វីរភាពរបស់ស្ដ្រីខ្មែរនៅសម័យអង្គរ
រូបចម្លាក់នាសម័យអង្គរបង្ហាញពីវីរភាពរបស់ស្ដ្រីខ្មែរ
ចម្លាក់នៅរោងទងខាងក្រៅនៃប្រាសាទបាយ័ន បានបង្ហាញអំពីស្ដ្រីមានភារកិច្ចដឹកនាំជាមួយខ្លួនច្រើនផ្នែកនៅពេលធ្វើដំណើរ ដែលគេមើលយល់ថា ជាពេលស្រុកកើតសង្គ្រាម ។
តាមរយៈរូបភាពនៃចម្លាក់ថ្មបានបង្ហាញថា ស្ដ្រីម្នាក់នេះមានទូលសម្ភារៈអ្វីមួយលើក្បាល ទំនងជាធ្ងន់ផងដែរ ទើបដៃឆ្វេងជួយទប់ទម្ងន់ ។ លើស្មាឆ្វេងមានស្ពាយទៃមួយ ទំនងជាចំណីរបស់កូនហូបតាមផ្លូវ ឬក៏ជាវត្ថុសំខាន់ ដូចជា គ្រឿងអលង្ការជាដើម ។ ឯដៃស្ដាំវិញ ស្ដ្រីនោះពកូនតូចប្រកៀកជាប់នឹងដងខ្លួន ដោយចុងដៃមានក្ដាប់លំពែង និងគងដងពីលើស្មាស្ដាំផង សម្រាប់ទុកការពារខ្លួនក៏ថាបាន ឬក៏សម្រាប់ទុកឱ្យប្ដីធ្វើសឹកសង្គ្រាមក៏ថាបាន ព្រោះសម័យនោះកងទ័ពប្រើតែដាវលំពែង ធ្នូ ស្នា ប៉ុណ្ណោះ ពុំទាន់មានកាំភ្លើងទេ ។ ឯប្ដីវិញ បានរែកស្រូវអង្ករយ៉ាងធ្ងន់ដើរនៅមុខប្រពន្ធ ហើយបានដាក់អំរែកឈប់សម្រាកឱ្យមានកម្លាំងបន្ដិច ។
រូបចម្លាក់នេះ បានបង្ហាញអំពីស្រុកកើតសង្គ្រាម ដែលបណ្ដាលឱ្យប្រជាពលរដ្ឋធ្វើការផ្លាស់ប្ដូរទីកន្លែង ពីមួយទៅមួយដោយការដឹកជញ្ជូនកូនចៅ និងស្បៀងអាហារទុកសម្រាប់បរិភោគ ។ ចំពោះស្ដ្រីដែលមានកាន់លំពែងនោះ គឺជាអាវុធសម្រាប់បង្ក្រាបសត្រូវក្នុងសមរភូមិ ។
លំពែងជាអាវុធរបស់ប្ដីដែលជាយុទ្ធជនក៏ថាបាន និងលំពែងជាអាវុធរបស់ប្រជាពលរដ្ឋទុកបង្ការខ្លួនតាមផ្លូវក៏ថាបាន ។ ប៉ុន្ដែគេបានអះអាងថា ពេលប្ដីទៅធ្វើសង្គ្រាម តែងនាំប្រពន្ធកូនទាំងគ្រួសារៗទៅតាមខ្លួន ទើបបណ្ដាលឱ្យមានការធ្វើដំណើរតាមផ្លូវប្រកបដោយការដឹកជញ្ជូន ពាំនាំរយីងរយោងផ្ទាល់ខ្លួនយ៉ាងនេះ ។
ក្រៅពីរែក មានសែង ពុន ព្រមទាំងទូល និងលី កណ្ដៀត ទៅតាមទម្ងន់ធ្ងន់ឬស្រាល និងទៅតាមឧបករណ៍សម្រាប់ចែករម្លែកកម្លាំងគ្នាដឹកនាំ ឬជញ្ចូនឱ្យបានអស់ក្នុងការបន្ដដំណើរទៅមុខ ។
ជំនាន់បុរាណ យានជំនិះផ្លូវគោកសម្រាប់ដឹកជញ្ជូនសំខាន់ជាងគេ គឺរទេះគោ ឬរទេះក្របី-សេះ ប៉ុណ្ណោះ ។ ក្រៅពីនោះ មានតែការធ្វើដំណើរដោយថ្មើរជើង មានទូល រែក សែងដោយកម្លាំងផ្ទាល់របស់មនុស្ស ។ ប៉ុន្ដែ គួរឱ្យស្ងើចសរសើរណាស់ ចំពោះស្ដ្រីខ្មែរដែលធ្វើដំណើរដោយថ្មើរជើងដឹកជញ្ជូនអស់ពីសមត្ថភាព គឺប្រើប្រាស់ដៃឥតមានទំនេរទេ មិនដើរតែខ្លួនទទេបង់បោយរលះនោះឡើយ ដូចឃើញក្នុងរូបចម្លាក់នៅប្រាសាទបាយ័នស្រាប់ ។ នេះគឺជាជីវិតតស៊ូក្នុងសង្គ្រាមដែលតែងតែលំបាកវេទនាយ៉ាងហ្នឹង ។ ដូចពាក្យចាស់ទុកជាបណ្ដាំថា “ដំរីជល់គ្នា ងាប់ស្រមោចសង្អារ” គឺប្រជាពលរដ្ឋជាអ្នកទទួលរងទុក្ខវេទនា លំបាកលំបិន ប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ ក្លាយខ្លួនទៅជាចំណីសង្គ្រាមយ៉ាងអណោចអាធ័មទៀតផង ។
ជាក់ស្ដែង នៅស្រុកខ្មែរយើងកន្លងមកភ្លើងសង្គ្រាមឆាបឆេះរយៈពេលជាង២០ឆ្នាំ បណ្ដាលឱ្យប្រជាពលរដ្ឋទទួលរងទុក្ខវេទនា គ្មានអ្វីប្រៀបបានឡើយ ។ ក្រៅពីការស្លាប់ និងការព្រាត់ប្រាស់ គឺទ្រព្យសម្បត្ដិប្រជាពលរដ្ឋ និងទ្រព្យសម្បត្ដិសាធារណៈត្រូវវិនាសអន្ដរាយយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរក្រៃលែង ។ នៅពេលដែលស្រុកទេសកើតសង្គ្រាមពេញបន្ទុកហើយនោះ គឺប្រាកដជាពួកអ្នកនយោបាយនឹងរត់ចោលស្រុក រត់ចោលប្រជាពលរដ្ឋ ឯទុក្ខវេទនាត្រូវធ្លាក់មកលើប្រជាពលរដ្ឋដដែលជាដដែល ៕
