អេតាណុលសែឡុយឡូសផលិតពីដើមពោត
គណនា និងធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវខ្សែបន្ទាត់ខាងក្រោម
បច្ចុប្បន្ននេះ នៅភូមិភាគកណ្ដាលខាងលិចនៃសហរដ្ឋអាមេរិច ដើមពោត (ដែលកាត់ប្រមូលយកផ្លែរួច) ជាសំណល់ដំណាំពី ១០០ ទៅ ១៥០ លានតោន ត្រូវបានទុកចោលនៅក្នុងទីវាលដើម្បីការពារសំណឹក និងដើម្បីផ្ដល់សារធាតុចិញ្ចឹមមកឲ្យដីវិញ ។
ឥឡូវនេះ ដើមពោតត្រូវបានគេចាប់អារម្មណ៍ថា អាចជាប្រភពនៃសែឡុយឡូសសម្រាប់ផលិតជីវឥន្ធនៈ ។ ប៉ុន្តែ តម្លៃ និងផលកម្រៃនៃការច្រូតកាត់ប្រមូលដើមពោតត្រូវតែយកមកគិតពិចារណា ។
លោក Doug Karlen ជាធរណីវិទូធ្វើការនៅមន្ទីរពិសោធន៍ជាតិការរៀបចំដី (ភ្ជួររាស់) នៃសេវាកម្មស្រាវជ្រាវកសិកម្ម (ARS) នៅក្រុង Ames រដ្ឋ Iowa បានមានប្រសាសន៍ថា “សំណល់ពោតមិនមែនគ្រាន់តែជាសំរាមទេ យើងត្រូវស្វែងរកវិធីដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ការអនុវត្តនៅទីកន្លែងជាក់លាក់មួយសម្រាប់គ្រប់គ្រងការកាត់យកចេញនូវដើមពោត ដែលមិនមែនជាវិធីសាស្ត្រ Big-box ចំពោះការគ្រប់គ្រងដី ។ ជាមួយនឹងវិធីសាស្ត្រត្រឹមត្រូវ ដើមពោតអាចមានគុណប្រយោជន៍ជីវថាមពលដល់អ្នកប្រើប្រាស់ និងផលិតករជាតិអាមេរិច” ។
លោក Karlen ជាប្រធានក្រុមស្រាវជ្រាវនៃអង្គភាពស្រាវជ្រាវគុណភាពដី និងទឹក ។ ក្រុមរបស់លោក គឺជាផ្នែកមួយនៃក្រុមថ្នាក់ជាតិធ្វើការវាយតម្លៃច្រើនឆ្នាំពីតម្លៃ និងផលកម្រៃផ្នែកបរិស្ថាន និងសេដ្ឋកិច្ច ដែលអាចទាញប្រយោជន៍ពីការកាត់យកចេញនូវដើមពោតទ្រង់ទ្រាយធំដើម្បីផលិតជាអេតាណុល ។ គំរោងវាយតម្លៃលើថាមពលកកើតឡើងវិញ (REAP) នេះ កំពុងតែអនុវត្តនៅក្នុងរដ្ឋ Alabama, Colorado, Indiana, Iowa, Minnesota, Nebraska, Oregon, Pennsylvania, និង South Dakota ។
ថ្មីៗនេះ លោក Karlen បានបញ្ចប់ការស្រាវជ្រាវមួយវគ្គពីឥទ្ធិពលនៃការអនុវត្តការប្រមូលផលទៅលើតម្លៃជីគីមី និងគុណភាពនៃដើមពោតដែលបានប្រមូលផលរួច សម្រាប់ជាវត្ថុធាតុដើមដើម្បីផលិតជីវឥន្ធនៈ ។ ក្រុមស្រាវជ្រាវរបស់គាត់មានលោក Stuart J. Birrell ជាវិស្វករនៃសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋ Iowa លោក Corey W. Radtke អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៃមន្ទីរពិសោធន៍ជាតិ Idaho (INL) និង លោក Wally Wilhelm រុក្ខសរីរវិទូនៃ ARS ។ លោក Wilhelm ធ្វើការនៅអង្គភាពស្រាជ្រាវការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធកសិ‑បរិស្ថាន នៅក្រុង Lincoln រដ្ឋ Nebraska ។
អ្វីៗអាស្រ័យលើរបៀបនៃការកាត់
នៅឆ្នាំ ២០០៥ ក្រុមស្រាវជ្រាវនេះ រួមទាំងលោក Reed L. Hoskinson ជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៃ INL ដែលបានចូលនិវត្តន៍តាំងពីពេលស្រាវជ្រាវនោះមក បានធ្វើការពិសោធន៍លើដំណាំពោតនៅជិតក្រុង Ames ហើយបន្ទាប់មកបានប្រមូលផលដើមពោតតាមកំពស់ចំនួន ៤ ខុសៗគ្នា ដើម្បីវាស់ស្ទង់ពីបរិមាណ និងគុណភាពនៃដើមពោតដែលអាចប្រមូលផលដោយប្រើវិធីសាស្ត្រនៃការកាត់ផ្សេងៗ ។
អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រធ្វើឲ្យប្រែប្រួលបរិមាណជីវម៉ាសដែលបានកាត់រួច ដោយផ្លាស់ប្ដូរប្រភេទ និងកំពស់នៃធ្មេញកាត់របស់ម៉ាស៊ីនប្រមូលផល ។
ការប្រមូផល “កាត់ខ្ពស់” ដោយប្រើធ្មេញកាត់ប្រភេទ Row-crop ហើយកាត់ដើមពោតត្រង់ក្រោមផ្លែបន្តិច ដូចនេះមានតែផ្លែ និងដើមពោតផ្នែកខាងលើប៉ុណ្ណោះដែលចូលទៅក្នុងម៉ាស៊ីនប្រមូលផល ។
ការប្រមូលផល “កាត់ធម្មតា” ដែលប្រើធ្មេញកាត់ស្ដង់ដារជាមួយនឹង Snapping rollers បានបន្សល់គល់ពោតត្រឹមតែ ១៦ អ៊ីញ ។ ប៉ុន្តែការកាត់នេះមិនបានបង្កើនបរិមាណជីវម៉ាសទេដោយហេតុថាផ្នែកផ្សេងៗរបស់រុក្ខជាតិត្រូវបានទាញចូលតាមកង់រមូរ (Rollers) រួចបញ្ចេញចោលនៅលើដីវិញ ។
ការប្រមូលផល “កាត់ទាប” ដែលកាត់ប្រមូលយកដើម និងផ្លែស្ទើរតែទាំងអស់ ក៏ប្រើធ្មេញកាត់ប្រភេទ Row-crop ហើយបន្សល់គល់ពោតតែ ៤ អ៊ីញ ប៉ុណ្ណោះ ។
ការប្រមូលផលកាត់ទាបលើកទី២ ហៅថា “ការកាត់ដល់គល់” ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីការប្រមូលផលកាត់ខ្ពស់ ។ ជីវម៉ាសដែលប្រមូលបានពីការកាត់នេះមានដើមពោតផ្នែកខាងក្រោមប្រវែងតែ ៣០ អ៊ីញ និងស្លឹកដែលនៅជាប់ជាមួយប៉ុណ្ណោះ ។ នៅគ្រប់វិធីទាំងអស់ គ្រាប់ពោតត្រូវបានបេះចេញពីស្នូលមុនពេលអ្នកស្រាវជ្រាវចាប់ផ្ដើមធ្វើការវាយតម្លៃ ។
បន្ទាប់ពីការប្រមូលផលបញ្ចប់ទៅ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានវាយតម្លៃកត្តាមួយចំនួនដូចជា ឥទ្ធិពលនៃការកាត់យកចេញនៃដើមពោតទៅលើផលិតកម្មដំណាំ និងគុណភាពដីនៅពេលខាងមុខ សក្ដានុពលនៃផលិតកម្មអេតាណុលដែលអាចប្រែប្រួលដោយវិធីប្រមូលផល និងថាតើត្រូវធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីដោះស្រាយការប្រឈមនានាផ្នែកស្ថាបនាគ្រឿងម៉ាស៊ីនសម្រាប់ប្រមូលផល ។
អ្នកស្រាវជ្រាវទាំងនោះបានរកឃើញថា វត្ថុធាតុដើមដែលកាត់បន្ទាប់ពីការកាត់ខ្ពស់មានបរិមាណទឹកប្រមាណ ៦៤ % ដែលកាត់បន្ថយគុណតម្លៃរបស់វាជាវត្ថុធាតុដើម ។ ជីវម៉ាសដែលមានបរិមាណទឹកច្រើនទាមទារឲ្យចំណាយច្រើនជាងជីវម៉ាសស្ងួតក្នុងការប្រមូលផល រក្សាទុក និងដឹកជញ្ជូនទៅកាន់ទីសម្ភារៈបំប្លែងទៅជាអេតាណុល ។
ក្រុមស្រាវជ្រាវក៏បានរកឃើញផងដែរថា ការកាត់យកដើមពោតចេញធ្វើឲ្យបាត់បង់អាសូត រហូតដល់ ៤៥ ផោន ផូស្វរ ២ ទៅ ៤ ផោន និងប៉ូតាស្យូម ២៣ ទៅ ៣៨ ផោន ក្នុងផ្ទៃដី ១អែគ័រ ។ ចំពោះដីប្រភេទខ្លះ ការបាត់បង់នេះអាចធ្វើឲ្យមានកង្វះខាតសារធាតុប៉ូតាស្យូមរយៈពេលវែងដែលនឹងកាត់បន្ថយផលិតភាពដំណាំ ប្រសិនបើពុំមានដាក់សំណងជីគីមីទេ ។
ប្រសិនបើគិតជាដុល្លា វិធីសាស្ត្រកាត់ទាប អាចចំណាយថវិកាចំនួនពី ២៥ ទៅ ៣០ ដុល្លា ក្នុង១អែគ័រ អាស្រ័យលើតម្លៃនៃជីគីមី ។ ការដាក់សំណងសារធាតុរបស់ដីដែលបាត់បង់ផ្សេងទៀតដូចជា កាល់ស្យូម ម៉ាញ៉េស្យូម ដែក ស័ង្កសី ទង់ដែង និងម៉ង់កាណែស នឹងធ្វើឲ្យតម្លៃកាន់តែកើនឡើងថែមទៀត ។
ការគណនាពីការបំប្លែងនៃស្នូលពោត និងផ្នែកដទៃទៀត
ដើមពោតដែលប្រមូលកាត់បានមកទាំង ៤ ក្រុម ត្រូវបានបំប្លែងទៅជាឥន្ធនៈតាមរយៈការកែច្នៃហៅថា Thermochemical Processing ។ ក្រុមរបស់លោក Karlen បានវាស់ថាមពលទិន្នផលដែលទទួលបាន ហើយបានសន្និដ្ឋានថា កត្ដាដែលជម្រុញឲ្យមានប្រសិទ្ធិភាពក្នុងការបំប្លែងគឺកម្រិតសំណើមនៅក្នុងវត្ថុធាតុដើម ។
ក្រុមស្រាវជ្រាវក៏បានប្រើវិធីសាស្ត្រជ្រើសដើម្បីប៉ាន់ប្រមាណពីការឆ្លើយតបនៃដើមពោតទាំង ៤ក្រុមទៅនឹងប្រព្រឹត្តកម្មគីមីបឋម ។ ប្រព្រឹត្តកម្មបឋមទាំងនេះបានបំបែកវត្ថុធាតុដើមមួយចំនួន ដែលធ្វើឲ្យដើមពោតក្លាយទៅស្ករងាយស្រួលក្នុងការបណ្ដុះមេ (Fermentation) ។
ពួកគេរកឃើញថា ការប្រើប្រាស់ប្រព្រឹត្តកម្មបឋមជាធម្មតាមួយជាមួយដើមពោតកាត់ខ្ពស់ផ្នែកខាងលើផ្ដល់លទ្ធផលនូវផលិតកម្មអេតាណុលច្រើនជាងដើមពោតកាត់ខ្ពស់រួចកាត់ត្រឹមគល់ (កាត់ខ្ពស់ខាងក្រោម) ។ លទ្ធផលទាំងនេះបង្ហាញថាដើមពោតកាត់ខ្ពស់ខាងលើមានតម្លៃផលិតកម្មទាបក្នុងការរៀបចំបំប្លែងទៅជាអេតាណុល ។
បន្ទាប់ពីប្រព្រឹត្តកម្មបឋម និងសម្រាំងដំណុះមេ ពួកគេបានរកឃើញថា ទិន្នផលអេតាណុលរវាងការប្រមូលផលដោយកាត់កំពស់ធម្មតា និងកាត់ខ្ពស់ផ្នែកខាងលើមិនមានភាពខុសគ្នាទេ ។ ការណ៍នេះបង្ហាញថា ការប្រមូលផលដោយកាត់កំពស់ធម្មតា ដែលមានលក្ខណៈងាយស្រួល និងទាំងល្បឿនកាត់ បរិមាណទឹកនៅក្នុងដើមសមស្រប និងសក្ដានុពលតម្លៃកែច្នៃទាប ធ្វើឲ្យផលិតករមានជម្រើសការប្រមូលផលដើមពោតល្អបំផុតសម្រាប់ការផលិតជីវឥន្ធនៈ ។
លោក Karlen មានប្រសាសន៍ថា “លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវរបស់យើងបង្ហាញថា ស្នូលពោត និងផ្នែកខាងលើនៃដើមពោតមានលក្ខណៈល្អបំផុតសម្រាប់ការផលិតអេតាណុល ។ ហើយប្រសិនបើយើងប្រមូលផលយកតែផ្នែកនេះនៃដើមពោតសម្រាប់ការផលិតជីវឥន្ធនៈ យើងអាចរក្សាបាននូវសំណល់ដំណាំគ្រប់គ្រាន់នៅក្នុងទីវាលសម្រាប់ការអភិរក្សដី” ។
ក្រុមស្រាវជ្រាវមានគំរោងបន្តការស្រាវជ្រាវរបស់ពួកគេអំពីឥទ្ធិពលនៃកំពស់ប្រមូលផលទៅលើគុណភាពដើមពោត ។ ពួកគេនឹងធ្វើឲ្យប្រែប្រួលការអនុវត្តក្សេត្រសាស្ត្រ ដូចជា ចម្ងាយដាំ បរិមាណនៃការដាក់ជី និងដាំដំណាំគម្របដែលមានអាយុមួយឆ្នាំ ឬច្រើនឆ្នាំ ដើម្បីវាយតម្លៃពីឥទ្ធិពលនៃកត្តាក្សេត្រសាស្ត្រទាំងនេះទៅលើគុណភាពដើមពោត ។
ការសិក្សារយៈពេលវែងទាំងនេះជួយគាំទ្រដល់អ្នកផលិតពោតនៅក្នុងតំបន់ដែលកំពុងតែស្វែងរកជម្រើសសម្រាប់ការអនុវត្តប្រកបដោយចេរភាពដែលធ្វើឲ្យផលិតកម្មអតិបរមា កាត់បន្ថយតម្លៃ និងការពារធនធានធម្មជាតិ ។ អត្ថបទដោយ Ann Perry, ARS
បកប្រែ និងផ្សព្វផ្សាយដោយមានការអនុញ្ញាតពី USDA (Agricultural Research/Oct 2008)
លោក Doug Karlen ធរណីវិទូ កំពុងពន្យល់នាង Tanya Ferguson អ្នកបច្ចេកទេស (មកជាមួយដោយសុនខជំនួយផ្នែកសោតបសាទរបស់នាង) អំពីការវាយតម្លៃដោយភ្នែកពីផលប៉ះពាល់គុណភាពដីនៃការប្រមូលសំណល់ដំណាំជាវត្ថុធាតុសម្រាប់ផលិតជីវថាមពល ។ ផ្នែកខាងមុខបង្ហាញពីសញ្ញានៃសំណឹកដីធ្ងន់ធ្ងរដោយសារដើមពោតចំនួន ៩០% ត្រូវបានប្រមូលផល ។
លោក Doug Karlen ធរណីវិទូ (ខាងឆ្វេង) ពិភាក្សាអំពីម៉ាស៊ីនប្រមូលផលខ្នាតពាណិជកម្មកែសម្រួលដែលលោក Stuart Birrell សាស្ត្រាចារ្យនៅសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋ Iowa បានគូរប្លង់ដើម្បីប្រមូលដើមពោតធ្វើជាវត្ថុធាតុដើមផលិតជីវថាមពលសម្រាប់គំរោងសហប្រតិបត្តិការស្រាវជ្រាវ REAP (គំរោងវាយតម្លៃថាមពលកកើតឡើងវិញ) ។
