ឈ្មោះអ្នករបាំនៅប្រាសាទអង្គរ (Ka 510)
ទេវីសក្ដិព្រះកម្រតេង
តាមរយៈការសិក្សាស្រាវជ្រាវជាច្រើនរបស់អ្នកប្រវត្ដិសាស្ដ្រចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី១៩ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្នអំពីប្រភព និងប្រវត្ដិព្រមទាំងអត្ថន័យរបស់ប្រាសាទអង្គរវត្ដ(ប្រជាពលរដ្ឋទូទៅហៅថា អង្គរតូច) ត្រូវបានគេដឹងឮល្បីរន្ទឺសុសសាយពាសពេញពិភពលោក ប៉ុន្ដែបញ្ហាដែលពាក់ព័ន្ធទៅនឹងចម្លាក់បុរាណមិនទាន់ត្រូវបានគេវិភាគសិក្សាឱ្យស៊ីជម្រៅនៅឡើយទេ ។ ដូចជាបញ្ហាចម្លាក់នរក និងឋានសួគ៌ ឬសម្លៀកបំពាក់ជាដើម ។
នៅក្នុងករណីនេះយោងតាមការចុះសិក្សាស្រាវជ្រាវដោយផ្ទាល់ លោកបណ្ឌិតមីសែល ត្រាណេ ជំនាញខាងឯកទេសប្រវត្ដិសាស្ដ្រខ្មែរ កាលពីឆ្នាំ២០០៧ បានលើកយកបញ្ហាឈ្មោះស្ដ្រីអ្នករបាំមកវិភាគទុកជាវិភាគទានថ្មីមួយដែលលោកបានរកឃើញ និងជារឿងថ្មីថ្មោងសុទ្ធសាធ ។
លោកបណ្ឌិតបានឱ្យដឹងថា ក្នុងចំណោមរូបចម្លាក់តំណាងឱ្យស្រីទេពអប្សរាប្រមាណជា១៥០០ដែលបានឆ្លាក់នៅលើប្រាសាទអង្គរវត្ដ យើងបានឃើញចម្លាក់មួយដែលមានលក្ខណៈខុសប្លែកពីគេគឺស្ដ្រីរបាំនេះស្លៀកប៉ឹងលែងដោះដូចជាជនជាតិខ្មែរដើម ឬខ្មែរលើក៏ប៉ុន្ដែអ្វីដែលអស្ចារ្យនោះ គឺដៃស្ដាំរបស់អ្នករាំដែលមានរូបឆោមលោមល្អនោះមានកាន់នូវឯកសារមួយប្រភេទដែលជាក្រាំងមើលទៅបត់ជាពីរ ហើយមានចារតួអក្សរ (មានលេខសម្គាល់ Ka 510) ដូចតទៅ “ទេវីសក្ដិព្រះកម្រតេង…” ។
សិលាចារឹក Ka 510 បច្ចុប្បន្ន បាក់ផ្នែកខាងលើបាត់ហើយ
លោកបណ្ឌិតបានចោទជាសំណួរថា បញ្ហាមូលហេតុដូចម្ដេចបានជាគេចារឈ្មោះរបស់នាងយ៉ាងដូច្នេះ ? ចម្លើយ ទី១គឺដើម្បីឱ្យឈ្មោះរបស់នាងបានល្បីខ្ទរខ្ទារ ពីព្រោះនាងមានរូបឆោមលោមពណ៌ល្អលើសអ្នករបាំដទៃៗទៀត ។ មួយវិញទៀតដោយនាងជាជនជាតិដើមភាគតិច ។ លោកបានបន្ដទៀតថា អ្នកឆ្លាក់ដែលជាសិល្បករអាចត្រូវជាសង្សាររបស់នាង ឬគ្រាន់តែជាអ្នកលួចសុំស្នេហ៍ពីនាង ហើយដើម្បីបញ្ជាក់នូវទឹកចិត្ដស្វាមីភក្ដិរបស់ខ្លួននៅក្នុងក្រអៅបេះដូងក៏បានចារឈ្មោះរបស់នាងទុកលើចម្លាក់ ។ នៅក្នុងន័យនោះហើយដែលយើងឃើញក្រមងារកម្រតេងដែលចារភ្ជាប់នឹងពាក្យទេវីជាភស្ដុតាងស្រាប់ ។
តាមរយៈការវិភាគ លោកអាចនិយាយបានថា ផ្ទាំងចម្លាក់ជ្រុងសសរប្រាសាទថ្មអង្គរក៏ដូចចម្លាក់ស្រីរាំដទៃទៀត សុទ្ធសឹងតែមានប្រវត្ដិដើមរបស់វា ជាពិសេសចម្លាក់របស់ខ្មែរយើងផ្ទាល់តែម្ដង ដែលមានន័យស៊ីជម្រៅជាងគេ ។ ទង្វើនេះជាសញ្ញាបង្ហាញនូវសេចក្ដីស្នេហាបេតីរបស់សិល្បករខ្មែរដែលត្រូវរលុបបាត់ឈ្មោះចំពោះនាងទេពឬទេវីដែលជាអ្នករាំដ៏ឆ្នើមសោភា ។
លោកក៏បានពន្យល់បន្ថែមពីអត្ថន័យចម្លាក់ថា ការឆ្លាក់ឈ្មោះរបស់ស្រីក្រមុំដែលជាអ្នករបាំខាងលើនេះក៏ដើម្បីរក្សាប្រវត្ដិស្នហាដោយឡែកចំពោះនាងទេវីឈ្មោះសក្ដិជារៀងរហូតដើម្បីឱ្យមានលក្ខណៈជាអមតៈ ។ ទង្វើបែបនេះជារឿងធម្មតារបស់យុវវ័យកំលោះក្រមុំ បណ្ដាលមកពីសេចក្ដីស្នេហាដ៏បរិសុទ្ធរវាងកំលោះក្រមុំ ឬរវាងអ្នកឆ្លាក់រូប និងអ្នករបាំ ។
លោកមានជំនឿថា ថ្វីត្បិតតែការគិតថា បញ្ហាស្នេហារវាងសិល្បករដែលជាមន្ដ្រីមេក្រុម និងអ្នករបាំមិនអាចជាការសន្និដ្ឋានត្រឹមត្រូវ១០០ភាគរយ ដោយសារយើងគ្មានឯកសារសម្គាល់ក៏ដោយ ប៉ុន្ដែការចារឈ្មោះរបស់អ្នករបាំ និងសិល្បករបែបនេះ គឺពិតជាសេចក្ដីស្នេហាជាប្រយោលដែលគេពុំអាចបដិសេធបានដែរ ។ ការគិតផ្សេងៗពីយោបល់ខាងលើនេះក៏ជាការមិនត្រឹមត្រូវដែរ ព្រោះអ្វីៗទាំងអស់សុទ្ធសឹងតែមានមូលហេតុរបស់វាទាំងអស់ ៕
កំណត់សម្គាល់ៈ
នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍ជាមួយវិទ្យុអាស៊ីសេរីស្ដីអំពីអត្តសញ្ញាណជនជាតិខ្មែរ លោកសាស្ត្រាចារ្យកេង វ៉ាន់សាក់ ក៏បានអះអាងពីចំណុចខាងលើនេះដោយបានមានប្រសាសន៍ថា រូបចម្លាក់ស្រីអប្សរានៅប្រាសាទអង្គរវត្តគឺជាស្ត្រីខ្មែរសុទ្ធសាធ មិនជាមែនជាស្ដ្រីសួគ៌ទេ ហើយរូបនិមួយៗមានទម្រង់មុខ និងការតុបតែងខុសៗគ្នា ។ លោកបានបញ្ជាក់បន្ថែមថា ប្រសិនបើជាងចម្លាក់ណាម្នាក់គេស្រឡាញ់ ឬពេញចិត្តនឹងនារីណាមួយ គេក៏ឆ្លាក់រូបនារីនោះទៅ ។
រូបចម្លាក់ទេវីសក្ដិព្រះកម្រតេង ស្រីរបាំដ៏ស្រស់ប្រិមប្រិយនៅអង្គរវត្តរូបនេះ ត្រូវបានគេខ្វេះបំផ្លាញគួរឲ្យសោកស្ដាយ
