixon​ ​ក្នុង​ពេល​ឈ្លានពាន​ខ្មែរ

អតីត​ប្រធានាធិបតី​ ​Richard Nixon​ ​បង្ហាញ​ផែនទី​កម្ពុជា​ក្នុង​ពេល​មាន​យុទ្ធនាការ​ទម្លាក់​គ្រាប់បែក

អតីត​ប្រធានាធិបតី​ ​Richard Nixon​ ​បង្ហាញ​ផែនទី​កម្ពុជា​ក្នុង​ពេល​មាន​យុទ្ធនាការ​ទម្លាក់​គ្រាប់បែក

យោង​តាម​ឯកសារ​ដែល​បញ្ចេញ​ឱ្យ​ដឹង​កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​២៤ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០០៩ ​ដោយ​បណ្ណាល័យ​ ​Nixon ​(អតីត​ប្រធានាធិបតី​សហរដ្ឋអាមេរិក​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​១៩៧០) ថា​ ​៥​ថ្ងៃ​មុន​កងទ័ព​វៀតណាម​ខាងត្បូង​ ​និង​សហរដ្ឋអាមេរិក​បើក​យុទ្ធនាការ​ឈ្លានពាន​ចូល​ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្នុង​ថ្ងៃ​ទី​២៩ ខែ​មេសា​ ​ឆ្នាំ​១៩៧០ កាល​ណោះ​ប្រធានាធិបតី​ ​Richard Nixon​ ​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​ទទួល​ការ​យល់​ព្រម​ពី​ព្រឹទ្ធសមាជិក​មក​ពី​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដែល​ដឹកនាំ​គណៈកម្មការ​សេវា​កងទ័ព​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក ។ ការ​រុលចូល​របស់​កងទ័ព​សហរដ្ឋអាមេរិក​ដែល​មិន​បាន​គ្រោងទុក​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ទឹកដី​កម្ពុជា​បង្កើត​ឱ្យ​មាន​ការ​ភ្ញាក់ផ្អើល​ដល់​សាធារណជន​ជា​ពលរដ្ឋ​អាមេរិក​ ​និង​ភាគ​ច្រើន​សមាជិក​សភា​ ​ហើយ​និង​រដ្ឋាភិបាល​ថ្មី​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​កាល​ណោះ ។

រឿង​ដែល​បាន​កើតឡើង​ពី​ការ​ដែល​ទាហាន​អាមេរិកាំង​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ទឹកដី​កម្ពុជា​ ​វា​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​រដ្ឋបាល​សាធារណៈ​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន​ ​និង​សាកលវិទ្យាល័យ​ខេន​ស្ទេត​នៅ​អូហៃយ៉ូ​ធ្វើការ​ប្រឆាំង​ទៅ​នឹង​សង្គ្រាម​នេះ ។

នៅ​ក្នុង​ការ​សន្ទនា​តាម​ទូរស័ព្ទ​មួយ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៤ ខែ​មេសា​ ​ឆ្នាំ​១៩៧០ ជាមួយ​នឹង​ព្រឹទ្ធ​សមាជិក​ ​John​ ​C. Stennis​ ​(D-Miss) ដែល​កាល​ណោះ​ជា​ប្រធាន​គណៈកម្មការ​សេវា​កងទ័ព​សហរដ្ឋអាមេរិក​ ​លោក​ ​Nixon​ ​បាន​និយាយ​ជាមួយ​គាត់​ថា​ ​រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​នឹង​ផ្ដល់​សព្វាវុធ​ទៅ​ដល់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​​ដើម្បី​បង្កា​ករណី​ផ្ដួល​រំលំ​ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​ក្រុម​ស្និទ្ធ​នឹង​កុម្មុយនីស្ដ​ ​និង​បន្ដ​យុទ្ធនាការ​វ៉ៃ​ឆ្មក់​ដោយ​ប្រើ​គ្រាប់បែក​ B52 លក្ខណៈ​សម្ងាត់ ។ មាន​តែ​លោក​ Stennis និង​ព្រឹទ្ធសមាជិក​ ​Richard​ ​Russell (D-Ga) ទេ​ ​ដែល​ដឹង​អំពី​ផែនការ​សម្ងាត់​នេះ ។ កាល​ណោះ​លោក​ ​Russell ជា​អតីត​ប្រធាន​គណៈកម្មការ ។​ ​លោក​ Nixon ​បាន​បញ្ជាក់​ជាមួយ​លោក​ ​Stennis ថា​ ​ពួក​យើង​នឹង​មិន​ជាប់​ទាក់ទង​នៅ​ក្នុង​សង្គ្រាម​មួយ​នៅ​ក្នុង​ទឹកដី​កម្ពុជា​នោះ​ទេ​ ​ហើយ​ពួក​យើង​នឹង​ត្រូវធ្វើ​​សកម្មភាព​ចាំបាច់​​ដើម្បី​ជួយ​សង្គ្រោះ​យុទ្ធជន​របស់​ពួក​យើង​នៅ​ក្នុង​ទឹកដី​វៀតណាម​ខាងត្បូង​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ។ លោក​ Nixon ​បន្ដ​ថា​ ​យុទ្ធជន​របស់​យើង​មិន​មាន​ទីជម្រក​នៅ​ទីនោះ​ទេ ពីព្រោះ​កងទ័ព​វៀតណាម​ខាងជើង​មាន​ចិត្ដ​ប៉ុនប៉ង​កាន់កាប់​នៅ​ទីនោះ​រួច​ទៅ​ហើយ ។ កាលណោះ​លោក​ ​Stennis ​ ​បាន​បញ្ជាក់​ជាមួយ​លោក ​Nixon​ ​ថា ខ្ញុំ​ឈរ​នៅ​ខាង​លោក​ ​(Nixon) ហើយ​លោក​ត្រូវ​តែ​ធ្វើ​អ្វីៗ​ដែល​លោក​កំពុង​ធ្វើ​តទៅ​ទៀត ។

ជា​ច្រើន​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​មក​ ​នៅ​ក្នុង​ឯកសារ​មួយទៀត​បាន​និយាយ​ថា​ ​លោក​ Henry​ ​Kissinger ដែល​កាល​ណោះ​ជា​ទីប្រឹក្សា​សន្ដិសុខ​ជាតិ​របស់​ប្រ​ធានាធិបតី​សហរដ្ឋអាមេរិក​ ​និង​អតីត​ប្រធាន​ទីភ្នាក់ងារ​ចារកម្ម​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក​ ​(CIA) លោក​ ​Richard​ ​Helms​ ​បាន​ស្នើ​នូវ​ផែនការ​មួយ​ដើម្បី​ប្រគល់​អាវុធ​ ​AK4 7​ ​រាប់​ពាន់​ដើម​ ​និង​សម្ភារៈ​យោធា​ដទៃ​ផ្សេង​ទៀត​ទៅ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​មហា​សេនាប្រមុខ​ ​លន់​ ​នល់​ ​ដោយ​មាន​ជំនួយ​ពី​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី ។

ឯកសារ​ប្រហែលជា​៣​ម៉ឺន​ទំព័រ​ត្រូវ​បាន​គេ​ឱ្យ​សាធារណជន​​បានឃើញ​នៅ​ ​College​ ​Park​ ​និង​បណ្ណាល័យ​ Nixon​ នៅ​រដ្ឋ​កាលីហ្វរញ៉ា​ ​ហើយ​ឯកសារ​នោះ​វា​ជា​ឯកសារ​មួយ​ផ្នែក​ដែល​មិន​ទាន់​ត្រូវ​បាន​គេ​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​នៅឡើយ​ជាមួយ​នឹង​ឯកសារ​សម្លេង​ពី​ការ​សន្ទនា​តាម​ទូរស័ព្ទ​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតី​ Nixon ។ ឯកសារ​ ​និង​ខ្សែអាត់​សម្លេង​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតី​ ​Nixon​ ​គឺជា​ពន្លឺ​មួយ​ថ្មី​នៃ​សម័យកាល​អាណត្ដិ​ទី​២​របស់​លោក​ ​ដែល​កាល​ណោះ​ទីភ្នាក់ងារ​សារព័ត៌មាន​ ​Associated Press​ ​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​រាយការណ៍​ថា​ ​ក្នុង​ចំណោម​ឯកសារ​ ​និង​ខ្សែអាត់​សម្លេង​ទាំងនោះ​គឺជា​ការ​សន្ទនា​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​ដោយ​សន្ដិវិធី​ជាមួយ​នឹង​កងទ័ព​វៀតណាម​ខាងជើង​ ​និង​ការ​ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រែប្រួល​ដល់​នយោបាយ​ការ​បរទេស​ ​និង​ក្នុង​ប្រទេស​ជា​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ​ជាមួយនឹង​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​មេដឹកនាំ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ក្នុង​សម័យ​សង្គ្រាមត្រជាក់ ។ ឯកសារ​ ​និង​ខ្សែអាត់​សម្លេង​ទាំងនោះ​បាន​ផ្ដល់​ឱ្យ​ឃើញ​នូវ​លក្ខណៈ​អត្ដចរិក​របស់​លោក​ Nixon​ ​និង​ជំនួយការ​ទាំងឡាយ​​របស់​គាត់​កាល​ណោះ​មាន​ដូចជា​បញ្ហា​គួរ​ឱ្យ​ចាប់អារម្មណ៍​ ​និង​បះសក់​កាល​ណោះ​ជាមួយ​នឹង​គូប្រកួត​នយោបាយ​របស់​គាត់​នៅ​ក្នុង​ការ​ប្រឆាំង​ជាមួយ​ពួក​គេ ។

ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​មួយ​កាលពី​ឆ្នាំ​១៩៧២ រវាង​លោក​ ​Nixon​ ​និង​ប្រធាន​សេនាធិការ​របស់​គាត់ លោក​ ​Nixon​ ​បាន​បង្កើត​នូវ​ការ​ស៊ើបអង្កេត​ក្រៅផ្លូវការ​ក្នុង​ការ​បំផ្លាញ​បេក្ខជន​អនុប្រធានាធិបតី​មក​ពី​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ​លោក​ ​Thomas​ Eagleton នៅ​ក្នុង​សំណៅ​ដៃ​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ឯកសារ​ទាំងឡាយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​បញ្ចេញ​កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​២៤ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០០៩​ ​ដោយ​ហៅ​លោក​ ​Eagleton​ ​ថា​ ​ជា​អា​ជ្រូក​កាប់​សាច់ ។ នៅ​ក្នុង​ឯកសារ​ឆ្នាំ​១៩៦៩ ជំនួយការ​របស់​លោក​ ​Nixon​ ​ម្នាក់​បាន​ពិពណ៌នា​ថា​ ​គ្រប់​ចលនា​នៃ​ដំណើរ​របស់​លោក​ ​John​ ​F. ​Kennedy​ ​និង​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​គាត់​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​សង្កេតការណ៍​នៅ​រដ្ឋ​ម៉ាសាជូសេត​ បន្ទាប់​ពី​ព្រឹទ្ធ​សមាជិក​ ​Edward​ ​Kennedy ​បាន​បើករថយន្ដ​ធ្លាក់​ស្ពាន​នៅ​ក្នុង​ឧប្បត្ដិហេតុ​មួយ​ ​ហើយ​គូ​កំណាត់​ចិត្ដ​របស់​គាត់​បាន​ស្លាប់ ។ តាម​ឯកសារ​បង្ហាញ​នេះ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ​លោក​ ​Nixon​ ​មាន​ចិត្ដ​សាហាវ​ ​និង​ឃោរឃៅ​ ​ពេល​ខ្លះ​មាន​គំនិត​សេរី​បើ​ប្រៀបធៀប​ជាមួយនឹង​មេដឹកនាំ​បក្ស​សាធារណរដ្ឋ​សម័យ​ឥឡូវ ។ នៅ​ក្នុង​សំបុត្រ​ដោយឡែក​មួយទៀត​ ​គាត់​បាន​ភ្ជាប់​​វិសោធនកម្ម​ច្បាប់​សិទ្ធិ​ស្នើ​គ្នា​ដោយ​និយាយ​ថា​ ​សម្រាប់​រយៈពេល​២០​ឆ្នាំ​ ​ខ្ញុំ​មិន​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​នូវ​ជំនឿ​របស់ខ្ញុំ​នោះ​ឡើយ​ ​ចំពោះ​សិទ្ធិ​ស្មើគ្នា​ដើម្បី​ធានា​ដល់​ស្ដ្រី​ទាំងឡាយ​ដូចដែល​បាន​ធានា​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​របស់​យើង ។ ច្បាប់​នោះ​បាន​បរាជ័យ​នៅ​សម័យកាល​គាត់ ។

បណ្ណាល័យ​ក៏​បាន​បង្ហាញ​ផង​ដែរ​នូវ​ខ្សែ​អាត់​សម្លេង​១៥០​ម៉ោង​ ​ដែល​គេ​បាន​ថត​នៅ​ខែ​មករា​ ​ដល់​ខែកុម្ភៈ​ ​ឆ្នាំ​១៩៧៣ និង​ការ​ចូល​ស្បថ​កាន់​តំណែង​របស់​ប្រធានាធិបតី​ ​ដំណោះស្រាយ​សន្ដិវិធី​ជាមួយ​ក្រុង​ហាណូយ​ ​និង​ការ​កាត់ក្ដី​ចោរ​ដែល​ចូល​លួច​ឯកសារ​នៅ​ទីស្នាក់ការ​កណ្ដាល​របស់​បក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​អគារ​ ​Water​ ​gate​ ​កាល​ណោះ​ដែល​នាំ​ទៅ​ដល់​ការ​បញ្ឈប់​តំណែង​លោក​ប្រធានាធិបតី​ ​Nixon​ ​ខ្លួន​​ឯង ​។ លោក​ Nixon​ ​បាន​លាឈប់​ពី​តំណែង​ក្នុង​ខែ​សីហា​ ​ឆ្នាំ​១៩៧៤ ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​គំរាមកំហែង​ឱ្យ​លា​ចេញពី​តំណែង​ដោយ​សភា​ ​Congress ៕

(ដកស្រង់​ពី​សារព័ត៌មាន​ដើមអម្ពិល ថ្ងៃទី​២៥ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០០៩)

 

August 27, 2009

ចេក​ចម្លែក ឬ​ជំនឿ​ខុស​ប្លែក ?

ក្នុង​រយៈពេល​តែ​ប៉ុន្មាន​សប្តាហ៍​ចុង​ក្រោយ​នេះ មាន​កើត​រឿងរ៉ាវ​ដើម​ចេក​ចម្លែក​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​តាកែវ និង​ស្វាយរៀង ដែល​បាន​ចុះ​ផ្សាយ​នៅ​លើ​សារព័ត៌មាន​កោះសន្ដិភាព ។ ចេក​ចម្លែក​ពិត​ជា​គ្មាន​អ្វី​ប្លែក​នោះ​ទេ​ ព្រោះ​វា​ជា​កត្តា​ធម្មជាតិ​ដែល​ជា​លទ្ធផល​នៃ​សង្គម​បរិយាកាស​នៅ​ជុំ​វិញ​បាន​ជះ​ឥទ្ធិពល​លើ មាន​ដូចជា​កត្តា​ទឹកដី សារធាតុ​គីមី​ និង​កត្តា​ផ្សេងៗ​ទៀត​នៅ​តំបន់​នោះ ដូចគ្នា​នឹង​ទារក​ដែល​កើត​មក​មាន​អវៈយវៈ​មិន​គ្រប់គ្រាន់ ឬ​ស្វិត​ក្រញិញ​ក្រញង់ ខ្វេរខ្វង់ ឬ​មាន​រូបរាង​ខុស​ប្រក្រតី គឺ​ជា​លទ្ធផល​ដែល​ទទួល​បាន​មក​ពី​ទង្វើ​របស់​ម្ដាយ និង​មជ្ឈដ្ឋាន​នៅ​ជុំវិញ ។ ប៉ុន្តែ​អ្វី​ដែល​ប្លែក​គឺ​ជំនឿ​របស់​ប្រជាពល​រដ្ឋ​ខ្មែរ​ទៅ​លើ​ស័ក្តិសិទ្ធិភាព​នៃ​ចេក​ចម្លែក​ទាំងនោះ ។ ខ្ញុំ​សូម​មិន​ធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ​អំពី​ជំនឿ​នេះ​ទេ សូម​មិត្ត​អ្នកអាន​ធ្វើការ​វិនិច្ឆ័យ​សម្រង់​អត្ថបទ​ដូច​ខាងក្រោម​តាម​ការ​គួរ​ចុះ ។

ត្រយូងចេក​ផុស​ចេញពី​ដី​ផ្អើល​នាំ​គ្នា​ទៅ​អុជ​ធូប

ត្រយូងចេក​ចេញពី​ក្នុង​ដី

ត្រយូងចេក​ចេញពី​ក្នុង​ដី

ខេត្ដ​តាកែវៈ មានការ​ភ្ញាក់ផ្អើល​មួយ​នៅ​ភូមិ​ចក​ ​សង្កាត់​រកាក្រៅ​ ​ក្រុង​ដូនកែវ​ ​ដោយ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​មាន​ទីលំនៅ​ជិត​ឆ្ងាយ​បាន​នាំ​គ្នា​ទៅ​អុជ​ធូប​សុំ​សេចក្ដីសុខ​ទៅ​តាម​ជំនឿ​រៀងៗ​ខ្លួន​ ​ខណៈ​លំនៅ​ឋាន​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ម្នាក់​មាន​រឿង​ចម្លែក​មួយ​បាន​កើត​ឡើង​ ​គឺ​ត្រយូងចេក​ផុស​ចេញពី​ដី​ទំហំ​ប៉ុន​កដៃ​មនុស្ស​ចាស់ ។ រឿង​ចម្លែក​នេះ​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ការ​ភ្ញាក់ផ្អើល​ជា​ទូទៅ​នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី​៣០​ ​ខែ​កក្កដា​ ឆ្នាំ​២០០៩ ​កន្លង​ទៅ ។

បើ​តាម​សម្ដី​បុរស​ម្ចាស់​ត្រយូងចេក​នោះ​ឈ្មោះ​ សុក​ ​ប៉ុន​ ​អាយុ​៤៧​ឆ្នាំ​ ​និង​ប្រពន្ធ​ ​ឈ្មោះ​ អ៊ុំ​ ​ភឿន​ ​អាយុ​៥១​ឆ្នាំ​ ​មាន​កូន​៣​នាក់​ ​នៅ​ក្នុង​បន្ទុក​រៀបរាប់​ប្រាប់​ឱ្យ​ដឹង​ថា​ ​រឿង​ត្រយូងចេក​ចម្លែក​ផុស​ចេញពី​ដី​នេះ​ ​ពី​ដំបូង​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​គាត់​អត់​ដឹង​ទេ​ ​តែ​អ្នក​រស់នៅ​ជិតខាង​ម្នាក់​ប្រទះ​ឃើញ​មុនគេ​ ​និង​បាន​យកដៃ​ទៅ​ដក​ ​តែ​ដក​អត់​រួច ។ លុះ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី​៣០​ ​ខែ​កក្កដា​ ​គ្រួសារ​គាត់​បាន​ទៅ​ពិនិត្យ​ឃើញ​ត្រយូងចេក​នោះ​មាន​បក​​ស្រទាប់​១​ស្រទាប់ ។ ដោយ​ឃើញ​ភាព​ចម្លែក​មិន​ធ្លាប់​ជួប​បែប​នេះ​នៅ​ក្នុងផ្ទះ​ ​គាត់​ក៏​និមន្ដ​ព្រះ​គ្រូ​ចៅអធិការ​វត្ដ​ ​អំ​ ​ម៉ារ៉ា​ ​នៅ​សង្កាត់​រកាក្រៅ​ឱ្យមក​ទស្សន៍​ទាយ​អំពី​ត្រយូងចេក​ផុស​ពី​ដី​ដ៏​ចម្លែក​មិន​ធ្លាប់​ជួប​ប្រទះ​នេះ ។

ម្ចាស់ផ្ទះ​បន្ដ​ទៀត​ថា​ ​ពេល​ទស្សន៍​ទាយ​រួច​ព្រះគ្រូ​ចៅអធិការ​វត្ដ​មាន​សង្ឃដីកា​ថា​ ​ត្រយូងចេក​ដែល​ផុស​នៅ​ក្នុង​បរិវេណ​ផ្ទះ​គាត់​នេះ​ល្អ​ទេ​ ​កុំ​ដក​វា​ចោល​ ​ព្រោះ​បាន​នាំ​មក​សេចក្ដីសុខ​ដល់​ក្រុម​គ្រួសារ​គាត់​ ​និង​អ្នក​រស់​នៅ​ក្នុងភូមិ​ជាមួយ​គ្នា​ផង​ដែរ ។ ព្រះ​អង្គ​បាន​ប្រាប់​ឱ្យ​គាត់​ធ្វើ​ស៊ុម​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​ ​ដើម្បី​អុជ​ធូប​សុំ​សេចក្ដីសុខ​ក្នុង​ក្រុម​គ្រួសារ ។ បន្ទាប់​មក​ព័ត៌មាន​ពី​ត្រយូងចេក​ចម្លែក​លេចឮ​តៗ​គ្នា​ទៅ​ដល់​អ្នក​រស់នៅ​ទី​ជិត​ឆ្ងាយ​ប្រុស​-ស្រី​ ​ចាស់​-ក្មេង​ក៏​នាំ​គ្នា​ទៅ​មើល​ ​ព្រមទាំង​អុជ​ធូប​សុំ​សេចក្ដីសុខ​គ្រប់​គ្នា​ជាមួយនឹង​ការ​ចូល​លុយ​ផង​ដែរ ។

ប្រជាពលរដ្ឋ​មក​ពី​ទី​ជិត​ឆ្ងាយ​នាំ​គ្នា​អុជ​ធូប​គោរព​បូជា

ប្រជាពលរដ្ឋ​មក​ពី​ទី​ជិត​ឆ្ងាយ​នាំ​គ្នា​អុជ​ធូប​គោរព​បូជា

មក​ដល់​ពេល​នេះ​ពុំ​ទាន់​មាន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ណា​ម្នាក់​ដែល​មាន​ជំនឿ​ថា​ ​ត្រយូងចេក​ផុស​នោះ​ជា​វត្ថុ​ស័ក្ដិសិទ្ធិ​ ​ហើយ​បាន​អុជ​ធូប​បួងសួង​បាន​ដូច​បំណង​នៅ​ឡើយ​ទេ ។ ទោះជា​យ៉ាងណា​ក្ដី​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជិត​ឆ្ងាយ​ដែល​មាន​ជំនឿ​ ​ហើយ​ដឹង​តៗ​គ្នា​បាន​ទៅ​មើល​យ៉ាង​គគ្រឹកគគ្រេង​មិន​ដែល​ខាន ។

នេះ​ជា​រឿង​ប្លែក​មួយ​មិន​ថា​មនុស្ស​ ​សត្វ​ ​ឬ​រុក្ខជាតិ​ទេ​ ​និង​គ្មាន​បុណ្យ​បារមី​ណា​នោះ​ឡើយ​ ​តែ​ជា​ការ​ពិត​សង្គម​ខ្មែរ​ដែល​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​ជំនឿ​ក្រៅ​ខ្លួន​ជាង​ជឿ​លើ​ខ្លួនឯង​តែងតែ​មានការ​ភ្ញាក់ផ្អើល​បែប​នេះ ។ មិនយូរ​ទេ​ការ​ភ្ញាក់ផ្អើល​នេះ​នឹង​សាបសូន្យ​ទៅ​វិញ​ដោយ​ឯកឯង ។

ចេកណាំវ៉ា​ធ្លាក់​ត្រយូង​៦​ផ្អើល​អ្នក​ភូមិ​នាំ​គ្នា​អុជ​ធូប​បែរបន់​សុំ​សេចក្ដីសុខ

លោកយាយ​អ៊ិន​ ​ភុំ​ ​ជា​ម្ចាស់​ដើម​ចេក​ត្រយូង​៦

លោកយាយ​អ៊ិន​ ​ភុំ​ ​ជា​ម្ចាស់​ដើម​ចេក​ត្រយូង​៦

ខេត្ដ​ស្វាយរៀងៈ ដើម​ចេក​ចម្លែក​១​ដើម​ ​ចេញ​ត្រយូង​ដល់​ទៅ​៦​ ​ត្រូវ​បាន​អ្នកស្រុក​នាំ​គ្នា​ទៅ​អុជ​ធូប​សុំ​ ​សេចក្ដីសុខ​ព្រោះតែ​ភាព​ចម្លែក​នេះ ។ ចេក​ធ្លាក់​ត្រយូង​៦​នេះ​ជា​ប្រភេទ​ចេកណាំវ៉ា ។

ទាក់ទិន​នឹង​រឿងហេតុ​ខាងលើ​ ​លោកយាយ​ អ៊ិន​ ​ភុំ​ ​អាយុ​៨០​ឆ្នាំ​ ​ម្ចាស់​ដើម​ចេក​ចម្លែក​ ​នៅ​ភូមិ​សួនថ្មី​ ​សង្កាត់​ព្រៃឆ្លាក់​ ​ក្រុង​ស្វាយរៀង​ ​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ ​កាលពី​ថ្ងៃ​សៅរ៍​ ទី​២២​ ​ខែ​សីហា​ ​ឆ្នាំ​២០០៩ វេលា​ម៉ោង​៧​ព្រឹក​ ​ខណៈ​ពេល​គាត់​កំពុង​ជម្រះ​ស្មៅ​ដំណាំ​គាត់​ឮ​សម្លេង​ល្វើយៗ​ថា​ ​ជួយ​ខ្ញុំ​ផង​ខ្ញុំ​ឈរ​លែង​ជាប់​ហើយ ។​ ​ពេល​នោះ​គាត់​បាន​ងើប​មើល​ជុំវិញ​ខ្លួន​ ​ដូច​ជា​គ្មាន​ឃើញ​អ្នក​ណា​នៅ​ឈរ​ក្បែរ​កន្លែង​នោះ​ឡើយ​ ​គាត់​ក៏​អង្គុយ​ធ្វើ​ស្មៅ​បន្ដ​រហូត​ដល់​ម៉ោង​៨​ព្រឹក​ ​ស្រាប់តែ​ឃើញ​ដើម​ចេក​មួយ​ដើម​ទ្រេត​រកកល់​ចង់​ដួល​ទៅ​ទិសឦសាន ។ ឃើញ​ស្ថានភាព​ដើម​ចេក​បែប​នេះ​ ​គាត់​បាន​ចូល​ទៅ​ទ្រ​ ​លុះ​ក្រឡេក​ទៅ​លើ​ឃើញ​ដើម​ចេក​នោះ​មាន​ចេញ​ត្រយូង​រហូត​ដល់​ទៅ​៦ ។​ ​ដោយ​ឃើញ​ភាព​ចម្លែក​របស់​ដើម​ចេក​នេះ​ ​គាត់​ក៏​ស្រែក​ហៅ​កូនប្រុស​គាត់​ឱ្យ​មក​ជួយ​ទ្រ​ ​បន្ទាប់​មក​គាត់​បាន​សម្រេចចិត្ដ​គាស់​ដើម​ចេក​នេះ​មក​ដាំ​នៅ​មុខ​ផ្ទះ​វិញ​ ​ងាយស្រួល​ឱ្យ​អ្នកស្រុក​អ្នក​ភូមិ​បាន​មើល​ចេក​ចម្លែក​នេះ ។

ត្រយូង​ដែល​មាន​ខ្នែង​ចំនួន​៦​កំពុង​ចេញ​ក្ដឹប​ចេក

ត្រយូង​ដែល​មាន​ខ្នែង​ចំនួន​៦​កំពុង​ចេញ​ក្ដឹប​ចេក

អ្នកស្រុក​ពិតជា​បាន​ភ្ញាក់ផ្អើល​នាំ​គ្នា​មក​មើល​ ​ហើយ​បាន​អុជ​ធូប​សុំ​សេចក្ដីសុខ​ដោយ​គិត​ថា​ ​នេះ​ជា​អព្ភូតហេតុ​ចម្លែក​ក្រែង​មាន​បារមី​ថែរក្សា​ ​ទើប​មាន​ហេតុភេទ​ចម្លែក​បែប​នេះ ។​ ​មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ពួក​គេ​បាន​មូលមតិ​គ្នា​និមន្ដ​ព្រះសង្ឃ​មក​សូត្រ​មន្ដ​នៅ​ថ្ងៃ​៧​កើត​ ​ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃ​ទី​២៧​ ​ខែ​សីហា​ ​ឆ្នាំ​២០០៩ ដើម្បី​សុំ​សេចក្ដីសុខ ។

ដើម​ចេក​មួយ​ដើម​នេះ​មាន​ស្ទង​តែ​មួយ​ចេញពី​ដើម​ ​និង​បាន​បែក​ស្ទង​ចេញ​ជា​៦​ត្រយូង​ ​ទំហំ​ប៉ុន​កំភួនដៃ​ ​តូច​ជាងគេ​ប៉ុន​កដៃ​ ​ហើយ​ទំនងជា​ចេញ​ត្រយូង​នេះ​ជា​ច្រើន​ថ្ងៃ​កន្លង​មក​ហើយ​ ​ព្រោះ​ស្ទង​ធំ​មាន​ចេញ​ក្ដឹប​មួយ​ស្និត​ទៀត​ផង ។

អ្នកស្រុក​ខ្លះ​សុំ​ទឹក​ព្យាបាល​ជម្ងឺ​ ​អ្នកខ្លះ​សុំ​ស្រទប​ ​ឬ​ស្លឹកចេក​ចម្លែក​នោះ​យក​ទៅ​ដាក់​រាន​តូប​លក់ដូរ​ ​ក្នុង​បំណង​ឱ្យ​ភ្ញៀវ​ចូល​ទិញ ។​ ​អ្នកខ្លះ​និយាយ​ថា​ ​ដោយ​មាន​ហេតុភេទ​ចម្លែក​ដូចនេះ​ហើយ​គ្មាន​អ្នក​ណា​ដឹង​ ​ទើប​ជួប​ភាពរាំងស្ងួត​បែប​នេះ​ ​ហេតុនេះ​អ្នកស្រុក​បាន​នាំ​គ្នា​រៀបចំ​ពិធីបុណ្យ​នៅ​ថ្ងៃ​៧​កើត​ ​ឆ្លង​ថ្ងៃ​៨​កើត​ ​ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃ​ទី​២៨​សីហា​ខាង​មុខ ៕

រឿងរ៉ាវ​ដូចគ្នាៈ   កូនគោ​ចម្លែក​នៅ​ខេត្ត​​ពោធិសាត់

 

ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ​មាន​រូបចម្លាក់​ចម្រុះ​ស្ដែង​ពី​កិច្ចការ​សក្ការៈ​រហូត​ដល់​ជីវភាព​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​រាស្ដ្រ

ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ​កសាង​ចុង​សតវត្ស​ទី​១២​ និង​ដើម​សតវត្ស​ទី​១៣​ ស្ថិត​នៅ​ឃុំ​បន្ទាយឆ្មារ​ ស្រុក​ថ្មពួក​ខេត្ដ​បន្ទាយមានជ័យ​ គេ​បាន​រក​ឃើញ​ថា​ នៅ​លើ​ជញ្ជាំង​ ឬ​របង​ខាងក្នុង​ទី​១​ ឬ​ខាងក្រៅ​បន្ទាប់​ពី​រោងទង​ គឺ​គ្មាន​ផ្ទាំង​ថ្ម​មួយ​ដុំ​ណា​ដែល​គ្មាន​ចម្លាក់​នោះ​ទេ ។​

ក្រុម​អ្នកប្រាជ្ញ​អ្នក​ជំនាញការ​ សាស្ដ្រាចារ្យ​ និង​វាគ្មិន​អន្ដរជាតិ​ និង​ជាតិ​សំខាន់ៗ​ដែល​បាន​ទៅ​ពិនិត្យ​ និង​វាយតម្លៃ​ផ្ទាល់​ដល់​ប្រាសាទ​នេះ​កាលពីដើម​សប្ដាហ៍​ទី​២​នៃ​ខែសីហា​ ឆ្នាំ​២០០៩​កន្លង​មក​ បង្ហាញ​ការ​ចាប់អារម្មណ៍​ថា​ គ្រាន់តែ​លើ​ជញ្ជាំង​ ឬ​ថែវ​ ឬ​របង​ទី​១​ក្នុង​ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ​គឺ​មាន​រូបចម្លាក់​ចម្រុះ​យ៉ាង​សន្ធឹកសន្ធាប់​ដែល​ពណ៌នា​តាំងពី​ទេវរូប​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា​ មាន​រូប​ព្រះព្រហ្ម​ ព្រះ​នារាយណ៍​ ឬ​ព្រះ​វិស្ណុ​ ​និង​ព្រះ​សិវៈ​ ​ឬ​ព្រះ​ឥសូរ​ និង​តួអង្គ​សំខាន់​ទៀត​នៃ​សាសនា​នេះ ។ ហើយ​ចម្លាក់​សំខាន់​ជាងគេ​គឺ​រូប​អវតា​លោកេស្វរៈ​ព្រះហស្ថ​៣២​ជា​ពោធិសត្វ​នៃ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​អម​ដោយ​ចម្លាក់​រូប​អវតា​ព្រះហស្ថ​១៦​ដែល​សល់​តែ​១​រូប​ ត្បិត​រូបចម្លាក់​ដូច​គ្នា​នៅ​ជ្រុង​ត្រូវ​ជន​ទុច្ចរិត​គាស់​យក​បាត់ ។ គឺ​សល់​តែ​រូបថត​អនុស្សាវរីយ៍​ប៉ុណ្ណោះ ។

គេ​ក៏​រក​ឃើញ​រូប​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧​ ព្រះ​មហា​វីរក្សត្រ​ដ៏​ខ្លាំងពូកែ​ល្បីល្បាញ​កំពូល​នៃ​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​ខ្មែរ ​ទ្រង់​ពស្ដ្រា​ជា​ព្រះរាជវាំង​បំពេញ​រាជកិច្ច​ ​ឬ​ផ្ដល់​សវនាការ​ដល់​មន្ដ្រី​រាស្ដ្រ​ និង​ភ្ញៀវ​បរទេស​ទ្រង់​ប្រដាប់​ព្រះ​កាយ​ដោយ​ពស្ដ្រា​ទ័ព​ និង​អាវុធ ។

រូបចម្លាក់​បង្ហាញ​ពី​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧​ទ្រង់មាន​ព្រះបាទ​ព្រះហស្ថ​មាន​ព្រះ​កាយ​ និង​ព្រះ​កម្លាំង​ពលំ​មាំមួន​ណាស់ ។ មាន​រូបចម្លាក់​និយាយ​ពី​ចម្បាំង​នៃ​កងទ័ព​ដំរី​ ​ទ័ព​ជើងទឹក​ (ទូក) ។ មាន​រូបចម្លាក់​បង្ហាញ​ពី​ទ័ព​ក្បត់​ ឬ​ទ័ព​បច្ចាមិត្ដ​ដែល​មេទ័ព​ចាប់​បាន​រួច​កាត់​ក្បាល​មក​ជូន​មេទ័ព​ ឬ​ថ្វាយ​ស្ដេច​ជា​ភ័ស្ដុតាង ។ មាន​រូបចម្លាក់​ផ្កា​ភ្ញី​សក្ការៈ​ ​ផ្កា​ភ្ញី​ និង​រុក្ខជាតិ​ព្រៃ​ ​រុក្ខជាតិ​ឱសថ​ ​និង​ដំណាំ​ផ្សេងៗ ។​ ​មាន​បង្ហាញ​ពី​ការ​អភិរក្ស​សត្វព្រៃ​ និង​ព្រៃឈើ ។

គេ​រក​ឃើញ​ផង​ដែរ​នូវ​ចម្លាក់​រូប​សត្វ​ម្រឹគីម្រឹគា​ ​សត្វ​ស្លាប​ ​សត្វ​ល្មូន​ ​មច្ឆជាតិ​ ដែល​ជា​សត្វព្រៃ​រហូត​ដល់​សត្វស្រុក​ ​មាន​សត្វពាហនៈ​ ​សត្វ​ចិញ្ចឹម​សម្រាប់​ប្រើប្រាស់​ ​ឬ​ធ្វើ​ម្ហូប​រហូត​ដល់​សត្វ​ចិញ្ចឹម​កម្សាន្ដ​ក្នុងផ្ទះ ។

ពួក​ទេសចរ​ និង​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​រក​ឃើញ​រូបចម្លាក់​នៃ​មនុស្ស​ចូល​ចិត្ដ​ពាក់​យ័ន្ដ​គាថា​ ​ពាក់​សង្វារ​ និង​ការ​តុបតែង​ខ្លួន​ផ្សេងៗ​ទៀត ។​ ​មាន​រូបចម្លាក់​ស្ដីពី​ការ​សង្គ្រោះ​មនុស្ស​ដោយ​សែង​នឹង​អង្រឹង​ ​ឬ​ជិះ​រទេះគោ ។

ទាក់ទិន​ដល់​ជីវភាព​ប្រជាជន​ គេ​រក​ឃើញ​រូបចម្លាក់​ស្ដីពី​ការ​ប្រកប​របរ​ត្បាញ​ ​របរ​កសិកម្ម​ ​ការ​គាំពារ​មាតា​ និង​ទារក​ ​ការ​សម្រាលកូន​ កីឡា​ប្រជល់​មាន់​ ​កីឡា​ចំបាប់​ដ៏​ខ្លាំងពូកែ​ (ស្រដៀង​កីឡា​ចំបាប់​សូម៉ូ​របស់​ជប៉ុន) ។

បន្ថែម​លើ​នោះ​ គេ​រក​ឃើញ​ពី​ចម្លាក់​ទាក់ទិន​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​ប្រាសាទ​នេះ​ និង​ការ​ច្បាំង​រវាង​ទ័ព​នៃ​មេទ័ព​ស្រីឥន្ទ្រកុមារ​ ព្រះរាជបុត្រ​ឆ្នើម​ និង​សំណព្វ​ព្រះ​ទ័យ​នៃ​ព្រះ​នាង​ជ័យទេវី​ និង​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧​ ​និង​មេទ័ព​ជំនិត​ដែល​ច្បាំង​តទល់​នឹង​សត្វ​រាហ៊ូ​ ​ឬ​យក្ស​មុខ​ក្រវេមក្រវាម​ (តំណាង​ជន​អាក្រក់​ ឬ​ជន​បះបោរ​នៃ​សម័យ​មហានគរ) ។ រូប​នោះ​គេ​ឃើញ​គោ​អូស​រទេះ​ត្រូវ​សត្វ​ចម្លែក​ដ៏​ធំ​មួយ​ ​ឬ​ខ្លះ​ហៅ​ថា​រាហ៊ូ​លេប​ចូល​អស់​មួយ​កំណាត់​ខ្លួន​ទៅ​ហើយ ។​ ​ឯកសារ​ស្រាវជ្រាវ​ដែល​រស្មីកម្ពុជា​មាន​ក៏​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ជា​និមិត្ដ​នៃ​ការ​វាយ​ប្រយុទ្ធ​រវាង​ព្រះរាជបុត្រ​ជា​មេទ័ព​ និង​សេនា​តទល់​នឹង​សត្រូវ​គឺ​រវាង​កងទ័ព​មហានគរ​ ​កម្ចាត់​ពួក​ក្បត់​បះបោរ​ទៅ​លពបុរី​ (នៅ​ប្រទេស​សៀម​បច្ចុប្បន្ន) ឬ​រវាង​ទ័ព​មហានគរ​ប្រយុទ្ធ​នឹង​ទ័ព​ក្បត់​នៅ​នគរ​ចម្ប៉ា​កាល​នគរ​នោះ​ជា​ចំណុះ​ខ្មែរ ។

ពោល​គឺ​នៅ​ជញ្ជាំង​ ​ឬ​ថែវ​ ​ឬ​របង​ទី​១​នៃ​ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ​ និង​ទីកន្លែង​ដទៃ​ទៀត​ពាសពេញ​ប្រាសាទ​ ​មាន​រូបចម្លាក់​ក្នុង​អត្ថន័យ​ អត្ថរូប​ និង​អត្ថរស​សម្បូរ​បែប​ណាស់ ៕

ដកស្រង់​ពី​សារព័ត៌មាន​រស្មី​កម្ពុជា

រូបចម្លាក់​រាហ៊ូ​លេប​គោ​ចូល​ជា​និមិត្ដរូប​សភាវៈ​អាក្រក់​ ​និង​ល្អ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​នៃ​ប្រវត្ដិ​ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ

រូបចម្លាក់​រាហ៊ូ​លេប​គោ​ចូល​ជា​និមិត្ដរូប​សភាវៈ​អាក្រក់​ ​និង​ល្អ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​នៃ​ប្រវត្ដិ​ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ

 

July 23, 2009

ខ្មែរ​មាន​ជំនឿ​លើ​អ្នកម្នាងផ្ទះ

រូបចម្លាក់​អ្នកម្នាងផ្ទះ​គ្រាប់​ភ្នែក​ទាំង​គូ​ដាំ​ ពេជ្រ​ត្រូវ​បាន​គេ​បំផ្លាញ​ខ្វេះ​យក​ទៅ​បាត់ ។​ ​ចម្លាក់​នេះ​កសាង​ឡើង​នៅ​ក្នុង​សតវត្ស​ទី​១២​នៃ​គ.ស 

រូបចម្លាក់​អ្នកម្នាងផ្ទះ​គ្រាប់​ភ្នែក​ទាំង​គូ​ដាំ​ពេជ្រ​ត្រូវ​បាន​គេ​បំផ្លាញ​ខ្វេះ​យក​ទៅ​បាត់ ។​ ​ចម្លាក់​នេះ​កសាង​ឡើង​នៅ​ក្នុង​សតវត្ស​ទី​១២​នៃ​គ្រិស្តសករាជ

ខ្មែរ​មាន​ជំនឿ​លើ​អ្នកម្នាងផ្ទះ

យោង​តាម​ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​របស់​លោក​អគ្គលេខាធិការ​អង្គការ​ចតុទិស​សង្ឃ​ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ពី​ខាងត្បូង​សារមន្ទីរ​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍​ជើងឯក​ស្ថិត​ក្នុង​ភូមិ​ព្រែក​ប្រណាក​ ​សង្កាត់​ជើងឯក​ ​ខណ្ឌ​ដង្កោ​ ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​បាន​ឱ្យ​រស្មីកម្ពុជា​ដឹង​ថា​ ខ្មែរ​មាន​ជំនឿ​លើ​អ្នក​ម្នាង​ផ្ទះ​ជា​ប្រពៃណី​ទំនៀមទម្លាប់​របស់​ខ្លួន​ចាប់​តាំងពី​ការ​កកើត​ និង​កាន់​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​មក​ម្ល៉េះ​ ​ដូច្នេះ​វា​មាន​អាយុកាល​រាប់​ពាន់​ឆ្នាំ​មក​ហើយ ។

ការ​ហៅ​ពាក្យ​ថា​ ជំនាងផ្ទះ ​របស់​ខ្មែរ​កន្លង​មក​ត្រូវ​បាន​លោក​ សឹង្ហ​ ​គា ​អគ្គលេខាធិការ​អង្គការ​ចតុទិស​សង្ឃ​បដិសេធ​ថា​ វា​ពុំ​មាន​ន័យ​សក្ដិសម​ទាល់តែ​សោះ​ជាមួយនឹង​មុខងារ​របស់​អ្នកម្នាងផ្ទះ​ ​ហើយ​ក៏​មិន​មាន​នៅ​ក្នុង​វចនានុក្រម​ខ្មែរ​ផង​ដែរ (ប៉ុន្តែ​ក្នុង​វចនានុក្រម​ខ្មែរ​អេឡិចត្រូនិច​កំណែ​២ មាន​ពាក្យ​ជំនាងផ្ទះ​នេះ ថែម​ទាំង​មាន​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​យ៉ាង​ក្បោះក្បាយ​ទៀត​ផង) ។

ទាក់ទិន​ទៅ​នឹង​គតិបណ្ឌិត​ខ្មែរ​ចំពោះ​អ្នកម្នាងផ្ទះ​ លោក​អគ្គលេខាធិការ​បាន​ឱ្យ​ដឹង​ទៀត​ថា​ ​ផ្នត់​គំនិត​មនុស្ស​ខ្មែរ​ក្រៅពី​ខ្លួន​របស់​គេ​ដែល​មាន​ជីវិត​ និង​ព្រលឹង​ វត្ថុ​ទាំងឡាយ​ដែល​នៅ​ជុំវិញ​ខ្លួន​របស់​គេ​ដែល​គេ​គិត​ថា​មាន​តម្លៃ​ គឺ​មាន​ជីវិត​ដែរ​ដែល​ទស្សនៈ​នេះ​មាន​នៅ​ក្នុង​លទ្ធិ​ព្រលឹង​និយម ។ ការ​រចនា​ផ្ទះ​ដែល​នៅ​កំណត់​បាន​ថា​ជា​របស់​ខ្មែរ​ ​គឺ​សុទ្ធតែ​បង្កប់​នូវ​មនោគមន៍​អភិ​សុខុម​លោក ។​តួនាទី​អ្នកម្នាងផ្ទះ​គឺ​ជា​ធាតុ​មួយ​ធ្វើ​ឱ្យ​ផ្ទះ​មាន​ព្រលឹង​មាន​ជីវិត​ ​ពីព្រោះ​សក្ការៈ​ដែល​មាន​ជីវិត​តែងតែ​រក្សា​ជីវិត​ឱ្យ​គង់​ផង​ ​ថែរក្សា​មក​ខ្លួន​ផង​ (ផ្ទះ) ឱ្យ​គង់​និង​សុខដុមរមនា​ផង ។ ដូចនេះ​ហើយ​វត្ថុ​ស័ក្ដិសិទ្ធិ​ដែល​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ​ ​និង​រួម​ទាំង​ផ្ទះ​ផង​ត្រូវ​បាន​បុព្វបុរស​ខ្មែរ​កំណត់​ថា​ មាន​ព្រលឹង​វិញ្ញាណ​ដែល​ជា​អ្នក​ការពារ​ផ្ទះ​ ​និង​ជួយ​មនុស្ស​ដែល​ជា​ម្ចាស់​ឱ្យ​បាន​សេចក្ដីសុខ​ ​និង​ចម្រើន​ជឿនលឿន ។

មាន​ចំណុច​សំខាន់ៗ​ពីរ​លោក​អគ្គលេខាធិការ​ក៏​បាន​ធ្វើការ​បកស្រាយ​យ៉ាង​ក្បោះក្បាយ​ដូច​ខាងក្រោម​ថា ៖

ការ​បដិសណ្ឋិត​អ្នកម្នាងផ្ទះ

បន្ទាប់​ពី​ប្រុង​គ្រឿង​ផ្ទះ​រួចរាល់​ហើយ​ ​ព្រឹក​ដែល​ត្រូវ​លើក​ផ្ទះ​ អាចារ្យ​បង្គាប់​ឱ្យ​ជាង​សែង​ឈើ​ដែល​ជា​មេដំបូល​នោះ​មក​សណ្ដូក​តាម​ទិស​ផ្ទះ​ គឺ​ពី​កើត​ទៅ​លិច​ គល់ឈើ​ត្រូវ​ដាក់​ខាងកើត​ និង​កប់​បន្ដិច​ផង​ ​រីឯ​ចុង​របស់​ឈើ​ជា​មេដំបូល​ត្រូវ​ដាក់​ខាងលិច ។ អាចារ្យ​បាន​យក​អំបោះ​ទៅ​ជ្រលក់​ទឹក​លាយ​ម្សៅ​រមៀត ។ រួច​យក​ទៅ​ចង​ចុង​មេដំបូល​នោះ​ជាមួយ​នឹង​ការ​បន់ស្រន់​ឧបកិច្ច​យ៉ាង​ហ្មត់ចត់​ដោយ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន ។ មេជាង​ធំ​បាន​កាត់​ចុង​មេដំបូល​នោះ​បន្ដិច​ត្រង​យក​អាចម៍​រណា និង​ចុង​នោះ​បោះ​ចូល​ក្នុង​ទឹក​ដោយ​ឧបកិច្ច​សុំ​សេចក្ដីសុខ​ដល់​ម្ចាស់ផ្ទះ​ និង​សុំ​ឱ្យ​ជាង​ទាំងអស់​ក្នុង​បេសកកម្ម​លើក​ផ្ទះ​នេះ​បាន​សុខ​ទាំងអស់​គ្នា ។

នៅ​សសរ​កន្លោង​អាចារ្យ​បាន​ស្នើ​ឱ្យ​ម្ចាស់​ផ្ទះ​រក​កូន​ចេក​ ​ឬ​អំពៅ​ជាមួយ​និង​ឆត្រ​ ​ខោអាវ​ថ្មីៗ​ ​ក្រមា​មក​ចង​ផ្អោប​តាំងពី​ដំបូង ។​ ​គ្រឿងសម្អាង​ ​និង​សម្លៀក​បំពាក់​ស្ដ្រី​ទាំងនោះ​គឺ​សម្រាប់​នារី​ភេទ​ ​នោះ​គឺ​អ្នក​ម្នាង​ផ្ទះ​នោះ​ឯង ។ បន្ទាប់​ពី​ការ​សាងសង់​ផ្ទះ​រួច​ហើយ​ម្ចាស់ផ្ទះ​ត្រូវ​យក​អំពៅ​ ​ឬ​ដើម​ចេក​ទៅ​ដាំ​នៅ​ជ្រុង​ឦសាន​នៃ​គេហដ្ឋាន​ថ្មី​នោះ​ រីឯ​សម្លៀក​បំពាក់​នោះ​ ​អាចារ្យ​ត្រូវ​ស្នើ​ឱ្យ​ម្ចាស់ផ្ទះ​ស្ដ្រី​យក​ទៅ​ចង​ ឬ​ស្លៀកពាក់​ឱ្យ​សសរ​កន្លោង​នោះ​ ​ព្រមទាំង​លាប​ប្រេង​ម្សៅ​បាញ់​ទឹកអប់​ដាក់​សសរ​នោះ ។ ក្នុង​ខណៈ​នេះ​ទាំង​អាចារ្យ​ ​និង​ម្ចាស់ផ្ទះ​បាន​អញ្ជើញ​ដោយ​ព្រះធម៌​នមស្ការ​អញ្ជើញ​វិញ្ញាណ​ព្រះ​ម្នាង​របស់​បុព្វបុរស​ក្នុង​ត្រកូល​គ្រួសារ​នោះ​គ្រប់ៗ​ជំនាន់​ឱ្យ​មក​សណ្ឋិត​នៅ​ក្នុង​សសរ​ផ្ទះ​នេះ​ចាប់ពី​ពេល​នេះ​តទៅ ។

មនុស្ស​ទាំងអស់​ដែល​ចូលរួម​ពិធី​ឡើងផ្ទះ​នេះ​សុទ្ធតែ​ជួយ​បន្ទរ​នូវ​ពាក្យ​អង្វរករ​ដោយ​ពាក្យ​ល្អៗ​ពីរោះ​ដើម្បី​ឱ្យ​វិញ្ញាណ​ភរិយា​នៃ​បុព្វបុរស​នៃ​ត្រកូល​នៃ​គ្រួសារ​នេះ​ឱ្យ​មក​សណ្ឋិត​នៅ​នឹង​ផ្ទះ​នេះ​ជួយ​ចម្រុង​ចម្រើន​ដល់​គ្រួសារ​នេះ ។ ចាប់​ពី​ពេល​នេះ​ត​ទៅ​អ្នកម្នាង ផ្ទះ​បាន​មក​នៅ​សណ្ឋិត​ក្នុង​ផ្ទះ​ដោយ​ប្រាកដ ។ ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ​ម្ចាស់ផ្ទះ​ក៏​បាន​រៀបចំ​ចំណីអាហារ​ ​និង​បង្អែម​ទឹក​ទទួល​អ្នកម្នាងផ្ទះ​ដោយ​តម្កល់​ថាស​អាហារ​ក្បែរ​សសរ​នោះ​បែរមុខ​ទៅ​រក​ជណ្ដើរ ។ រីឯ​សម្លៀក​បំពាក់​នោះ​គឺ​ស្រេច​តែ​លើ​សមត្ថភាព​ម្ចាស់ផ្ទះ​ ​បើ​ធូរធារ​គឺ​សុទ្ធតែ​ខោអាវ​ល្អៗ​ចំពោះ​ស្ដ្រី ។ ម្យ៉ាងទៀត​សម្លៀក​បំពាក់​ម្ចាស់ផ្ទះ​ពី​បុរាណ​ពុំដែល​យក​ចេញ​ ​គឺ​តែងតែ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ឱ្យ​ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ ។

ខ្មែរ​មាន​ជំនឿ​លើ​អ្នកម្នាងផ្ទះ​នោះ​មុតមាំ​ណាស់​ ​គេ​បាន​សង់​កូន​ប្រាសាទ​តូច​ឬ​ អាសនៈ​មួយ​សម្រាប់​តម្កល់​ជាប់​នឹង​សសរ​ផ្ទះ​ ​សម្រាប់​រៀបចំ​ពិធី​សក្ការៈ​ផ្សេងៗ ។ ម្ចាស់ផ្ទះ​តែងតែ​យក​ផ្លែ​ឈើ​ដំបូង​ដើមដៃ​ដែល​ជា​ផល្លានុផល​របស់​គេ​មក​ថ្វាយ​អ្នក​ម្នាង​ផ្ទះ ។ ផ្លែ​ឈើ​ ឬ​ផល្លានុផល​ទាំងនោះ​ ​គឺ​ជ្រើសរើស​យក​តែ​ផ្លែ​ធំៗ​ល្អៗ​ជាងគេ​សម្រាប់​រៀបចំ​ដល់​ “អ្នកម្នាងផ្ទះ” 

គួរ​ឱ្យ​សោកស្ដាយ​ដែល​ទំនៀមទម្លាប់​ដ៏​ផូរផង់​នេះ​បាន​សាបរលាប​បន្ដិច​ម្ដងៗ​ស្ទើរ​គ្មាន​ដាន​ ​និង​ស្រាវជ្រាវ ។​ ​ជិត​មួយ​សតវត្ស​ទៅ​នេះ​ខ្មែរ​ស្ទើរតែ​គ្មាន​ព្រលឹង​ ​រហូត​យក​ព្រលឹង​អ្នក​ដទៃ​មក​បញ្ចូល​ក្នុង​រូប​របស់​ខ្លួន​ តួយ៉ាង​ដូច​ជា​ការ​គោរព​បូជា​វត្ថុ​ស័ក្ដិសិទ្ធិ​ក្នុងផ្ទះ​ជាដើម​ ​គឺ​គ្មាន​អ្វី​សក្ដិសម​នឹង​ជាតិ​សាសន៍​មួយ​នៅ​លើ​ទឹកដី​មួយ​ឱ្យ​ប្រាកដ​ប្រជា​ឡើយ ។

ហេតុ​អ្វី​បានជា​តួអង្គ​ទេវរូប​ថែរក្សា​គេហដ្ឋាន​ខ្មែរ​ជា​ស្ដ្រីជាតិ ?

ពាក្យ​ថា​ខ្មែរ​ត្រូវ​បាន​បុព្វបុរស​ខ្មែរ​បកស្រាយ​នូវ​ខ្លឹមសារ​យ៉ាង​ក្បោះក្បាយ ។ លោក​សាស្ត្រាចារ្យ​ កេង​ ​វ៉ាន់សាក់​ ​និង​លោក​ ឈឹម​ ​ក្រសេម​ ​ហាក់​យល់​ស្រប​គ្នា​ថា​ សង្គម​ខ្មែរ​ក្នុង​សម័យ​បុព្វ​កាល​គឺជា​សង្គម​មាតា​ធិបតេយ្យ​ ​គឺ​យក​ស្ដ្រី​ជា​ធំ ។ អ្វីៗ​ដែល​ជា​ការ​គោរព​អ្វី​ដែល​ជាទី​ពឹង​ និង​អ្វីៗ​ដែល​ជា​ធំ​ខ្មែរ​ហៅ​ថា​ “មេ”​ គឺ​សំដៅ​ទៅ​ស្ដ្រីភេទ​ដូច​ជា​មេដៃ​ ​មេជើង​ ​និង​មេដឹកនាំ​ ​មេដំបូល​ផ្ទះ​ជាដើម ។ នេះ​ជា​ការ​លើក​តម្កើង​ស្ដ្រី​ដែល​មាន​ជាប់​មក​រហូត​ដល់​សព្វថ្ងៃ​ដែល​ខ្មែរ​នៅ​ប្រើ​ ដូចជា​ ម្ដាយ​ឪពុក​ និង​ជីដូន​ជីតា​ គឺ​សុទ្ធតែ​ដាក់​ស្ដ្រី​មុន​ទាំងអស់​ទោះ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ស្ដ្រី​ត្រូវ​ដើរ​មុន​ ​ឬ​ប្ដី​ដើរ​តាម​ក្រោយ ។ ពាក្យ​ថា​ “ខ្មែរ” ​គឺ​មក​ពី​ផ្សំ​អក្សរ​ “ក” បញ្ចូល​គ្នា​នឹង​ពាក្យ​មួយ​គឺ​ «ក​+​មេ» ។​ ​ព្យញ្ជនៈ​ “ក” កាលណា​ដាក់​នៅ​មុខ​ពាក្យ​ណាមួយ​​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ពាក្យ​ទាំងនោះ​កាន់តែ​មាន​ន័យ​រន្ថាន់​ឡើង ។ ពាក្យ​ថា​ ក​ ​មេ​ ​មាន​ន័យ​ថា​មេ​ដ៏​អស្ចារ្យ​ ​មេ​ដ៏​រុងរឿង ។ ការ​ហៅ​ប្រទេស​នេះ​ឈ្មោះ​ ក​ ​មេ​ ​រហូត​ក្លាយជា​ ក្មេរ​ ទៅ​ជា​ ក្មែរ​ ឬ​ ខ្មែរ​ រហូត​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ។ ឧទាហរណ៍​បញ្ជាក់​ពី​ពាក្យ​ដែល​មាន​អក្សរ​ “ក” ​ពីមុខ​ ដូចជា​ កូរទឹក​ បើ​ថែម “ក” ​ពីមុខ​វា​ទៅ​ជា កកូរ​ទឹក​ ​កកាយ​ដី​ ​គឺ​មាន​ន័យ​ស្ទួន ។

ទាក់ទង​រវាង​ស្ដ្រីជាតិ​ដែល​ជា​អ្នកម្នាងផ្ទះ​ខ្មែរ​នោះ​ ​នៅ​មាន​អំណះ​អំណាង​ជា​ច្រើន​ទៀត​ដែល​​នឹង​បកស្រាយ​តាម​លំដាប់​លំដោយ​ដែល​មាន​ន័យ​គ្រប់គ្រាន់​សម្រាប់​គេហដ្ឋាន​ខ្មែរ​ ​ដែល​ជនជាតិ​ខ្មែរ​គួរតែ​ស្វែង​យល់​ និង​គួរ​ដឹង ។ តាម​ការ​ស្រាវជ្រាវ​របស់​លោក​ ហ្សាក់​ ណេពត​ ដែល​ជា​ជនជាតិ​បារាំង បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ផ្ទះ​គឺជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​ស្ដ្រី​គឺ​ខុស​គ្នា​ពី​វត្ដ​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​បុរស​ភេទ​ គ្រាន់តែ​វត្ដ​ហាម​ឃាត់​ផ្នែក​ភេទ​ប៉ុណ្ណោះ ។

ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ​បច្ចុប្បន្ន​ក្ដី​ក្រោយ​ពេល​រៀបការ​បុរស ​ត្រូវ​ទៅ​នៅ​ផ្ទះ​ខាង​ស្រី​ បុរស​ត្រូវ​ដេក​នៅ​ខាងស្ដាំ​ ភរិយា​ខ្លួន​គឺ​ក្នុង​នាម​ជា​អ្នកបម្រើ​ ឬ​អ្នកកន្ដៀត ។ នៅ​ក្នុង​បន្ទប់​នោះ​បុរស​មាន​តួនាទី​គ្រាន់តែ​រួម​ភេទ​ដើម្បី​បង្កើត​កូន ។ ប្រសិនបើ​ប្រសូត​បាន​កូន​ប្រុស​គឺ​គេ​ប្រដូច​កូន​នោះ​ទៅ​នឹង​ឪពុក​ ប្រសិនបើ​គ្រួសារ​នោះ​លែង​លះ​គ្នា​ គឺ​កូន​ប្រុស​បាន​ទៅ​ឪពុក កូនស្រី​បាន​មក​ម្ដាយ​ ​ហើយ​ជា​ម្ចាស់ផ្ទះ​នេះ​ត​កូនចៅ​រាប់​តំណ​ក៏​មាន ។ មិនយូរ​ប៉ុន្មាន​ទៅ​នេះ​នារី​ខ្មែរ​ក្រោយ​ពី​ពេល​ចេញ​ម្លប់​ ឪពុក​ម្ដាយ​នាង​តែង​នាំ​នាង​ទៅ​ចង្អុល​បង្ហាញ​ដី​ស្រែ​ចម្ការ​ និង​ផ្ទះ​ដែល​ត្រូវ​ប្រគល់​ឱ្យ​នាង​ក្រោយ​ពេល​រៀប​ការ ។ នៅ​ភូមិ​គ្រួស​ ​ឃុំ​គ្រួស​ ​ស្រុក​រលៀប្អៀរ​ ​ខេត្ដ​កំពង់ឆ្នាំង​សព្វថ្ងៃ​ នៅ​ប្រកាន់​យ៉ាង​ខ្ជាប់​នូវ​ទម្លាប់​នេះ​ គឺ​មុន​ពេល​រៀប​ការ​ភាគី​បុរស​ត្រូវ​សន្យា​ថា​ ​នឹង​សង់ផ្ទះ​មួយ​ឱ្យ​កូនក្រមុំ​មួយ​មុន​សិន​ទើប​រៀប​ការ​ ហើយ​ផ្ទះ​នោះ​ដាច់ខាត​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​ស្ដ្រី​នោះ​ ​ទោះបី​បែកបាក់​គ្នា​ក៏​ដោយ​ភាគី​បុរស​ពុំ​អាច​ទាមទារ​យក​វិញ​បាន​ទេ ។

ស្ដ្រី​ខ្មែរ​ដែល​ទទួល​មរតក​គេហដ្ឋាន​នោះ​ខ្មែរ​ហៅ​ថា​ “មេ​ខ្លូត”​ គឺ​ស្ដ្រី​ដ៏​ឧត្ដុ​ង​ឧត្ដម​ប្រកប​ដោយ​ឥស្សរភាព​ក្នុង​គេហដ្ឋាន​នោះ ។ ខ្មែរ​នៅ​ប្រើ​ពាក្យ​ថា​ខ្លូត​ចំពោះតែ​ត្រសក់​ត្រឡាច​ ​ដែល​ត្រលុក​ត្រលន់​ល្អ​គួរ​ឱ្យ​ស្រឡាញ់​ពេញចិត្ដ​គ្រប់​គ្នា ។ នៅ​ក្នុង​គេហដ្ឋាន​ខ្មែរ​នីមួយៗ​ ពិសេស​នៅ​តាម​ជនបទ​គឺ​ល្វែង​ខ្លះ​នៃ​ផ្ទះ​គឺ​ហាក់​ដូចជា​មាន​បម្រាម​រឹង​ និង​អាថ៌​កំបាំង​ ​នោះ​គឺ​ល្វែង​ដែល​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​ស្ដ្រីភេទ ។ ម្យ៉ាងទៀត​សាច់ញាតិ​ខាង​មនុស្ស​ស្រី​គឺ​ហាក់​មាន​អាទិភាព​ជាង​ខាង​ប្ដី ។

សរុប​សេចក្ដី​មក​ អាទិភាព​នៃ​ការ​ថែរក្សា​ ​និង​បង្កើត​សេចក្ដី​សុភមង្គល​ក្នុង​គេហដ្ឋាន​ខ្មែរ​ ​គឺជា​ស្ដ្រីជាតិ​ដែល​យើង​ហៅ​ថា​ “អ្នកម្នាងផ្ទះ” ។ ពាក្យ​ថា​អ្នកម្នាងផ្ទះ​គឺ​សំដៅ​លើ​ស្ដ្រីភេទ​ក្នុង​ត្រកូល​ឧត្ដម ឬ​ស្ដេច ។​ ការ​ហៅ​ថា​ ជីនាងផ្ទះ​ ​ឬ​ជំនាងផ្ទះ​ គឺ​ពុំ​មាន​ន័យ​អ្វី​ទេ​ ឬ​បែរ​ជា​មាន​ន័យ​ផ្សេង​ទៅ​វិញ ។ ទោះ​ក្នុង​សង្គម​មនុស្ស​ក្ដី​ ប្រសិនបើ​ហៅ​ឈ្មោះ ឬ​សរសេរ​ឈ្មោះ​របស់​នរណា​ម្នាក់​ខុស​ ហើយ​ត្រូវ​បាន​ផ្ញើ​ទៅ​ឱ្យ​ម្ចាស់​ឈ្មោះ​នោះ​ គេ​ឃើញ​ថា​ខុស​ឈ្មោះ​ ​គេ​ប្រកាន់​ណាស់​ដោយ​គេ​យល់​ថា​រាប់អាន​ម្ដេច​កើត​សូម្បី​ឈ្មោះ​គេ​ពុំ​ស្គាល់​ផង​នោះ ។

(ដកស្រង់​ពី​សារព័ត៌មាន​រស្មីកម្ពុជា)

 

July 17, 2009

កំណើត​សត្វ​ឆ្មា

អតីត​ក្នុង​កាលនោះ​មាន​មហាឫស្សី​មួយ​អង្គ​គង់​នៅ​ព្រៃ​ភ្នំ​មួយ​ឈ្មោះ​វុឌ្ឍីបព៌ត​ ​តាំង​ចង្ក្រម​ភាវនា​ក្នុង​ទី​ភ្នំ​នោះ​ជា​អង្វែង​ឆ្នាំ​មក ។​ ​នៅ​កន្លែង​នោះ​មាន​ស្រះ​បួន​ ​គឺ​ទិស​បូព៌ា​១​ ​ទក្សិណ​១​ ​បស្ចិម​១​ ​និង​ឧត្ដរ​១ ។ ស្រះ​នោះ​មាន​ទឹកថ្លា​ ​មាន​ដុះ​ឈូក​ក្រហម​ ​ឈូក​ស​ ​និង​បុប្ផា​ផង​ទាំងពួង​ជាទី​សប្បាយ​នៃ​មច្ឆា​គ្រប់​បែប​ ​ឯ​មាត់​ច្រាំង​ក៏​ជ្រាល​មុខ​គួរ​ឱ្យ​សប្បាយ​ពេក​ណាស់ ។​ ​ស្រះ​ទាំង​បួន​នៅ​ឆ្ងាយ​ពី​អាស្រម​ប្រហែល​មួយ​យោជន៍​ ​ព្រះ​ឥសី​ក៏​ធ្លាប់​តែ​ទៅ​ស្រង់​ទឹក​រាល់​ដង​ផង ។​ ​មាន​សម័យ​ថ្ងៃមួយ​ ​ព្រះ​ឥសី​គង់​ចម្រើន​មេត្ដា​ភាវនា​ដោយ​ញាណ​ឈាន​លោកិយ​សព្វគ្រប់​ទៅ​ឃើញ​ថា ៖ ឱ​! មាន​ទេពធីតា​មក​ចាប់​កំណើត​ក្នុង​ផ្កា​ឧត្បល​ (បុទមជាតិ, ព្រលិត, លំចង់) ​ដែល​ដុះ​ក្នុង​ស្រះ​ខាង​ឧត្ដរ​បាន​អាយុ​៩​ថ្ងៃ​ហើយ​តើ​ ​អាត្មាអញ​ក៏​ខាន​ទៅ​ស្រង់​ទឹក​ឯ​ស្រះ​នោះ​៩​ថ្ងៃ​ហើយ​ដែរ ។​ ​ព្រះ​ឥសី​ក៏​ដាក់​ស្មឹងស្មាធិ៍​គិត​ថា​អាត្មាអញ​គួរ​ទៅ​យក​មក​ចិញ្ចឹម​បីបាច់​ថែរក្សា​ចុះ​ ​គិត​ហើយ​ក៏​រៀប​អង្គ​ផ្ចង់​ដំណើរ​តម្រង់​ទៅ​ទិស​ឧត្ដរ​ ​ដល់​ស្រះ​ហើយ​ ​ព្រះ​ឥសី​ឈរ​សម្លឹង​មើល​គ្រប់​ផ្កា​ឧត្បល​មួយ​ធំ​ខ្ពស់​ ​ឃើញ​នាង​ទេពធីតា​អង្គុយ​ក្នុង​ផ្កា​នោះ​ ​ព្រះ​ឥសី​ក៏​ចុះ​ទៅ​កាច់​យក​ផ្កា​នោះ​មក​ ​ហើយ​និមន្ដ​ត្រឡប់​មក​កាន់​អាស្រម​វិញ​ ​ចិញ្ចឹម​ថែរក្សា​ជា​សុខ​សប្បាយ ។ លុះ​ដល់​នាង​ធំ​ ​ក៏​ឱ្យ​ឈ្មោះ​ថា​ ​ឧត្ដរបុប្ផាលុះ​បាន​អាយុ​១៥​វស្សា​ ​លោកតា​ក៏​ភ្នក​ព្រះ​ទ័យ​នឹក​អាណិត​ចៅស្រី​ ​ព្រោះ​ពេញ​រូបរាង​ទៅ​ហើយ​ ​នៅ​កំព្រា​ឥត​គ្នីគ្នា​នឹង​លេង​ប្រឡែង​ឯកឯង​ ​អផ្សុក​វិតក្ក​ចិត្ដ​ ​ដូច្នេះ​គួរតែ​អញ​យក​បុប្ផា​មួយ​ទង​មក​ជប់​ឱ្យ​កើតជា​គ្នា​គ្រាន់​បាន​ជា​ពីរ​នាក់ ។ ព្រះ​ឥសី​គិត​ហើយ​ឈ្វេងយល់​ថា​ ​ឥឡូវ​បើ​យក​ផ្កា​ដទៃ​ផ្សេង​មក​ជប់​ជា​មនុស្ស​ទៅ​ឃើញ​ថា​ ​ជា​ជាតិ​ផ្កា​ដូច​គ្នា​ ​ដូច្នេះ​ចាំ​យក​ជាតិ​ដែល​កើត​ចេញ​ពី​នាង​ផ្ទាល់​វិញ ។ ឥសី​គិត​ហើយ​ក៏​ហៅ​នាង​ឧត្ដរបុប្ផា​មក​ផ្ដាំ​ថា​ ​បើកាលណា​នាង​ធំ​ពេញ​រាង​ហើយ​មាន​រដូវ​ ​ចូរ​នាង​ផ្ដិត​សម្លី​ទុក​ឱ្យ​តាៗ​នឹង​ជប់​ឱ្យ​បាន​គ្នា​គ្រាន់​នឹង​លេង​ពីរ​នាក់ ។​ ​នាង​ឧត្ដរបុប្ផា​បាន​ឮ​លោកតា​មាន​ពុទ្ធដីកា​ហើយ​ ​ក៏​ត្រេកអរ​ពន់​ពេក​ ​លុះដល់​គម្រប់​ពេល​មាន​រដូវ​កាលណា​ហើយ​ ​នាង​ក៏​យក​ទៅ​ថ្វាយ​លោកតា​តាម​បណ្ដាំ ។​ លោកតា​ប្រាប់​ទៅ​នាង​ថា​៖ អើ​ចៅ​! ថ្ងៃស្អែក​នេះ​ចៅ​នឹង​បាន​គ្នា​ជា​ពីរ​នាក់​គ្រាន់​និយាយ​លេង​សោះ​អផ្សុក​ហើយ ។​ ​វេលា​យប់​នោះ​នាង​ដេក​ពុំ​លក់​សោះ​ទន្ទឹង​ចាំតែ​ព្រឹក​ឆាប់​ ​នឹង​អាល​បាន​គ្នា​ជា​ពីរ​នាក់ ។​ ​លុះ​ព្រឹក​ឡើង​ ​លោកតា​ក៏​បិទ​ទ្វារ​កុដិ​ ​តាំង​វាយ​ភ្នែន​សង្រួម​ភាវនា​វេទមន្ដ​ជប់​បាន​ជា​ឆ្មា​ញី​មួយ​សប្បុរ​បី​អំពី​លោហិត​រដូវ​ដែល​នាង​ផ្ដិត​ឱ្យ​ទៅ​នោះ ។ រួច​ស្រេច​ហើយ​ ​ឥសី​ហៅ​នាង​ឧត្ដរបុប្ផា​មក​ ​ហើយ​លើក​ឆ្មា​ហុច​ឱ្យ​នាង​ ​ប្រាប់​នាង​ថា​ ​“នេះ​ជា​គ្នា​របស់​នាង​ហើយ​ ​សត្វ​នេះ​មាន​ឈ្មោះ​ថា​ ​“ឆ្មា​ម៉ា” ។ សត្វ​នោះ​ចេះ​និយាយ​គួរសម​ជាមួយ​នាង​ ​នាង​ក៏​ទទួល​យក​មក​ថែរក្សា​ ​ដោយ​សេចក្ដី​ស្រឡាញ់​ពេញចិត្ដ​ ​ទុក​ដូចជា​កូន​ ​ឬ​ប្អូន​ឱប​ដល់​ឱរា ​បី​យក​ទៅ​ក្នុង​បន្ទប់​ ​ទៅ​ណា​មក​ណា​តែង​យក​ទៅ​តាម​និយាយ​គ្នា​បី​ដូច​មនុស្ស​ដូច្នេះ ។​ ​លុះ​ដល់​អាយុ​នាង​បាន​១៧​ឆ្នាំ​ ​ទើប​ឥសី​ដាក់​កំណត់​ច្បាប់​មាត្រា​ឱ្យ​នាង​កាន់​ ​កុំ​ឱ្យ​ភាន់ច្រឡំ​ ​សម្រាប់​ជា​ច្បាប់​តទៅ​កូនចៅ​ស្រីៗ​ឯក្រោយ​ទៀត​ គឺថា​ជាតិ​ជា​ស្រី​ទាំង​អម្បាលម៉ាន​ ​មិន​ត្រូវ​ទាត់​សត្វ​ឆ្មា​នេះ​នឹង​ជើង​ ​ឬ​វាយ​នឹង​អម្បោស​ ​ឬ​មួយ​នឹង​ត្របុត​ត្រីអាំង ។​ ​កុំ​ថា​តែ​ទាត់​ធាក់​ ​សូ​ម្បី​តែ​ដើរ​កន្លង​ក៏​មិន​បាន​ដែរ​ ​ត្បិត​សត្វ​នេះ​កើត​ឡើង​ដោយ​លក្ខណ៍​ស្រី ។​ ​បើ​ស្រី​ណា​ទាត់​ធាក់​ ឬ​ដើរ​កន្លង​សត្វ​នេះ​ ​ហៅ​ថា​ស្រី​ហិនលក្ខណ៍​ ​ហើយ​បើ​ប្រព្រឹត្ដ​ច្រើន​ដង​ទៅ​ហៅ​ថា​ ​ស្រី​ខាតលក្ខណ៍ ។​ ​ត​មក​ប្រមាណ​១៤​ខែ​ ​សត្វ​ឆ្មា​ម៉ា​ក៏​កើត​បាន​កូន​ឈ្មោល​មួយ​ឡើង​ទៀត ។​ ​គឺថា​ឆ្មា​ម៉ា​ទាំង​ពីរ​នេះ​ហើយ​ ​ជា​កំណើត​ឆ្មា​ទាំងអស់ ។​

និយាយ​ពី​ស្ដេច​អង្គ​នាម​សោទត្ដ​ ​ព្រះរាជ​បិតា​លើក​រាជសម្បត្ដិ​ឱ្យ​កូន​នោះ​សោយរាជ្យ​ ​ពី​ព្រះ​ជន្ម​បាន​២១​ព្រះ​វស្សា​ ​នៅ​នគរ​ឈ្មោះ​តក្កសិលា ។​ ​ស្ដេច​ថ្មី​នោះ​សោយរាជ្យ​ឡើង​ពុំ​មាន​មហេសី​ទេ​ ​ត្រអាល​ក្រសាល​តែ​នឹង​ស្រីស្នំ​បរិពារ ។​ លុះ​អង្វែង​ទៅ​ ​ស្ដេច​ទ្រង់​ផ្ទំ​វេលា​យប់​មួយ​ ​លោក​នឹកភ្នក​ព្រះ​ទ័យ​ចង់​ចេញ​ទៅ​លេង​ព្រៃ ។​ ​លុះ​ភ្លឺស្វាង​កាលណា​ ​ស្ដេច​ក៏​ចេញ​ចុង​ព្រះ​រាជរោង​ ​ឱ្យ​នាម៉ឺន​មុខមន្ដ្រី​គាល់​ដូច​សព្វដង ។​ ​លុះ​ជួបជុំ​មន្ដ្រី​អស់ហើយ​ ​ស្ដេច​មាន​ព្រះ​បន្ទូល​ប្រាប់​ថា​ ​“យើង​ចង់ទៅ​លេង​ព្រៃ​នៅ​ថ្ងៃ​ខានស្អែក​ ​ចូរ​រៀបចំ​ពល​ថ្មើរជើង​ ​និង​សេះ​ដំរី​រៀបចំ​ស្បៀងអាហារ​ក្រយាស្ងោយ​គ្រាន់​គ្រប់​គ្នា​កុំឱ្យ​ខ្វះ” ។ នាម៉ឺន​ទទួល​ព្រះរាជ​ឱង្ការ​កាលណា​ ​ក៏​រៀប​គ្រប់​ប្រដាប់​ឥត​មាន​ខ្វះ​ ​ពល​ថ្មើរជើង​ ​ពល​សេះ​ដំរី​ ​រួច​ស្រេច​ហើយ​ ​ក៏​ចូល​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ស្ដេច​ទ្រង់​ជ្រាប ។​ ​លុះដល់​កំណត់​ថ្ងៃ​ហើយ​ ​វេលា​ព្រឹក​ ​ស្ដេច​ក៏​យាង​ចេញ​ទៅ​ ​ដោយ​មាន​នាម៉ឺន​សេនា​ ​ទាហាន​ហែ​តាម​ ​លុះ​បាន​បួន​ថ្ងៃ​ក៏​បាន​ទៅ​ដល់​ព្រៃ​ហែមវន​ ​ស្ដេច​ក៏​មាន​ព្រះ​ឱង្ការ​ឱ្យ​បោះ​ព្រះ​ពន្លា​មួយ​នៅ​ទីនោះ ។​ ​អស់ទាំង​សេនា​ទាហាន​ក៏​ធ្វើ​ជំរំ​គ្រប់ៗ​គ្នា​ ​តាម​មុខ​របស់​ខ្លួន​ស្រេច​ហើយ​ ​ស្ដេច​មាន​បន្ទូល​បើក​អំណាច​ឱ្យ​អស់​សេនា​លេងល្បែង​ ​ភ្លេង​ច្រៀង​រាំ​តាម​ចិត្ដ​ឱ្យ​សប្បាយ​ក្នុង​ព្រៃ​នោះ ។

នៅ​ពេល​យប់​នោះ​ ​ស្ដេច​ក៏​ចូល​ផ្ទំ​ក្នុង​ព្រះ​ពន្លាជ័យ​ ​លុះ​អធ្រាត្រ​ស្ងាត់​ឮ​ស្នូរ​តែ​មាត់​បក្សី​គ្រប់​ភាសា​យំ​មុខ​គួរ​ឱ្យ​ស្រងេះ​ស្រងោច​លន្លង់លន្លោច​ក្នុង​ព្រះ​ទ័យ​ ​មមៃ​នឹកគិត​គ្រប់សព្វ​ ​លុះ​ភ្លឺស្វាង​ព្រះ​សុរិយា​កាលណា​ ​ស្ដេច​ក៏​មាន​ព្រះរាជ​ឱង្ការ​បង្គាប់​ទៅ​រាជ​អាមាត្យ​ឱ្យ​រៀប​ទីន័ង​អស្សត​ថ្វាយ​ព្រះ​អង្គ​នឹង​ត្រេច​មើល​ព្រៃ​កំសាន្ដ​ព្រះ​ទ័យ​ជាមួយនឹង​រាជ​អាមាត្យ​ពីរ​នាក់​និង​ស្ដេច ។​ ​រួច​ហើយ​ចេញ​ល្ងាច​ត្រឡប់​មក​ព្រះ​ពន្លាជ័យ​វិញ ។​ ​គ្រប់​បី​ថ្ងៃ​នៅ​វេលា​ព្រឹក​មួយ​ ​ស្ដេច​ក៏​បរ​ទីន័ង​ទៅ​ដល់​ស្រះ​កំណើត​នៃ​នាង​ឧត្ដរបុប្ផា​ ​ទ្រង់​ទត​ទៅ​ឃើញ​ទឹក​ដ៏​រង​ថ្លា​ឃើញ​បុប្ផា​ ​និង​មច្ឆា​គ្រប់​បែប​ ​ហែបហែល​ជ្រួល​ច្រវាត់​មុខគួរ​ឱ្យ​ទ្រង់​សព្វព្រះទ័យ​នឹង​ចុះ​ស្រង់ ។​ ​ទើប​ស្ដេច​មាន​បន្ទូល​ទៅ​អាមាត្យ​ទាំង​ពីរ​ថា​ ​យើង​ងូតទឹក​ស្រះ​នេះ​ឱ្យ​ត្រជាក់​កាយ​សប្បាយចិត្ដ​សិន​ ​សឹម​បន្ដដំណើរ​ទៅ​ ​ទើប​ឈប់​លែង​ពាជី​ឱ្យ​ស៊ី​ស្មៅ​ ​រួច​ផ្លាស់​ព្រះ​ពស្ដ្រា​ស្រេច​ ​ស្ដេច​ក៏​យាង​ទត​តាម​ឆ្នេរ​ស្រះ​ទៅ​ឃើញ​មាន​ផ្លូវ​ទក់ៗ​ ​ព្រះ​អង្គ​នឹក​ថា​ ​“យី​! ព្រៃ​នេះ​ជា​សម​សាន្ដ​ឋាន​ស្ងាត់​ណាស់​ ​ម្ដេច​ឡើយ​ក៏​មាន​ផ្លូវ​មនុស្ស​ដើរ​ដូច្នេះ” ។ រួច​ស្ដេច​មាន​បន្ទូល​ទៅ​នឹង​រាជ​អាមាត្យ​ថា​ ​នៅ​ចាំ​យើង​ទី​នេះ​ចុះ​ ​យើង​ដើរទៅ​មើល​ត្រង់នោះ​បន្ដិច ។​ ​ស្ដេច​យាង​តាម​ផ្លូវ​ព្រះ​ឥសី​នោះ​ទៅៗ​បន្ដិច​បាន​ក្រទ្បេក​ឃើញ​អាស្រម​ ​ស្ដេច​នឹក​ក្នុង​ព្រះ​ទ័យ​ថា​ ​រោង​នេះ​ជា​រោង​អី ? ជា​ផ្ទះ​ព្រានព្រៃ​ទេ​ឬអ្វី ? ព្រះ​អង្គ​ចេះ​តែ​យាង​ចូល​ទៅ​ ​ឯ​ព្រះ​ឥសី​កំពុង​ឆាន់​ ​នាង​ឧត្ដរបុប្ផា​កំពុង​អង្គុយ​គាក​លោកតា ។​ ​លុះ​ស្ដេច​យាង​ដល់​ទទួល​នាង​នោះ​ក្រឡេក​ភ្នែក​មក​ឃើញ​ ​នាង​ក៏​ស្ទុះ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​បន្ទប់ ។​ ​ព្រះ​ឥសី​សួរ​ទៅ​នាង​ថា​ ​ម្ដេច​ក៏​ស្ទុះ​រត់​ចូល​ក្នុង ។​ ​នាង​និយាយ​តិចៗ​ទូល​ឥសី​ថា​ ​“មាន​មនុស្ស​ពី​ណា​ដើរ​ចូល​មក” ។ ព្រះ​ឥសី​ក៏​បែរ​ព្រះ​ភក្ដ្រ​ទត​យល់​ដូច​នាង​ទូល​មែន ។​ ​ឯ​ព្រះរាជា​ ​លុះ​យល់​ច្បាស់​ដូច្នោះ​ហើយ​ ​ក៏​ចូល​មក​ដល់ទី​នេះ​ ទើប​ស្ដេច​ទូល​ទៅ​ឥសី​ថា​ ​“ខ្ញុំព្រះករុណា​មក​ពី​នគរ​តក្កសិលា” ឥសី​ឈ្វេងយល់​មួយ​រំពេច​ថា​ ​នេះ​ជា​ស្ដេច​ ​ទើប​ព្រះអង្គ​សួរ​ទៅ​ទៀត​ថា​ ​“ស្ដេច​ចៅ​មក​ទី​នេះ​ប្រាថ្នា​អ្វី​?” ។ ព្រះបាទ​សោទត្ដ​ ​ទូល​ឥសី​តាម​ដំណើរ​ ​ឯ​ឥសី​ឈ្វេងយល់​ថា​ ​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​ត្រូវជា​គូរ​នឹង​នាង​ឧត្ដរបុប្ផា​ ​លោក​ក៏​ហៅ​ចៅស្រី​ឱ្យ​ចេញ​មក​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះរាជា ។

ហេតុតែ​នាង​ជា​ស្រី​មាន​លក្ខណ៍​ ​ក៏​ចេញ​មក​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះរាជា​តាម​ពុទ្ធដីកា ។​ ​ព្រះ​អង្គ​ក្រឡេក​យល់​នាង​ ​នាង​ក៏​យល់​ព្រះ​ភក្ដ្រ​ព្រះ​អង្គ​ច្បាស់​ ​ហើយ​ចាប់ចិត្ដ​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​ ​ទើប​ព្រះ​ឥសី​មាន​ពុទ្ធដីកា​ថា​ ​“ស្ដេច​ចៅ​នេះ​ហើយ​ដែល​ជា​គូរ​នឹង​នាង​តាំង​តែ​អំពី​អតីតជាតិ​មក​ម្ល៉េះ” ។ គ្រានោះ​ឥសី​សួរ​រក​សេនា​រេហ៍ពល​ ​ព្រះបាទ​សោទត្ដ​ក៏​ទូល​ថា​ព្រះ​អង្គ​យក​តែ​អាមាត្យ​ពីរ​នាក់​មក​តាម​ទេ​ ​ឥឡូវ​ឱ្យ​ឈប់​ចាំ​នៅ​ឯ​មាត់​ស្រះ​ខាង​ទិសឧត្ដរ​ឯណោះ​ ​ត្រង់​ថា​ខ្ញុំ​ករុណា​ត្រូវជា​គូរ​ស្រករ​នឹង​នាង​នេះ​ ​ក៏​ស្រេច​តែ​លោកតា​ ​បើ​សព្វព្រះទ័យ​យ៉ាងណា​ខ្ញុំព្រះករុណា​ទទួល​ធ្វើ​តាម​ទាំងអស់ ។ ឥសី​បញ្ជា​ទៅ​វិញ​ថា​ ​“បើ​ដូច្នេះ​ ​សូម​ស្ដេច​ចៅ​ថយ​ទៅ​រៀបចំ​សង់រោង​បី​ល្វែង​ ​ហើយ​រក​ផ្កា​ឱ្យ​បាន​ប្រាំពីរ​ពណ៌​ ​យក​មក​ចង​ផ្ដុំ​ជា​បី​បាច់​ ​ទុក​ឱ្យ​តា​ប្រសិទ្ធិពរ​ជ័យ​ឱ្យ​បាន​គ្នា​ជា​ប្ដី​ប្រពន្ធ​សុខ​សប្បាយ​តទៅ” ។

ស្ដេច​ស្ដាប់​ព្រះពុទ្ធ​ដីកា​ហើយ​ ​ក៏​រួសរាន់​ថ្វាយបង្គំ​លា​យាង​មក​ដល់ទី​កន្លែង​ស្រះ​ ​ដែល​ឱ្យ​អាមាត្យ​ចាំ​ ​ហើយ​បបួល​អាមាត្យ​ត្រឡប់​ទៅ​កាន់​ពន្លាជ័យ​វិញ​ ​ដល់​ហើយ​បញ្ជា​នាម៉ឺន​សេនា​គ្រប់​ក្រុម​ឱ្យ​រៀបចំ​សង់រោង​បី​ល្វែង​តាម​បង្គាប់​ ​ឥសី ។​ ​បាន​រួច​ស្រេច​ក្បួនទ័ព​ព្រមទាំង​ភ្លេង​តូរ្យតន្ដ្រី​ពីរោះ​ល្វឹងល្វើយ​ទៅ​ដង្ហែ​នាង​ឧត្ដរបុប្ផា​ពី​អាស្រម​ឥសី​ ​និមន្ដ​ទាំង​ឥសី​ឡើង​គង់​ព្រះ​វរ​សលៀង​ ​ដង្ហែ​មក​កាន់​ព្រះ​ពន្លា ។​ ​ដល់​ហើយ​ព្រះ​តាបស​ ​តាំង​សូត្រ​ទិព្វមន្ដ​ព្រះ​ឥសី​ ​ក៏​បាចផ្កា​ប្រាំពីរ​ពណ៌​នោះ​ ​ថ្វាយ​ពរ​ជ័យ​ដល់​គូរ​ស្រករ​ថ្មី ។​ ​បី​ថ្ងៃ​ត​មក​ទើប​ព្រះ​អង្គ​ ​និង​នាង​ជាយា​ ​ថ្វាយបង្គំ​លា​លោកតា​ ​នាង​ក៏​ស្រក់​ទឹកភ្នែក​នឹក​អាល័យ​លោកតា​ ​ព្រោះ​តាំងពី​កើត​មក​ពុំ​ដែល​បែក​ទៅ​ណា​សោះ​ ​ឥឡូវ​មិនដឹង​ជា​កាលណា​នឹង​បាន​មក​ថ្វាយបង្គំ​វិញ​ទេ ។​

គ្រានោះ​ឥសី​បាន​ផ្ដាំ​នាង​ថា​៖ បើ​នាង​ទៅ​ដល់​ប្រាសាទ​ហើយ​ ​មុន​នឹង​ឡើង​ទៅ​លើ​ប្រាសាទ​ ​នាង​ត្រូវ​ឱប​សត្វ​ឆ្មា​ម៉ា​ ​ហើយ​ដើរ​ព័ទ្ធ​ប្រទក្សិណ​ប្រាសាទ​បី​ជុំ​ ​រួច​សឹម​ឡើង​ទៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ​នោះ​ ​ទើប​នាង​បាន​សុខ​ ​បាន​សិរី​សួស្ដី ។​ ​នាង​ស្ដាប់​សព្វគ្រប់​ហើយ​ក៏​លា​ចេញ​ទៅ ។​ លុះ​ទៅ​ដល់​ព្រះរាជវាំង​ហើយ​ ​មុន​នឹង​ចូល​ក្នុង​ព្រះរាជ​ដំណាក់​ ​ព្រះ​នាង​បាន​ធ្វើ​តាម​បណ្ដាំ​ឥសី​ឥត​ឱ្យ​ឆ្គង​ ​ក៏​បាន​ប្រកប​ដោយ​សេចក្ដីសុខ​ចម្រើន​រហូត​ទៅ ។​

ទំនងជា​ដោយសារ​រឿង​នេះ​ទេ​ដឹង​ ​បានជា​ខ្មែរ​យើង​មាន​ទំនៀម​មួយ​ក្នុង​ពេល​ធ្វើ​ពិធី​ឡើងផ្ទះ​ថ្មី​ គឺ​គេ​និយម​ឱប​ឆ្មា​មួយ​ ​ហើយ​ដើរ​ប្រទក្សិណ​បី​ជុំ​ហើយ​ស្រេច​ទើប​គេ​ឡើង​នៅ ៕

 

«« Older Posts |




















Get free blog up and running in minutes with Blogsome
Theme designed by Helga Cleve