ដើមត្នោត
រុក្ខជាតិមានតម្លៃបំផុត
តំណាងឱ្យភូមិសាស្ដ្ររបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
ប្រទេសកម្ពុជាមានអាកាសធាតុក្ដៅ ហើយសើម ដីប្រកបទៅដោយជីវជាតិអនុគ្រោះដល់រុក្ខជាតិ និងដំណាំគ្រប់មុខ ដោយចេញផ្លែ-ផ្កាយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ ផ្ដល់រសជាតិឈ្ងុយឆ្ងាញ់ទៀតផង ។ ក្នុងចំណោមរុក្ខជាតិទាំងនោះ គេសង្កេតឃើញដើមត្នោតដែលដុះនៅតាមវាលស្រែ ទីទួល ភូមិ-ស្រុក ឬតាមខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ឱ្យតែមានដើមត្នោតដុះនៅទីណាទឹកដីនោះជារបស់ខ្មែរ ហើយដើមត្នោតត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរចាត់ទុកជាប្រភេទរុក្ខជាតិលេខ១ ព្រោះវាផ្ដល់នូវសារប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនបំផុតខុសប្លែកពីរុក្ខជាតិនានា ។ សព្វថ្ងៃនេះ សង្កេតឃើញរុក្ខជាតិប្រភេទនេះដុះនៅពាសពេញផ្ទៃប្រទេស ជាពិសេសនៅខេត្ដកំពង់ឆ្នាំង កំពង់ស្ពឺ ដែលមានដុះច្រើនជាងគេ ហើយអ្នកស្រុកបានទាញផលប្រយោជន៍ពីដើមត្នោតសម្រាប់ប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិត រស់នៅយ៉ាងសុខសាន្ដទៀតផង ។
ដើមត្នោតត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរចាត់ទុកជាប្រភេទរុក្ខជាតិមានតម្លៃបំផុត និងតំណាងឱ្យភូមិសាស្ដ្រ ទឹកដីនៃប្រទេសកម្ពុជាទៀតផង គេសង្កេតឃើញដើមត្នោតដុះនៅក្បែរផ្ទះសម្បែង ភូមិស្រុក លើវាលស្រែ ទីទួល ខ្លះដុះរាយប៉ាយ ខ្លះទៀតដុះជាជួរ ចេញផ្លែផ្ការយីងរយោង មានស្លឹកពណ៌បៃតង ហើយពេលខ្លះស្លឹកងាប់ធ្លាក់មកក្រោមលម្អឱ្យដើមត្នោតមួយកម្រិតថែមទៀត ។ ដើមត្នោតមានដុះច្រើនជាងគេនៅ ខេត្ដកំពង់ឆ្នាំង និងខេត្ដកំពង់ស្ពឺ ហើយអ្នកស្រុកដែលរស់នៅតំបន់នោះ ក៏បានប្រកបរបរឡើងត្នោត ខ្លះទៀតកែច្នៃផលិតផលពីដើមត្នោតយកទៅលក់ដូរក្នុងទីផ្សារ ទទួលបានប្រាក់កម្រៃយ៉ាងច្រើនគួរជាទីពេញចិត្ដផងដែរ ។ រុក្ខជាតិត្នោតដែលដុះនៅតាមវាលស្រែ ឬនៅជិតភូមិឋាន ត្រូវបានអ្នកស្រុកនាំគ្នាកែច្នៃទាញយកផលប្រយោជន៍ទៅតាមសមត្ថភាពរៀងៗខ្លួន ដើម្បីដោះស្រាយជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ ព្រមទាំងបន្ដនូវមរតករបស់ដូនតាដែលបានបន្សល់ទុកជាច្រើនតំណមកហើយ ។ អ្នកស្រុកអាចទាញយកផលប្រយោជន៍ពីដើមត្នោតបានយ៉ាងច្រើន ដូចជា នៅពេលត្នោតចេញផ្កាមិនថា ញី ឬឈ្មោលនោះទេ គេនាំគ្នាយកបង្អោងដើមឫស្សីចងផ្អោបតាំងពីគល់រហូតដល់ធាងត្នោតឱ្យជាប់ងាយស្រួលឡើងទៅគាប ចិត និងត្រងយកទឹកជាប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីចៀសវាងគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗកើតឡើងជាយថាហេតុ ។
ខណៈពេលនោះគេឡើងទៅគាបត្នោតចំនួន៣ថ្ងៃតាមបច្ចេកទេសឱ្យបានត្រឹមត្រូវប្រចាំថ្ងៃ ពីបុរាណ រួចចិតស្ដើងៗបំផុតមួយថ្ងៃម្ដងឬពីរដង នៅពេលទឹកចេញហើយគេយកបំពង់ឫស្សី ឬជ័រ ឬស័ង្កសីក៏បាន ដោយមានចងខ្សែឱ្យជាប់ដើម្បីត្រងទឹកត្នោតកុំឱ្យធ្លាក់ទៅដី ព្រោះទឹកត្នោតមានរសជាតិផ្អែមឈ្ងុយឆ្ងាញ់ណាស់ ។ តាមទម្លាប់ អ្នកធ្វើត្នោតតែងឡើងយកទឹកត្នោតនៅពេលព្រឹកព្រលឹម និងពេលល្ងាចជារៀងរាល់ថ្ងៃ អ្នកខ្លះធ្វើទឹកត្នោតផ្អែមសម្រាប់ទទួលទាន និងរម្ងាស់ធ្វើស្ករផែន ឬស្ករពាងសម្រាប់លក់ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋយកទៅទទួលទាន ខ្លះទៀតគេធ្វើទឹកត្នោតជូរ ឬផលិតជាទឹកខ្មេះសម្រាប់លក់ក្នុង និងក្រៅប្រទេស ដែលមានរសជាតិឆ្ងាញ់ មិនប៉ះពាល់ដល់សុខភាពឡើយ ។ ចំពោះត្នោតញីដែលចេញផ្លែផ្កា បើគេមិនគាបយកទឹកនោះ ផ្លែខ្ចីរបស់វាគេអាចយកទៅធ្វើបន្លែសម្រាប់ស្ល ផ្លែវាគេអាចយកគ្រាប់ទៅហូប និងធ្វើបង្អែមមានរសជាតិឈ្ងុយឆ្ងាញ់ ចំណែកផ្លែទុំគេយកទៅធ្វើនំផ្សេងៗទៅតាមទំលាប់របស់អ្នកស្រុក ។ គ្រាប់ត្នោតទុំដែលរឹងក៏អាចច្នៃជាប្រយោជន៍សម្រាប់ធ្វើកង់រទេះឱ្យក្មេងអូសលេង បង្កើតការសប្បាយមិនរំខានចំពោះឪពុកម្ដាយដែរ ហើយគ្រាប់ដែលរឹងនោះបើមានដុះសាច់ជាពន្លក់ គេអាចពុះយកទៅទទួលទានបានទៀត (ក្រពីងត្នោត) ។
ស្លឹកត្នោត អ្នកស្រុកបានច្នៃជាឧបករណ៍ និងប្រដាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃយ៉ាងច្រើនប្រភេទ ដូចជា កន្ទេល ស្លឹកកណ្ដបសម្រាប់ប្រក់ជញ្ជាំងផ្ទះ មួក ផ្លិត ស្មុក ហើយស្លឹកពេលខ្លះ ពេលកូនយំក៏អាចច្នៃធ្វើប៉ីឱ្យក្មេងផ្លុំលេងយ៉ាងសប្បាយជក់ចិត្ដ និងឫសរបស់វាត្រូវបានគេផ្សំសម្រាប់ធ្វើជាថ្នាំសម្រាប់ព្យាបាលរោគយ៉ាងពូកែស័ក្ដិសិទ្ធិទៀតផង ។ ចំណែកផ្កាដែលងាប់ធ្លាក់មកដីត្រូវគេរើសទៅដុតចម្អិនអាហារ រីឯធាងឬគៀវ គេយកទៅច្នៃធ្វើអម្បោសសម្អាតផ្ទះសម្បែង វេញធ្វើខ្សែសម្រាប់ចងគោ-ក្របី សង្រែក ហើយដើមរបស់វាកាន់តែមានប្រយោជន៍ ត្រូវគេពុះជ្រៀកសម្រាប់យកទៅធ្វើជាគ្រឿងសម្រាប់ធ្វើផ្ទះ ឬរោងគោ-ក្របី ផ្នែកដែលខ្លឹមធ្វើទូកសម្រាប់ឆ្លងឬសម្រាប់នេសាទ ពេលខ្លះគេអាចច្នៃធ្វើស្គរ លូសម្រាប់បង្ហូរទឹកក៏មានដែរ វាអាស្រ័យលើចំណេះដឹងរបស់អ្នកស្រុក និងចំណង់ចំណូលចិត្ដ ។ ដោយសារតែរុក្ខជាតិត្នោតមានអត្ថប្រយោជន៍ច្រើនយ៉ាងដែលមនុស្សមិនអាចខ្វះបានក្នុងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ហើយដើមត្នោតមានចរិតតំណាងឱ្យភូមិសាស្ដ្រ ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ បានដាំដើមត្នោតដោយចាប់ផ្ដើមពីខេត្ដតាកែវ និងបន្ដដាំតាមបណ្ដាព្រំដែនទាំងអស់ទុកជាបង្គោលព្រំដែន ដែលបញ្ជាក់ថា ទីណាមានដើមត្នោត ទីនោះជាទឹកដីខ្មែរ ។ លើសពីនេះទៀតកវីនិពន្ធបានតែងជាបទចម្រៀងអួតសរសើរពីអត្ថប្រយោជន៍នៃដើមត្នោតយ៉ាងពិរោះជក់ចិត្ដ ចំណែកឯវិចិត្រករក្នុងផ្ទាំងគំនូរដែលបង្ហាញពីទេសភាពស្រុកស្រែ គេមិនដែលភ្លេចពីដើមត្នោតនោះទេ សូម្បីតែនៅបរិវេណប្រាសាទអង្គរវត្ដក៏មានដើមត្នោតដុះបង្អួតភ្ញៀវទេសចរផងដែរ ។ ក្រៅពីដើមត្នោត ប្រទេសកម្ពុជាមានដើមរុក្ខជាតិជាច្រើនប្រភេទដែលដុះនៅពាសពេញផ្ទៃប្រទេស ផ្ដល់ផ្លែផ្កា ស្លឹកសម្រាប់ទទួលទាន និងប្រើប្រាស់ព្រមទាំងបានផ្ដល់សោភ័ណភាពគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ទៀតផង ៕
ដើមត្នោតក្នុងបរិវេណប្រាសាទអង្គរវត្ត
ដើមត្នោតនៅក្នុងភូមិ
ដើមត្នោតដុះនៅគុម្ពោតព្រៃក្បែរភូមិ
