ស្វែងយល់ពាក្យ ចិនព្រិន យួនព្រួន និងបារាំងបារុំ
ទាហានចិនច្បាំងរួមគ្នាជាមួយទាហានខ្មែរ ចម្លាក់នៅប្រាសាទបាយ័ន្ត
ចិនព្រិន សមាសពាក្យនេះមានពាក្យ «ចិន» និងបរិវារស័ព្ទ «ព្រិន» ។ ចិន គឺជាជនជាតិមួយដែលខ្មែរយើងច្រើនសង្កេតឃើញតាំងពីសម័យបុរាណមកថា ជាជនជាតិមួយប្រភេទចេះសន្សំរកស៊ី មានបានតាំងពីក្ររហូតបានធ្វើជាអ្នកមាន ជាសេដ្ឋីគហបតី ។ ដូច្នេះពាក្យចិនព្រិននេះ ដែលខ្មែរយើងនិយមនិយាយហៅជនជាតិចិន ប្រហែលជាខ្មែរយើងចង់ប្រដូចពាក្យចិនមួយម៉ាត់នេះទៅនឹងពាក្យបាលីចិន (អានថា ចិន‑ណាក់) បានសេចក្ដីថា សន្សំមានបាន ។ អាស្រ័យហេតុនេះ បរិវាស័ព្ទ «ព្រិន» អាចគន្លាស់បានជាពាក្យ «ព្រិននិងចាក់» គឺ «ប្រាក់និងចិន» ពោលគឺពាក្យប្រាក់ និងចិននេះ មានលំនាំដូចពាក្យចាស់បុរាណលោកតែងនិយាយថា «មនុស្សនិងប្រាក់ យក្សនិងសាច់ ឬអាចារ្យនិងតែ ឆ្កែនិងអាចម៍ ។
សិល្បៈករវៀតណាមក្នុងសម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណី
យួនព្រួន តាមការដំណាលនៃអស់លោកតាចាស់ៗខ្លះពាក្យ «យួនព្រួន» នេះ ខ្មែរយើងបាននិយមប្រើហៅជនជាតិយួនចាប់តាំងពីសម័យឧត្ដមសេនីយ៍យួនឈ្មោះ ទ្រឿង មិញយ៉ាង ដែលត្រួតត្រាផ្ដាច់ការប្រទេសខ្មែរយើង ។ កាលនោះ ដោយនៅទ្រាំរងរុក្ខវេទនាតទៅទៀតពុំបាន ក៏នាំគ្នាភ្ញាក់រលឹកតស៊ូដេញវាយកាប់សម្លាប់ទ័ពយួនឲ្យថយចេញពីស្រុក ។ នៅពេលនោះមានទាហានយួនភាគខ្លះបាននាំគ្នាភៀសខ្លួន លោតចុះទៅក្នុងទឹកស្ទឹង និងទន្លេ ដោយយកស្រកីដូងទូលលើក្បាល បន្លំបណ្ដែតទឹករត់ឲ្យផុតពីកណ្ដាប់ដៃខ្មែរ ។ ត្រង់នេះហើយដែលខ្មែរយើងហៅពួកយួនថា «អាស្រកីយឿ» ពោលគឺ «អាស្រកីដូង» ព្រោះពាក្យ «យឿ» ជាពាក្យយួនប្រែមកថា «ផ្លែដូង» ។ នៅពេលនោះ មានយួនមួយភាគទៀតដែលរកស្រកីដូងពុំបានដូចចិត្តបានរត់ចុះទឹកទៅពួនក្នុងគុម្ពត្រកួន ។ ត្រង់នេះហើយដែលខ្មែរយើងដាក់ឈ្មោះថា «យួនព្រួន» ព្រោះបរិវារស័ព្ទ «ព្រួន» នេះជាពាក្យគន្លាស់ថា «ព្រួនក្នុងគុម្ពត្រកូច» គឺ «ប្រូចក្នុងគុម្ពត្រកួន» ។ កាលពីទសវត្សរ៍ទី៦០ និង៧០ ខ្មែរភាគខ្លះបានហៅជនជាតិយួនថា អាត្រកួនឆា ឬត្រកួនស្ងោរ ។ នេះពិតជាពាក្យក្លាយពីចំណុចដើម ដូចបានអត្ថាធិប្បាយខាងលើ ។ ដូចជាឈ្មោះ «ព្រែកពាម» ប្រទេសនោះទៀត ដែលខ្មែរយើងឲ្យឈ្មោះក្នុងសម័យកំពប់តែអុងនោះ បានក្លាយពីភាសាខ្មែរទៅសម្ដីយួនថា ព្រែកពាមប្រតេ រហូតមកដល់ព្រែកយិនតេ ឬ វិនតេ (Canal de Vintté) ដូចសព្វថ្ងៃទៅវិញ ។
ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ ថតជាមួយមន្ត្រីបារាំងក្នុងអំឡុងពេលទស្សនកិច្ចជាផ្លូវការនៅប្រទេសបារាំងក្នុងឆ្នាំ១៩០៦
បារាំងបារុំ ពាក្យនេះខ្មែរយើងច្រើនប្រើនៅសម័យអាណានិគម ព្រោះកាលនោះជនជាតិបរទេសអឺរ៉ុបទាំងប៉ុន្មានសុទ្ធសឹងជាអ្នកធំៗទាំងអស់ ទោះបីជននោះជាជនដើរលេងប៉ោឡែគ្មានមុខរបរអ្វីក៏ដោយ ។ អាស្រ័យហេតុនេះហើយបានជាបរិវារស័ព្ទ «បារុំ» អាចគន្លាស់បានជាពាក្យ «បារុំអ្នកថាំងៗ» គឺ «បារាំងអ្នកធំៗ» ។ ឧ. កន្លែងដែលគេរៀបចំនេះ សម្រាប់តែអស់លោកបារាំងបារុំទេ ។ល។
(ដកស្រង់ពីសៀវភៅបរិវារស័ព្ទក្នុងភាសាខ្មែររបស់លោក ស៊ីសុវត្ថិ ប៉ូរក្ខស៊ី)
ជាតិសៀមស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ចក្រភពខ្មែរ និងត្រូវបានកេណ្ឌឲ្យមកច្បាំងរួមគ្នាជាមួយទាហានខ្មែរ ចម្លាក់នៅប្រាសាទអង្គរវត្ត
ចំណោទៈ តើខ្មែរយើងមានបរិវារស័ព្ទទាក់ទងនឹងជនជាតិ សៀម និង លាវ ដែរឬទេ ?
សម្មតិកម្ម១: សៀមសោ បរិវារស័ព្ទ «សោ» អាចគន្លាស់បានជាពាក្យ «សោជាជៀម» គឺ«សៀមជាចោរ»
សម្មតិកម្ម២: សៀមសី បរិវារស័ព្ទ «សី» អាចគន្លាស់បានជាពាក្យ «សីជាចោរលួចទឹកដៀម» គឺ «សៀមជាចោរលួចទឹកដី»
សម្មតិកម្ម៣: សៀមសូច បរិវារស័ព្ទ «សូច» អាចគន្លាស់បានជាពាក្យ «សូចកំហៀម» គឺ «សៀមកំហូច»
សម្មតិកម្ម៤: គ្រុឌក្រាន់ គ្រុឌជាសត្វបក្សីមាននៅក្នុងរឿងព្រេងបុរាណ គឺជាយានជំនិះរបស់ព្រះវិស្ណុ (ព្រះនរាយណ៍) ដែលជនជាតិសៀមយកធ្វើជានិមិត្តរូបជាតិរបស់ខ្លួន ។ រីឯបរិវារស័ព្ទ «ក្រាន់» អាចគន្លាស់បានជាពាក្យ «ក្រាន់កំរុលមិនស្គាល់ឃុត» គឺ «គ្រុឌកំរុលមិនស្គាល់ខណ្ឌ» មានន័យថា ជនជាតិសៀមជាអ្នករុលចូលហើយរុលចូលទៀតក្នុងទឹកខ្មែរ ដោយពុំស្គាល់ខណ្ឌសីមាដែនដីរបស់ខ្លួនថាស្ថិតនៅត្រង់ណា ។
ដូច្នេះ ខ្មែរយើងអាចហៅពួកសៀមសោ សៀមសូច សៀមសីថា «ពួកអាគ្រុឌក្រាន់» ៕
